‘Klagtes oor olifante val op dowe ore’

Boere in dele van Kamanjab sê toenemende mens-olifant-konflik bedreig hul lewensbestaan, infrastruktuur en gemeenskapsveiligheid, ondanks jare se verbintenisse van regeringsbeleid wat daarop gemik is om konflik tussen landelike gemeenskappe en wilde diere te verminder.

Die bekommernisse kom terwyl hernude aandag op konflikvoorvalle met olifante in die Kunenestreek val ná die onlangse botsing met ’n olifant naby Khorixas. Twee mans is beseer toe hul rooi bakkie die bulkalf langs die grondpad in die rigting van Uis noodlottig getref het. Die gebied is bekend is vir gereelde olifantaktiwiteit.

Tydens gesprekke met boere in die streek het inwoners groeiende frustrasie beskryf oor olifantverwante skade aan boerderyinfrastruktuur, finansiële verliese en wat hulle as onvoldoende ingryping beskou, ondanks langdurige beleidsmaatreëls wat ontwerp is om die probleem te takel.

Die kommersiële boer Danie Robbertse het aan Network Media Hub (NMH) gesê gemeenskappe voel toenemend die druk daarvan om saam groeiende wildpopulasies te leef, veral olifante en roofdiere.

“Ons is oplossings en beskerming belowe, maar mense sukkel nog,” het Robbertse gesê. 

“Ons behoort nie olifante te hoef doodmaak omdat hulle ons vee en boerderybedrywighede in gevaar stel nie. Ons wil hulle nie stroop nie, maar gemeenskappe is onder druk,” het hy gesê.

‘REUSESKADE’ DEUR REUSE’

Robbertse het beweer die finansiële las om skade wat deur olifante veroorsaak word te herstel, raak al moeiliker vir boere om vol te hou. Hy sê hy bestee jaarliks meer as N$2 miljoen om skade aan infrastruktuur te herstel wat deur olifante veroorsaak word wanneer hulle deur boerderygebiede beweeg.

“As hierdie kwessie nie getakel word nie, sal Kamanjab-boere oor die volgende vyf jaar lankal weg wees. Dit sal ’n enorme verlies vir plaaslike gemeenskappe wees wat op plase werk en dit sal ook toerisme en die breër Kamanjab-ekonomie raak,” het hy gesê.

Boere in die gebied sê die kwessie laat groter vrae ontstaan oor of Namibië se beleid oor mens-dier-konflik werklike betekenisvolle beskerming vir geraakte landelike gemeenskappe bied.

Sommige inwoners het ook gewys op beleidsverbintenisse wat oor die jare onder opeenvolgende leierskap van die ministerie die omgewing, bosbou en toerisme (MEFT) gemaak is en aangevoer dat die uitvoering op die grond nie aan verwagtinge voldoen het nie.

’n Regeringsbeleidsdokument wat NMH onder oë gehad het, erken dat groeiende wildbevolkings en uitbreidende wildgebiede konflik tussen gemeenskappe en wild verhoog het, veral met olifante en roofdiere.

Die dokument dui aan sulke konflik lei tot veeverliese, gewasvernietiging, skade aan waterinfrastruktuur en in sommige gevalle is menselewens geëis.

“Dit sal nie moontlik wees om alle konflik uit te wis nie, maar daardie konflik moet op die mees doeltreffende en doelgerigte maniere moontlik bestuur word,” lui die beleid.

Nóg ’n kommersiële boer, Morne du Plessis, het gesê hoewel Namibië se bewaringsprestasies internasionaal erken word, meen landelike gemeenskappe dikwels dat hulle die las van daardie sukses dra.

“Die regering reageer heftig wanneer dit by renosterverwante voorvalle kom, maar wanneer olifante plase en infrastruktuur bedreig, voel gemeenskappe dikwels hulle word aan hul eie lot oorgelaat,” het hy gesê.

REAKSIE

In reaksie op vrae het die omgewingsministerie se woordvoerder, Vilo Hangula, gesê die ministerie gaan voort om versagtingsmaatreëls in brandpuntgebiede van mens-dier-konflik te implementeer, insluitend die streke van Kavango, Kunene, Zambezi en Omusati.

Hierdie maatreëls sluit in roofdierbestande krale, vloedligte, olifantbestande heinings, gemeenskapstuine, ontwikkeling van waterinfrastruktuur, die monitering van leeus en olifante wat skade veroorsaak en die omheining van beskermde gebiede.

Hangula het gesê die implementering bly beïnvloed deur wat hy as “ingrypende veranderlikes” beskryf het, maar hy het volgehou dat vordering gemaak word. 

VERGOEDING

Hy het bygevoeg dat vergoeding ingevolge die beleid vir die bestuur van mens-dier-konflik hersien is, met uitbetalings vir gewasskade wat van N$1 000 per hektaar tot N$2 000 per hektaar verhoog is, terwyl 0,25 hektaar nou met N$500 vergoed word.

Die ministerie ontwikkel ook ’n nasionale gedragsveranderingsveldtog wat daarop gemik is om begrip van wildgedrag te verbeter en vreedsame naasbestaan tussen wild en boerderygemeenskappe te bevorder.

Boere in Kamanjab voer egter aan dat sulke maatreëls nog nie betekenisvolle verligting op die grond gebring het nie. 

Intussen het die olifantbewaringsorganisasie Elephant Human Relations Aid (Ehra) ná die Khorixas-botsing motoriste wat deur olifantgebiede in die Kunene reis, aangemoedig om waaksaam te bly .

Hoewel Namibië se model vir kommunale bewaringsgebiede wyd geprys word vir sy bewaringsukses, sê boere in die Kunene sterker ingrypingsmaatreëls, vinniger reaksiestelsels en praktiese langtermyn-oplossings is dringend nodig om te verseker dat bewaringswinste nie ten koste van landelike lewensbestaan kom nie.

– [email protected]