‘Robbe nie enigste sondaars’

Die ministerie van landbou, visserye, water en grondhervorming sê die druk op kommersiële visvoorrade word nie net deur die land se groeiende robbevolking alleen aangedryf nie.Die nuwe woordvoerder en adjunkdirekteur vir openbare betrekkinge en inligtingsdienste in die ministerie, Romeo Muyunda, maan dat die werklike oorsake veel dieper lê.Hy het verduidelik dat, hoewel robbe wel ’n invloed op die dinamika van visbevolkings het, dit belangrik is om te erken dat Namibië se kommersiële visvoorrade voor onafhanklikwording erg uitgebuit is en steeds besig is om na volhoubare vlakke te herstel.“Daarbenewens is die mariene ekosisteem hoogs ingewikkeld en faktore soos wisselvalligheid in die omgewing, beskikbaarheid van prooi en ekosisteem-interaksies maak dit moeilik om die presiese bydrae van robbe tot die huidige voorraaddruk in getalle om te sit,” het hy Maandag aan Network Media Hub (NMH) gesê.Sy opmerkings volg kort nadat president Netumbo Nandi-Ndaitwah tydens haar onlangse staatsrede (Sona) onthul het dat daar ’n algemene afwaartse tendens is in die hoofgereguleerde spesies vir totale toelaatbare vangste (TAC), wat kommer laat ontstaan oor die visseryesektor se langtermyn-volhoubaarheid en produktiwiteit.“Terwyl die land voortgaan met wetenskapgebaseerde visserybestuur, toon onlangse evaluerings van voorraad dat verskeie kommersiële sleutelspesies onder toenemende druk is.“Die visseryesektor bly ’n noodsaaklike deel van Namibië se ekonomie, dra 4,1% tot die bruto binnelandse produk (BBP) by, genereer N$14,3 miljard in uitvoere en ondersteun meer as 21 000 direkte werksgeleenthede regdeur die waardeketting,” het sy gesê.“Die regering bevorder plaaslike waardetoevoeging deur die beleidsverhouding van 70:30, wat vereis dat viskwotas aan land verwerk word om werksgeleenthede te vermeerder.“Ons is tans op 100% vir monnikvis en 80% vir stokvis en binnekort sal laasgenoemde ook plaaslik teen 100% verwerk word,” het die president gesê.Sy het bygevoeg dat dit die bestuur en die dringendheid van aanpasbare bewaringspogings beklemtoon om die toekoms van Namibië se visserye en die lewensbestaan wat hulle ondersteun, te beskerm.Muyunda het verder opgemerk dat, hoewel die toenemende robbevolking tot druk op sekere gedeelde visvoorrade kan bydra, dit nie die enigste oorsaak is nie.“Die situasie word beïnvloed deur ’n kombinasie van historiese oorbevissing, omgewingsfaktore en dinamika in die ekosisteem, wat alles in visserybestuursbesluite in ag geneem moet word.”DIEETHy het verduidelik dat Kaapse pelsrobbe opportunistiese roofdiere is, bekend daarvoor dat hulle ’n wye verskeidenheid prooi vreet en hul dieet volgens beskikbaarheid aanpas.“Wetenskaplike studies wat sedert 2013 in Namibiese waters uitgevoer is, toon dat die palagiese dikkop grootoog-stompstert (Sufflogobius bibarbatus), ’n nie-kommersiële spesie, konsekwent die dominante komponent van robbe se dieet was en in sommige jare tussen 50% en 90% uitmaak.“Kommersieel belangrike spesies soos stokvis, maasbanker en inkvis vorm egter ook deel van robbe se dieet, veral in sekere streke.“In die sentrale en verre suidelike dele het stokvisverbruik sedert 2022 toegeneem en teen 2025 ongeveer 70% van die robdieet in die sentrale suidelike dele bereik,” het Muyunda verduidelik.In die sentrale en verre noordelike dele dra maasbanker tussen 10% en 50% tot robbe se dieet by, met ’n gemiddelde van sowat 30% in onlangse jare.”Hy het benadruk dat sardyne wat oor die afgelope drie jaar biomassa-herstel getoon het, in 2025 ongeveer 10% van die dieet uitgemaak het.“Wat bestuur betref, word Namibië se robbevolking deur die TAC-stelsel gereguleer, wat voorsiening maak vir die volhoubare oes van beide welpies en bulle.”Die jaarlikse TAC is volgens Muyunda konsekwent op 6 000 bulle en 80 000 welpies vasgestel. Oor die afgelope dekade kon die bedryf egter nie die volle welpie-kwota oes nie, grootliks weens markbeperkings en verbodbepalings.Dit het bygedra tot die voortgesette groei van die robbevolking, het hy gesê.Intussen het Walu Fishing se besturende direkteur, Erna Loch, aan NMH gesê dat die volhoubaarheid van die land se mariene hulpbronne onder ernstige bedreiging is weens die vinnige groei en grootliks onbestuurde robbevolking en die toenemende impak daarvan op gedeelde visvoorrade.VREET 6 KG VIS PER DAGVolgens haar dui wetenskaplike beramings daarop dat ’n enkele rob ongeveer ses kilogram vis per dag verbruik.“Met ’n geraamde robbevolking van drie miljoen is die totale visverbruik 18 000 metrieke ton per dag en 6 570 000 metrieke ton per jaar.“Ter vergelyking is Namibië se totale toelaatbare vangste vir alle visvangste (stokvis, maasbanker, monnikvis) saam vanjaar in 2026 ongeveer 339 000 metrieke ton, uitgesluit die byvangs,” het Loch verduidelik.“Dit beteken dat robbe jaarliks byna 20 keer meer vis verbruik as die totale hoeveelheid wat wettiglik aan die hele visbedryf toegewys word."Terwyl visvang streng deur kwotas, monitering en afdwinging beheer word, bly robbe onbeheerd, aanhoudend en deur die jaar,” het sy gesê.Twee jaar gelede het Adolf Burger, die hoofbestuurder van Princess Brand Processing (PBP), kommer uitgespreek oor die toenemende aantal robkolonies in gebiede ryk aan maasbanker en gesê die maatskappy moet nou met die robbe “meeding”.Toe hy by ’n konsultasievergadering met die parlementêre staande komitee oor natuurlike hulpbronne gepraat het, het hy die “verwoestende gevolge” van die groeiende robbevolking op die volhoubare oes van visvoorraad op Walvisbaai uitgelig.Volgens Burger verstaan die robbe die visbedrywighede van die vissersbote.“Hulle kom na die vaartuie wanneer hulle sien ons pomp. Hulle weet hoe ons werk en daar is niks wat ons kan doen om hierdie robbe weg te jaag nie.”BESKADIG POMPEHy het bygevoeg dat robbe aansienlike skade aan die vissersbote se pompe veroorsaak.“Die skade is beduidend en veroorsaak dat pompwerk gestaak moet staak, wat gehaltekwessies met die vis laat ontstaan.“Soms beland liggaamsdele van robbe in die tenks op die vaartuie en kom so aan land. Die paar keer wat dit gebeur het, was nie ’n aangename gesig in die fabriek nie, aangesien dit soos menslike liggaamsdele gelyk het wat saam met die vis in die fabriek ingepomp is,” het Burger verduidelik.Vroeg verlede jaar is berig dat die ongekontroleerde groei van Namibië se robbevolking spruit uit kwotahouers wat byna uitsluitlik daarop fokus om robbulle vir hul geslagsdele te oes, terwyl die res van die dier, insluitend vleis en waardevolle neweprodukte, weens ’n gebrek aan vraag geen mark het nie.Die destydse voorsitter van die parlementêre staande komitee oor natuurlike hulpbronne, Tjekero Tweya, het tydens die aanbieding van die komitee se bevindings in die parlement aangevoer dat die huidige stelsel slegs ’n handjievol beleggers bevoordeel terwyl breër nywerheidstoepassings misgekyk word.KWOTAS“Dit is waar dat robbe oorbevolk is. Hoekom? Die visseryeministerie reik kwotas vir oeste uit en vanjaar is 60 000 robbe toegeken. Hiervan is ongeveer 8 000 bulle, terwyl die res welpies is,” het hy gesê.Tweya het beklemtoon dat Namibië internasionale druk in die gesig staar omdat robbe as ’n bedreigde spesie gelys is.Hy het bygevoeg dat buitelandse beleggers slegs in die geslagsdele van robbulle belangstel vir hul beweerde medisinale doeleindes, wat beteken dat die 8 000 bulle geteiken word, terwyl die oorblywende 52 000 robbe, insluitend hul vleis, olie en ander neweprodukte, grootliks weggegooi word.– nikanor@nmh-hub.com.na

‘Robbe nie enigste sondaars’

Kommentaar

Republikein 2026-04-15

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

‘Robbe nie enigste sondaars’

Kommentaar

Republikein 2026-04-15

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.