'Gierigheid kaap visserybedryf'
Slegs ’n paar uitverkorenes glo bevoordeel
'n Rolspeler in die visbedryf beweer dat die program wat bedoel was om werk vir afgedankte vissers te herstel, in sy doel misluk het en die meerderheid begunstigdes sonder werklike werksgeleenthede gelaat het weens onvoldoende kwotas en ongelyke behandeling deur owerhede.
Die besturende direkteur van Walu Fishing, Erna Loch, het die regering daarvan beskuldig dat hulle ’n paar uitgesoekte maatskappye en individue bevoordeel onder die regering se indiensnemingsherstelprogram (GERP), terwyl die meerderheid van die bedoelde begunstigdes – honderde voormalige vissers – tuis ledig sit.
Loch het in ’n video wat op sosiale media geplaas is, die program beskryf as "’n mislukte belofte wat deur gierigheid en manipulasie gekaap is", en gesê dat dit nooit in die gees vir wat dit ontwerp is nie, geïmplementeer is.
"Hierdie program was bedoel om permanente werk te skep vir die Okapare-vissermanne wat hul werk in 2015 verloor het, maar wat gebeur het, is die teenoorgestelde. Die einste mense vir wie dit ontwerp was om te help, sit nou al vyf jaar tuis en doen niks," het Loch gesê.
Sy het gesê dat slegs ongeveer 5% van die vissers eintlik op vissersbote werksaam is, terwyl die res tuis bly en salarisse ontvang wat deur die kwotas gefinansier word.
“Van 2020 tot vandag toe was die meeste van hulle nie op enige vissersboot nie. Daar is geen bote nie, want die kwotas is te klein. Ons kan nie bote inbring wanneer daar nie genoeg kwotas is om bedrywighede te onderhou nie. Tog word daar steeds van ons verwag om salarisse te betaal,” het sy gesê.
'VIR EIE GEWIN MISBRUIK'
“Hierdie program is geskep om ons Namibiese mense te help, maar dit is deur sekere individue vir hul eie gewin misbruik. Slegs ’n paar trek voordeel hieruit, terwyl die res van ons veg om te oorleef,” het Loch gesê.
Volgens haar is die kwotas wat tans toegeken word onvoldoende om werk te onderhou of beleggings te lok.
“Jy kan nie ’n boot van ’n ander land bring om net vir drie maande vis te vang nie, dit is nie hoe besigheid werk nie. Beleggers benodig waarborge, maar hierdie program bied geen,” het sy bygevoeg.
“Ons het die kapasiteit om bote in te bring, maar ons word nie toegelaat nie. Tydens ’n vergadering wat verlede jaar in Walvisbaai gehou is, is daar duidelik vir ons gesê dat julle nie bote kan inbring nie, want ons kan nie kwotas waarborg nie.”
Loch vra: “So hoekom is hierdie program geskep? Hoekom al die moeite doen as net ’n paar mense veronderstel is om daarby baat te vind?”
Sy sê gewone Namibiërs kan nie kwotas by veilings koop nie.
“Ons het nie die geld nie. Buitelanders kan. En tog is dit ons nasionale hulpbronne. Hulle is veronderstel om Namibiërs te bevoordeel.
“Baie van ons sukkel om te oorleef. Ons kan nie eens ons werkers se salarisse betaal nie, want die kwotas is te klein. Wat gaan hier aan? Wie flous ons?” vra Loch.
“Ons mislei ons eie mense, die vissers wat werk belowe is wat nooit gekom het nie. Vir vyf jaar het hulle gewag. Hul gesondheid het agteruitgegaan. Baie is nou ouer as 50 of 60 jaar oud, ongeskik om op see te werk.”
Sy beweer sommige is al vir byna ’n dekade werkloos.
“Dit is die nare realiteit van die regering se regstellingsprogram vandag,” het sy gesê.
MINISTERIE REAGEER
In ’n verklaring wat verlede week uitgereik is, het die ministerie van landbou, visserye, water en grondhervorming (MAFWLR) gesê dat hulle die doel en implementering van GERP wil verduidelik na aanleiding van Loch se opmerkings.
Die ministerie het verklaar dat die program ingestel is na aanleiding van ’n kabinetsbeslissing wat daarop gemik is om "voltydse, permanente werk vir die betrokke groep mense in die visserysektor" te verseker.
Volgens die verklaring het die regering, deur die ministeries van justisie en arbeidsverhoudinge (MJLR) en visserye toekenningsooreenkomste met gekose maatskappye, bekend as aangewese entiteite, aangegaan om die program se doelwitte uit te voer.
"Hierdie maatskappye word aangewys in ooreenstemming met Artikel 3 (3) van die Wet op Mariene Hulpbronne van 2000, wat die staat die reg gee om mariene hulpbronne te benut of te oes om sosioëkonomiese en ander regeringsdoelwitte in die openbare belang te bevorder, deur ’n entiteit of persoon wat deur die minister aangewys is, op aanbeveling van die kabinet," het die ministerie gesê.
Die ministerie het bygevoeg dat ’n advertensie in plaaslike koerante geplaas is maatskappye wat in aanmerking kom, genooi het om aansoek te doen, met ’n evalueringskomitee wat bestaan het uit tegniese personeel van beide ministeries wat aansoeke beoordeel.
Maatskappye wat nie hul verpligtinge ingevolge die toekenningsooreenkomste nakom nie, se ooreenkomste is glo ook gekanselleer. In sulke gevalle het die ministerie, deur die Konfederasie van Namibiese Visvangverenigings (CNFA), nuwe aansoekers wat in aanmerking kom, genooi om die betrokke werknemers te absorbeer.
Volgens die verklaring het die ministerie alle maatskappye volledig geraadpleeg voor die toekenning en van afskrifte van die ooreenkomste voorsien om hulself vertroud te maak met die bepalings en voorwaardes.
“As ’n maatskappy nie saamstem met wat in die toekenningsooreenkoms vervat is nie, het hulle die reg om dit nie te teken nie. Sodra dit onderteken is, is die maatskappy gebonde aan die bepalings, insluitend die aantal werknemers, die kwota wat toegeken moet word en die tydperk vir indiensneming,” lui die verklaring.
Die ministerie het verduidelik dat die program nie ontwerp is as ’n befondsingsmeganisme of kollaterale model vir belegging nie, maar bloot om te verseker dat die betrokke vissers winsgewend in diens geneem word.
“Wanneer aangewese entiteite versuim om hul verpligtinge na te kom, soos om werknemers se salarisse te betaal, maak die wet voorsiening vir maatreëls, insluitend die kansellasie van die ooreenkoms of die terugvordering van die ekwivalente waarde van die toegekende kwota,” het die ministerie gesê.
OUDITEUR-GENERAAL
In September verlede jaar is die hulp van die kantoor van die ouditeur-generaal ingeroep om beweerde bedrog te ondersoek rakende maatskappye wat visvangkwotas ontvang het onder GERP in ruil vir die indiensneming van vissers wat sedert 2015 by Walvisbaai staak.
Die arbeidsminister, Wise Immanuel, het op 15 September 2026 aan die visseryeminister, Inge Zaamwani, geskryf en ’n ondersoek gevra na bewerings dat kwotamaatskappye verkeerdelik aan die regering gerapporteer dat die vissermanne gewerk het, terwyl hulle in werklikheid by Kuisebmond-stadion gestasioneer gebly het uit protes oor diensvoorwaardes.
Werkgewers word daarvan beskuldig dat hulle hierdie inligting weerhou het om voort te gaan om visvangkwotas van die regering te ontvang. Immanuel het gewaarsku dat die betaling van salarisse sonder dat dienste gelewer word, bedrog of korrupsie kan wees – bewerings wat nou deur die ouditeur-generaal hersien word.
– [email protected]
Loch het in ’n video wat op sosiale media geplaas is, die program beskryf as "’n mislukte belofte wat deur gierigheid en manipulasie gekaap is", en gesê dat dit nooit in die gees vir wat dit ontwerp is nie, geïmplementeer is.
"Hierdie program was bedoel om permanente werk te skep vir die Okapare-vissermanne wat hul werk in 2015 verloor het, maar wat gebeur het, is die teenoorgestelde. Die einste mense vir wie dit ontwerp was om te help, sit nou al vyf jaar tuis en doen niks," het Loch gesê.
Sy het gesê dat slegs ongeveer 5% van die vissers eintlik op vissersbote werksaam is, terwyl die res tuis bly en salarisse ontvang wat deur die kwotas gefinansier word.
“Van 2020 tot vandag toe was die meeste van hulle nie op enige vissersboot nie. Daar is geen bote nie, want die kwotas is te klein. Ons kan nie bote inbring wanneer daar nie genoeg kwotas is om bedrywighede te onderhou nie. Tog word daar steeds van ons verwag om salarisse te betaal,” het sy gesê.
'VIR EIE GEWIN MISBRUIK'
“Hierdie program is geskep om ons Namibiese mense te help, maar dit is deur sekere individue vir hul eie gewin misbruik. Slegs ’n paar trek voordeel hieruit, terwyl die res van ons veg om te oorleef,” het Loch gesê.
Volgens haar is die kwotas wat tans toegeken word onvoldoende om werk te onderhou of beleggings te lok.
“Jy kan nie ’n boot van ’n ander land bring om net vir drie maande vis te vang nie, dit is nie hoe besigheid werk nie. Beleggers benodig waarborge, maar hierdie program bied geen,” het sy bygevoeg.
“Ons het die kapasiteit om bote in te bring, maar ons word nie toegelaat nie. Tydens ’n vergadering wat verlede jaar in Walvisbaai gehou is, is daar duidelik vir ons gesê dat julle nie bote kan inbring nie, want ons kan nie kwotas waarborg nie.”
Loch vra: “So hoekom is hierdie program geskep? Hoekom al die moeite doen as net ’n paar mense veronderstel is om daarby baat te vind?”
Sy sê gewone Namibiërs kan nie kwotas by veilings koop nie.
“Ons het nie die geld nie. Buitelanders kan. En tog is dit ons nasionale hulpbronne. Hulle is veronderstel om Namibiërs te bevoordeel.
“Baie van ons sukkel om te oorleef. Ons kan nie eens ons werkers se salarisse betaal nie, want die kwotas is te klein. Wat gaan hier aan? Wie flous ons?” vra Loch.
“Ons mislei ons eie mense, die vissers wat werk belowe is wat nooit gekom het nie. Vir vyf jaar het hulle gewag. Hul gesondheid het agteruitgegaan. Baie is nou ouer as 50 of 60 jaar oud, ongeskik om op see te werk.”
Sy beweer sommige is al vir byna ’n dekade werkloos.
“Dit is die nare realiteit van die regering se regstellingsprogram vandag,” het sy gesê.
MINISTERIE REAGEER
In ’n verklaring wat verlede week uitgereik is, het die ministerie van landbou, visserye, water en grondhervorming (MAFWLR) gesê dat hulle die doel en implementering van GERP wil verduidelik na aanleiding van Loch se opmerkings.
Die ministerie het verklaar dat die program ingestel is na aanleiding van ’n kabinetsbeslissing wat daarop gemik is om "voltydse, permanente werk vir die betrokke groep mense in die visserysektor" te verseker.
Volgens die verklaring het die regering, deur die ministeries van justisie en arbeidsverhoudinge (MJLR) en visserye toekenningsooreenkomste met gekose maatskappye, bekend as aangewese entiteite, aangegaan om die program se doelwitte uit te voer.
"Hierdie maatskappye word aangewys in ooreenstemming met Artikel 3 (3) van die Wet op Mariene Hulpbronne van 2000, wat die staat die reg gee om mariene hulpbronne te benut of te oes om sosioëkonomiese en ander regeringsdoelwitte in die openbare belang te bevorder, deur ’n entiteit of persoon wat deur die minister aangewys is, op aanbeveling van die kabinet," het die ministerie gesê.
Die ministerie het bygevoeg dat ’n advertensie in plaaslike koerante geplaas is maatskappye wat in aanmerking kom, genooi het om aansoek te doen, met ’n evalueringskomitee wat bestaan het uit tegniese personeel van beide ministeries wat aansoeke beoordeel.
Maatskappye wat nie hul verpligtinge ingevolge die toekenningsooreenkomste nakom nie, se ooreenkomste is glo ook gekanselleer. In sulke gevalle het die ministerie, deur die Konfederasie van Namibiese Visvangverenigings (CNFA), nuwe aansoekers wat in aanmerking kom, genooi om die betrokke werknemers te absorbeer.
Volgens die verklaring het die ministerie alle maatskappye volledig geraadpleeg voor die toekenning en van afskrifte van die ooreenkomste voorsien om hulself vertroud te maak met die bepalings en voorwaardes.
“As ’n maatskappy nie saamstem met wat in die toekenningsooreenkoms vervat is nie, het hulle die reg om dit nie te teken nie. Sodra dit onderteken is, is die maatskappy gebonde aan die bepalings, insluitend die aantal werknemers, die kwota wat toegeken moet word en die tydperk vir indiensneming,” lui die verklaring.
Die ministerie het verduidelik dat die program nie ontwerp is as ’n befondsingsmeganisme of kollaterale model vir belegging nie, maar bloot om te verseker dat die betrokke vissers winsgewend in diens geneem word.
“Wanneer aangewese entiteite versuim om hul verpligtinge na te kom, soos om werknemers se salarisse te betaal, maak die wet voorsiening vir maatreëls, insluitend die kansellasie van die ooreenkoms of die terugvordering van die ekwivalente waarde van die toegekende kwota,” het die ministerie gesê.
OUDITEUR-GENERAAL
In September verlede jaar is die hulp van die kantoor van die ouditeur-generaal ingeroep om beweerde bedrog te ondersoek rakende maatskappye wat visvangkwotas ontvang het onder GERP in ruil vir die indiensneming van vissers wat sedert 2015 by Walvisbaai staak.
Die arbeidsminister, Wise Immanuel, het op 15 September 2026 aan die visseryeminister, Inge Zaamwani, geskryf en ’n ondersoek gevra na bewerings dat kwotamaatskappye verkeerdelik aan die regering gerapporteer dat die vissermanne gewerk het, terwyl hulle in werklikheid by Kuisebmond-stadion gestasioneer gebly het uit protes oor diensvoorwaardes.
Werkgewers word daarvan beskuldig dat hulle hierdie inligting weerhou het om voort te gaan om visvangkwotas van die regering te ontvang. Immanuel het gewaarsku dat die betaling van salarisse sonder dat dienste gelewer word, bedrog of korrupsie kan wees – bewerings wat nou deur die ouditeur-generaal hersien word.
– [email protected]
Kommentaar
Republikein
Geen kommentaar is op hierdie artikel gelaat nie