Daniel: Konsessie onwettig

Die Namibiese regering is besig om voor te berei om hoërhof toe te gaan om ’n winsgewende konsessieooreenkoms van 25 jaar vir een van die land se mees ikoniese toeristebestemmings tot niet te verklaar. 

Volgens ’n brief van die prokureur-generaal (PG), gedateer 30 April 2026, is Grow Namibia CC se besturende direkteur, Heiko Dörgeloh, in kennis gestel dat die maatskappy se konsessie oor die Sossusvlei-pendeldiens en die Farm Arbeid Arbelt-kampeerterrein in die Namib-Naukluft Nasionale Park op die punt staan om ’n regstryd in die gesig te staar. 

“Ons kliënt, die minister van die omgewing, bosbou en toerisme, Indileni Daniel, beoog om die hoërhof te nader om die besluit om die bogenoemde ooreenkoms aan te gaan, te laat hersien en tersyde te laat stel en om die genoemde ooreenkoms nietig en ongeldig te laat verklaar,” lui die brief. 

Daniel en haar staatsregsverteenwoordigers voer aan dat die transaksie in die eerste plek nooit moes bestaan het nie. 

Grow Namibia CC, wat handel dryf as About Africa Co, is deur Dörgeloh gestig. Die maatskappy bedryf toerisme- en gasvryheidsdienste en is die Sossusvlei-konsessie ná ’n openbare tenderproses toegeken wat in November 2023 geadverteer is. 

Die konsessie het About Africa Co operasionele beheer gegee oor die pendeldiens vanaf die 2x2-parkeerarea na Dooievlei, asook oor die Farm Arbeid Arbelt-kampeerterrein – twee van die waardevolste toerismebates in die Namib-Naukluft Nasionale Park. 

Die ooreenkoms ter waarde van N$105 miljoen wat in Januarie 2024 oorhandig is, sou vir 25 jaar geld. Die maatskappy sou oor daardie tydperk meer as N$250 miljoen maak. 

Van die oomblik dat die toekenning aangekondig is, het dit omstredenheid ontlok. Na bewering sou die staatsonderneming Namibia Wildlife Resorts (NWR) tot soveel as N$175 miljoen kon verloor as ’n direkte gevolg daarvan dat die konsessie aan ’n private operateur toegeken is. NWR-bestuur het gesê hulle is nie eens amptelik van die besluit in kennis gestel nie en het eers daarvan via sosiale media uitgevind. 

Die kern van die regering se regsuitdaging is ’n opvallende bewering – dat die ooreenkoms wat Grow Namibia CC onderteken het, min ooreenstem met wat aan die publiek geadverteer is toe die tender aanvanklik uitgereik is. 

Die PG se brief identifiseer drie spesifieke regte wat aan Grow Namibia CC toegestaan is wat nooit in die oorspronklike versoek om voorstelle verskyn het nie. Die mees omstrede is die eksklusiewe beheer oor toegang tot Dooievlei. 

Die oorspronklike tenderadvertensie het gelui: “Die nie-eksklusiewe reg om ’n pendeldiens vanaf die Sossusvlei 2x2-parkeerarea na Dooievlei te bedryf.” 

Tog, volgens die PG, gaan die ondertekende ooreenkoms veel verder – dit verbied selfry-toeriste om Dooievlei onafhanklik te bereik en vereis dat alle toegang deur die konsessiehouer moet geskied. 

“Daar was geen aanduiding dat toegang tot Dooievlei slegs deur die konsessiehouer sal wees nie en dat geen selfry-toeris toegelaat word nie,” lui die brief. 

Die PG het ook aangevoer dat die tweede onbekende reg die eksklusiewe reg is om ’n uitkykplatform of wandelpad met ’n verversingskiosk by Dooievlei self te bou en te bedryf, wat direkte fisiese toegang tot Dooievlei verminder. 

Die derde, sê die PG verder, is die breë kleinhandelsregte oor die konsessiegebied, wat die verkoop van handwerk en kunsvlyt, etes, kos, drankies en vuurmaakhout dek. 

“So ’n reg is nie aan die algemene publiek geadverteer toe die konsessie geadverteer is nie,” lui die brief. 

Die PG beskryf die algehele verkrygingsproses as “nie-deursigtig, teenmededingend en oor die algemeen onbillik”. 

Die PG meen dat, benewens die verkrygingsonreëlmatighede, die regering ’n regsgebrek ingevolge Artikel 17(9) van die Natuurbewaringsordonnansie van 1975 opper – wat vereis dat die minister ’n komitee van ministeriepersoneel en onafhanklike kundiges aanstel om toesig oor die identifisering, toekenning en monitering van alle konsessies te hou. Daardie komitee, volgens die PG se brief, is heeltemal uit die proses uitgesluit. 

“Die betrokke komitee was nie betrokke by die toekenning van die konsessie aan Grow Namibia CC nie en het nie die bepalings van die konsessieooreenkoms hersien of aanbeveel voordat dit onderteken is nie,” lui die brief. 

Volgens die PG is die regering se standpunt dat die konsessieooreenkoms van meet af aan ongeldig is, asof dit nooit aangegaan is nie. 

Die PG sê Daniel wag nie dat die hofproses uitspeel voordat sy optree nie. Die brief eis dat Grow Namibia CC onmiddellik ophou om enige eksklusiewe regte ingevolge die ooreenkoms af te dwing terwyl die hersiening hangende is. 

“Toegang tot die Dooievlei-gebied moet bly soos dit is en mag nie uitsluitlik deur Grow Namibia CC wees nie,” beveel die brief. 

“Grow Namibia CC mag nie inmeng met die regte van ander operateurs en toeriste wat die konsessiegebied besoek nie.” 

Grow Namibia CC is tot 5 Mei 2026 gegee om skriftelike vertoë aan die minister voor te lê, met die sperdatum wat Dinsdag verstryk het. 

Die PG se brief lui die selfhersieningsaansoek sal teen Vrydag 8 Mei 2026 by die hoërhof ingedien word. 

Die regsgeding is die gevolg van twee jaar se toenemende woede oor die konsessie. 

Toe About Africa Co op 1 Mei 2026 begin het om toegangsbeperkings af te dwing deur selfry-toeriste te verbied om verder as die 2x2-parkeerarea te gaan, het die toerismebedryf ontplof. 

Eerste minister Elijah Ngurare het die toegangsbeperkings in die openbaar verwerp en gesê: “Sossusvlei moet eerstens oop wees vir alle Namibiërs en tweedens vir internasionale besoekers en toeriste.” 

DöRGELOH KAP TERUG 

In ’n telefoniese onderhoud gister met Network Media Hub (NMH) het Grow Namibia CC se besturende direkteur, Heiko Dörgeloh, die regering se bewerings ten sterkste verwerp en gesê hy het bewyse wat elke bewering in die PG se brief weerspreek. 

“Daar is geen konkrete bewyse vir wat hulle in hul brief sê nie, maar daar is konkrete bewyse van al die prosedures binne die ministerie, sowel as ekstern aan ons kant wat aandui dat die protokol volledig gevolg is,” het Dörgeloh gesê. 

Oor die spesifieke bewering dat die wetlik vereiste toesigkomitee omseil is, het Dörgeloh gesê ’n komitee was inderdaad vereis, maar volgehou dat dit wel betrokke was. 

“Ja, hulle is reg om te sê daar moes ’n komitee wees en ek het bewyse van die komitee wat dit goedgekeur het. Daardie komitee het die vorige minister, Pohamba Shifeta, deur die hele proses gelei,” het hy gesê. 

Dörgeloh was afwysend oor die PG se sperdatum van 5 Mei 2026 vir skriftelike vertoë. Hy gesê die maatskappy sal op sy eie tyd reageer. 

“Of ons op die PG se brief gereageer het of nie, is onbelangrik; ons sal dit aanspreek. Ek het honderde vergaderings met die ministerie gehad waarvan niemand bewus is nie,” het hy gesê. 

“Wat ek nie verstaan nie, is: Hoekom doen hulle dit? Wat is hul werklike storie hier?” vra Dörgeloh.

“Die transaksie is onder die voormalige minister Pohamba Shifeta afgehandel. Daniel probeer moontlik om ’n besluit van haar voorganger om te draai.”

– [email protected]