N$18 miljard in 12 dae

Die Namibië Inkomste-agentskap (NamRA) se ASYCUDAWorld-doeanestelsel wat pas bekend gestel is, het 42 131 doeane-inskrywings ter waarde van ongeveer N$18 miljard tussen 5 en 17 Mei vanjaar verwerk. 

Dit is ’n toename van 747% in vergelyking met dieselfde tydperk verlede jaar.

NamRA se kommissaris, Sam Shivute, sê in dieselfde tydperk in 2025 het die ou doeanestelsel ongeveer 4 900 inskrywings met ’n vry-aan-boord (FOB)-waarde van ongeveer N$10 miljard verwerk.

“Kyk net na daardie data. Ons praat van ’n toename van 747%,” het Shivute vandeesweek tydens ’n media-inligtingsessie in Windhoek gesê.

Die syfers kom ten spyte van onlangse reuse-opeenhopings en tegniese probleme by verskeie grensposte ná die bekendstelling van die opgegradeerde digitale doeaneplatform vroeër vandeesmaand.

Republikein het vroeër berig dat die bekendstelling operasionele ontwrigtings by verskeie grensposte veroorsaak het, met swaar vragmotors wat dae lank gestrand was terwyl owerhede met tegniese probleme en infrastruktuurbeperkings gesukkel het.

Die verkeersopeenhoping was veral erg by die Katima Mulilo-grenspos, waar sommige vragmotorbestuurders na bewering meer as vier dae weens die stadige doeaneverwerking in rye gewag het. Bestuurders het ook gekla oor beperkte toegang tot water en ablusiegeriewe by die grens.

Shivute het egter daarop aangedring dat die situasie vinnig verbeter het na die aanvanklike ontwrigtings.

“Die probleem is geïdentifiseer, die volgende dag is dit opgelos,” het hy gesê.

Hy het gesê NamRA-amptenare en tegniese kundiges is onmiddellik na belangrike grensposte ontplooi, insluitend die Katima Mulilo-grenspos en die Trans-Kalahari-grenspos, om uitdagings op grondvlak op te los.

Volgens Shivute is die opgegradeerde ASYCUDAWorld-platform ontwerp om doeanebedrywighede te moderniseer deur papierwerk te verminder, vragklaring te bespoedig en belastingnakoming te verbeter.

Hy het gesê die vorige doeaneproses het sterk op die verwerking van papierwerk per hand staatgemaak, met sommige verklarings wat tot 100 bladsye ondersteunende dokumente vereis het.

“Met die nuwe stelsel kan dinge wat voorheen in 100 bladsye gekopieer is, nou in ’n enkele dokument gedoen word,” het hy gesê.

Shivute het ook gesê die stelsel skakel die direkte interaksie tussen klaringsagente en doeanebeamptes uit tydens die toekenning van doeaneverklarings.

“In die verlede sou jy ’n klaringssagent vind wat slegs met spesifieke amptenare te doen gehad het. Die stelsel elimineer dit,” het hy gesê.

Onder die nuwe stelsel word verklarings outomaties elektronies toegeken in plaas daarvan dat handelaars of agente self amptenare kan kies.

Shivute het gesê die skuif vorm deel van NamRA se breër poging om menslike inmenging in doeaneprosesse te verminder en beheermaatreëls te versterk.

Hy het ook onthul dat die opgegradeerde stelsel nou nouer gekoppel is aan NamRA se belastingplatform, wat beteken dat handelaars wat gereeld goedere vir sakedoeleindes invoer, toenemend belastingidentifikasienommers moet hê.

“As jy ’n handelaar is en elke keer as jy goedere vir sakedoeleindes na Namibië bring, moet jy ook ’n belastingnommer kan hê,” het hy gesê.

Ten spyte daarvan dat hy die stelsel verdedig het, het Shivute erken dat gebruikers tegniese probleme ondervind het nadat die platform in werking gestel is.

Hy het baie van die vertragings toegeskryf aan wat hy beskryf het as weerstand teen verandering, verkeerde dokumente wat opgelaai word en gebruikers wat sukkel om by die nuwe prosedures aan te pas.

Volgens Shivute het sommige klaringsagente nie al die vereiste ondersteunende dokumente korrek opgelaai nie, terwyl ander probeer het om veelvuldige lêers aan te heg op maniere waarvoor die stelsel nie ontwerp was om te hanteer nie.

“Wat ons hier sien, is weerstand teen verandering,” het hy gesê.

Hy het die huidige terugslag vergelyk met vroeëre weerstand wat ondervind is toe Namibië tjekbetalings uitgefaseer en digitale belastingstelsels ingestel het.

Shivute het ook versoeke van sommige belanghebbendes verwerp om tydelik terug te keer na verwerking met die hand. 

“Hoe beweeg jy terug na ’n proses wat 11 weergawes agter is?” het hy gevra.

Hy het die ASYCUDAWorld-platform as ’n “Rolls Royce”-doeanestelsel beskryf en gesê Namibië het nou een van die mees gevorderde doeane-administrasiestelsels beskikbaar.

NamRA sê hul onmiddellike fokus is nou om die stelsel te stabiliseer, voort te gaan om gebruikers met opleiding te ondersteun en tegniese probleme te takel soos dit ontstaan.

Shivute het bygevoeg dat kuberveiligheid een van NamRA se grootste risiko’s oor die volgende vyf jaar bly en gesê die agentskap sal voortgaan om maatreëls te versterk om sy stelsels en data te beskerm. 

– [email protected]