Ons taal

As iemand by my kom kers opsteek oor ’n taalkwessie, sê ek graag: Ek het ’n woordeboek, ek IS nie ’n woordeboek nie.  

Onlangs word my kennis van my moedertaal weer getoets: wat beteken die uitdrukking, Daar sal dadels van kom? Die plan of belofte sal misluk, daar sal niks van kom nie, weet ek dadelik. Maar waar kom die uitdrukking vandaan? Ek is vas – op watter manier kan dit met die vrug van ’n palm verband hou?  

Boshoff en Nienaber se Afrikaanse Etimologieë asook Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom van dr. Prinsloo is nie naby nie. Ek het nie ’n woordeboek nie! Maar die slimfoon, Oom Google en KI is natuurlik byderhand – nog lank voor ek my hand op enige akademiese handleiding kan lê. Betekenis? In die kol. Oorsprong? Gou-gou word die vraag opgeklaar. Taalkundiges vermoed die uitdrukkking verwys na die naam van die Nederlandse generaal, Herman Willem Daendels. Dit lees ek op Maroela Media. Tydens sy loopbaan as goewerneur-generaal verbonde aan Nederlands Oos-Indië het hy ook in die Kaap ’n draai gemaak. 

Bronne dui daarop dat hy maar min vermag het en dat sy drakoniese reëls om bestuur te verbeter en korrupsie te beveg, dikwels tot niks gelei het nie. Sy naam is dus sinoniem met mislukking. Dit het ek wraggies nie geweet nie. Ook nie van al die lekker platforms wat handel oor idiome en hul herkoms nie. 

Idiome is die siel van ’n taal, word dikwels gesê. Hierdie dadels-idioom het sy ontstaan vanuit die Kaapse geskiedenis, en is maar een van die voedingsbronne van ons idiomeskat.

Emma Kirchner

Vakgroep Afrikaans

Universiteit van Namibië

[email protected]

* Beste lesers, keuring vir die ­publikasie van WhatsApp, briewe en alle ander lesers­bydraes berus by Republikein. Klagtes oor die diens van ­private besighede word eers aan die onder­neming vir reaksie voorgelê. Die menings van ons lesers en rubriekskrywers verteenwoordig nie noodwendig die standpunt van Republikein nie. Republikein is ’n lid van die Redakteursforum van Namibië (EFN) en onderskryf die etiese kode vir die Namibiese media soos toegepas deur die media-ombudsman.