. . . en AI is ook nie (regtig) jou vriend nie

“Die toppunt van liefdeloosheid is om jou vriend of jou naaste toe te laat om die verderf in te gaan as jy van ’n oplossing weet wat hul kan help of red.” Om ds. Erik van Zyl uit een van sy preke in 2025 aan te haal. 

My geloofsmentor het nou die dag ’n Bybelstudie-gedagte deurgestuur oor kunsmatige intelligensie (AI). Daarin het hy gepraat van “delusional spiralling” – ’n minder geslaagde vertaling daarvoor is “’n afwaartse wanbeeld spiraal”.

Ek gaan dit so probeer verduidelik. Wanneer iemand hulle oortuigings in AI invoer (en vergewe nou maar asseblief die Engelse afkorting – KI laat my ongelukkig te veel aan kunsmatige inseminasie dink).

Wanneer iemand hulle oortuigings in AI invoer, is AI se algoritmes geprogrammeer om ons te probeer oortuig dat AI vriendelik, behulpsaam en tegemoetkomend is – om met die persoon saam te stem.

Selfs al is die oortuigings nie feitelik korrek nie. Selfs al word die persoon deur sy medemense tereggewys, begin die situasie ’n afwaartse spiraal vorm omdat die mens AI se onrealistiese instemmings bo die teregwysings van sy medemense ag. En so raak die situasie net al hoe erger.

Ek was bevoorreg dat my oupa my en my broer destyds as kinders aan die Wêreldspektrum-ensiklopedie blootgestel het. Dit het die konsep van navorsing redelik goed by my gevestig. 

Later in my universiteitsjare is ek met die universiteitsbiblioteek gekonfronteer – wat daardie begrip net uitgebrei het. Ek was in verwondering oor die stelsels waarvolgens die boeke gekatalogiseer is.

As ons aan die internet kan dink as een reuse-biblioteek, dan is ons seker ten minste halfpad op die regte spoor. Wat AI gedoen het, is om ’n gesig van menslikheid voor aan daardie reuse-biblioteek te plaas. En nogal een wat met jou kan grappies maak sodat jy sommer vinnig en baie van hom hou.

Uit wat ek gelees het oor die sielkundige navorsing agter selfone en AI, het mense ’n groot behoefte om aanvaar te word en in te pas. Dat sagteware wat instemmend is en nie teregwys nie – al is dit nie die regte inligting waarmee jy werk nie, vir die menslike psige, verkieslik is, bo menslike interaksie wat soms met konflik gevul is.

Maar mense is meer geneig om die werklike feite te wil hê as AI. Die debat oor wat dan nou deesdae feitelik is en wat nie, asook die belang van feitelike akkuraatheid, is ’n werkwinkel (nie net ’n gesprek nie) vir ’n ander dag.

Hiermee dan nou die waarskuwing. Pasop, jou vriend of vriendin, is werklik die een wat sien dat jy met iets besig is wat nie goed is vir jou nie en jou daarteen begin waarsku. Omdat hulle lief is vir jou.

Iemand – of iets- wat net saamstem met als wat jy doen, dra nie werklik jou belange op die hart nie, al is dit lekker om te voel dat jy ’n bondgenoot gevind het.

Dink ’n bietjie daaraan die volgende keer as jy ’n gesprek met ons jongste stukkie tegnologie voer. Jy is inderwaarheid besig om jou intiemste geheime aan die emosioneel onbetrokke, maar immers humoristiese en instemmende bibliotekaris/bibliotekaresse uit te lap, in plaas daarvan om jou geheime met jou ietwat konfronterende beste vriend of vriendin te deel.

Die internet is ’n fantastiese gevorderde navorsingstelsel. Dit is dalk ’n goeie idee om dit as ’n navorsingstelsel te benader, en nie as jou sosiale maatjie nie. Pasop vir AI, want dit dra regtig nie jou belange op die hart nie, al kom dit so voor. 

Met liefde van Wiesie.

– Gasskrywer

[email protected]



* Beste lesers, keuring vir die ­publikasie van WhatsApp, briewe en alle ander lesers­bydraes berus by Republikein. Klagtes oor die diens van ­private besighede word eers aan die onder­neming vir reaksie voorgelê. Die menings van ons lesers en rubriekskrywers verteenwoordig nie noodwendig die standpunt van Republikein nie. Republikein is ’n lid van die Redakteursforum van Namibië (EFN) en onderskryf die etiese kode vir die Namibiese media soos toegepas deur die media-ombudsman.