Vakbonde brom oor verhoging

Elizabeth Kheibes – Vakbonde in die openbare sektor het die salarisverhoging van 5% vir staatsamptenare verwerp en dit as “betekenisloos” beskryf.

Die vakbonde dreig nou met regstappe en ’n nasionale dag van protesoptrede oor wat hulle as onbillike arbeidspraktyke en eensydige veranderinge aan diensvoorwaardes beskryf. 

Die sekretaris-generaal van die Onderwysersunie van Namibië (TUN), Mahongoro Kavihuha, het gister tydens ’n mediakonferensie gesê die beplande verhoging sal effektief uitgewis word deur verhoogde belastingverpligtinge en hoër bydraes tot die pensioenfonds vir staatsinstellings (GIPF) en die staat se mediese fonds (Psemas).

“Omdat die 5% jou in ’n hoër belastingkategorie sal stoot, beteken dit jou belasting sal styg,” het hy gesê. 

“Selfs vir diegene wat nog groen note het wat dit dalk kan geniet en vier, gaan ’n deel van daardie geld teruggaan na belasting en ook teruggaan na GIPF,” het Kavihuha gesê.

Volgens hom is talle staatsamptenare reeds by hul leningsdrempel. 

“Die meeste staatsamptenare het hul drempel bereik om eenderde huis toe te neem. Nou, met al hierdie negatiewe wat hier is, gaan hulle dit bekostig of nie?” het Kavihuha gevra.

Hy het die vakbonde wat vir die verhoging onderhandel het daarvan beskuldig dat hulle tot terme ingestem het wat werkers benadeel. 

“Ons het gevind dat dit baie, baie, baie onbehulpsaam is. En ons gaan daaraan werk en kyk hoe ons dit wat uit hierdie ooreenkoms voortgespruit het, die beste kan regstel,” het hy gesê.

OPDRAG ‘DIREKTE AANVAL’

Die vakbonde het ook ’n presidensiële opdrag gekritiseer wat staatsamptenare verplig om behandeling by openbare gesondheidsgeriewe te soek, en dit as ’n eensydige verandering van diensvoorwaardes beskryf. 

“Die president se opdrag dat staatsamptenare by staatsgeriewe behandel moet word, sien ons as ’n direkte aanval op die basiese voorwaardes van indiensneming,” het Kavihuha gesê.

Volgens die vakbondleier word besluite wat staatsamptenare raak toenemend deur middel van opdragte eerder as konsultasie geïmplementeer. 

“Daar is geen konsultasie meer nie, alles is net opdrag, opdrag, opdrag, opdrag,” het hy gesê.

Die sekretaris-generaal van die Unie van Staatsdienswerkers in Namibië (PSUN), Ndizuvee Haakuria, het die gesag van die president en die minister van gesondheid en maatskaplike dienste bevraagteken om te bepaal hoe werknemers se mediesefondsbydraes bestee word. 

“Die mediesefondsbydrae het twee dele, een waar daar geld van my salaris na die mediese fonds oorgedra word,” het hy gesê.

“Waar het die president en die minister van gesondheid die gesag vandaan gekry om te besluit oor waar die deel van die werknemer bestee moet word?”

Haakuria het verder aangevoer die verpligting van staatsamptenare om staatsgeriewe te gebruik, kom op dubbele belasting neer.

“Staatsamptenare betaal reeds belasting. As jy staatsamptenare dwing om staatshospitale te gebruik, word van dieselfde werker belasting afgetrek wat na die regering gaan. Die mediesefondsbydrae gaan ook na die regering. Is staatsamptenare nou verantwoordelik vir die bou van hospitale?” het hy gevra.

ARBEIDSWET

Die vakbonde het gister planne aangekondig om Artikel 51(1) van die arbeidswet te gebruik om ’n amptelike dispuut by die arbeidskommissaris aanhangig te maak. 

“Ons gaan deelneem aan ’n nasionale dag van aksie vir alle staatsamptenare,” het Kavihuha gesê en bygevoeg verdere besonderhede sal binne 14 dae bekend gemaak word. 

“Ons gaan hulle na die arbeidskommissie neem om ’n amptelike arbeidsgeskil aan te meld en te registreer, want hulle het heeltemal te kwader trou beding,” het hy gesê.

Haakuria het aangevoer dat die erkende bedingingsvakbonde die drempel vir onbillike arbeidspraktyke ingevolge Artikel 49 van die arbeidswet bereik het. 

“As jy onderhandel en dan, aan die einde van die onderhandeling, kry jou lede ’n negatiewe salarisverhoging, beteken dit dat jy in slegte trou onderhandel. Dit kan nie in goeder trou wees nie,” het hy gesê.

Met verwysing na die werkgewer het hy Artikel 50(1)(e) aangehaal wat eensydige verandering van diensvoorwaardes verbied. 

“Vir die regering om te besluit dat ons lede nie die reg het om ’n keuse te kan uitoefen nie en hulle tot staatshospitale te beperk en, die ergste van alles op 1 April en sonder enige dialoog, voldoen aan die feit dat diensvoorwaardes eensydig verander is,” het hy gesê.

NANTU

Loide Shaanika van die Namibië Nasionale Onderwysersunie (Nantu) het by navraag Kavihuha se kritiek verwerp. 

“Ongelukkig onderhandel ons nie vir Kavihuha en sy lede nie,” het Shaanika gesê. 

“Ek sou in ’n beter posisie wees om dit in besonderhede te verduidelik, sou dit van ons lede gekom het.”

Shaanika se opmerking dui daarop dat Nantu volhou dat die vakbond streng sy eie lidmaatskapbasis verteenwoordig en namens hul lede onderhandel.

‘GEEN SALARISVERHOGING’

Kavihuha het volgehou dat sodra verhoogde Psemas-bydraes in ag geneem word, die 5%-aanpassing verdwyn. 

“Jy gee my ’n woonstel van N$700 per maand. N$720 as gevolg van die verhoging gaan waarheen? Na Psemas. So daardie hele verhoging is weg,” het hy gesê. 

“As ek met ’n minus 60 van my netto wins eindig, was dit ’n salarisverhoging? Daar was geen salarisverhoging nie. Niks. Nul.”

Die vakbonde het gewaarsku dat die versuim om die opdrag te stop, ’n presedent vir verdere eensydige besluite kan skep.

“As jy dit nie vandag stop nie, is dit hoe dit begin,” het Kavihuha gewaarsku.

“Ons het die spiere, ons het die energie, en ons het ’n mandaat om dit te stop.”

– [email protected]