Sona belowe 24 000 werksgeleenthede

President Netumbo Nandi-Ndaitwah het gesê 15 beleggingsprojekte ter waarde van N$63,5 miljard is tans aan die gang in Namibië en sal na verwagting 24 195 werksgeleenthede skep wanneer dit ten volle in werking is.

In haar staatsrede (Sona) Woensdag het Nandi-Ndaitwah gesê die projekte – onder meer die Osino-goudprojek en Bannerman se Etango-uraanontwikkeling – het reeds 1 934 poste in vroeë fases geskep, wat voortbou op 13 operasionele projekte ter waarde van N$4,3 miljard wat gedurende die jaar onder oorsig 1 503 werksgeleenthede geskep het.

Sy het gesê die beleggingsdryfkrag word ondersteun deur verbeterde makro-ekonomiese stabiliteit, uitgelig deur die skuldvereffening van Eurobond van N$14,3 miljard en buitelandse reserwes wat tot N$51,9 miljard gestyg het, gelykstaande aan 3,8 maande se invoerdekking.

Ekonomiese groei word beraam om van 1,7% in 2025 tot 3,1% in 2026 te verbeter, hoewel wêreldwye risiko’s bly bestaan. Die regering het ook druk op besighede verlig deur die omkeertyd vir BTW-terugbetalings van 90 dae tot ongeveer 30 dae te verkort.

SAKEKLIMAAT

Om die sakeklimaat verder te verbeter, het Nandi-Ndaitwah gesê verwerkingstye via die eenstopwinkel-kanaal is van 21 dae tot 14 dae verminder, terwyl wetgewing vir die Welwitschia Soewereine Welvaartfonds in ’n gevorderde stadium is. 

Hervormings in die finansiële sektor het ook die deposito-beskerming verdubbel van N$25 000 tot N$50 000 per deposant.

LANDBOUPRODUKSIE

Sy het gesê die regering mik teen 2030 na ’n vermindering van 80% in voedselinvoere, soos blyk uit verbeterde produksie en uitvoere. 

Die president het gesê Namibië het landbouprodukte ter waarde van N$2 miljard van sowat 90 000 metrieke ton uitgevoer, met 62% van die uitvoere wat verlede jaar uit tafeldruiwe bestaan het en 14% uit tamaties.

Witmielieproduksie het byna verdubbel van 33 000 ton tot 69 541 ton, wat 31% van die nasionale vraag dek, terwyl groenskemaprojekte 6 758 ton mielies ter waarde van N$56,9 miljoen gelewer het; koringproduksie op 609 hektaar het N$10,5 miljoen gegenereer.

Nandi-Ndaitwah het gesê die veesektor bly die sleutelsektor en ondersteun ongeveer 70% van die bevolking, met 45 000 direkte poste en 12 000 tegniese rolle; dit dra 3,5% tot die bruto binnelandse produk (BBP) by, wat tot 6,2% styg wanneer waardetoevoeging ingereken word.

MYNBOU

Volgens haar het die mynbousektor N$64,7 miljard in uitvoerinkomste en N$1,4 miljard in tantième gegenereer, terwyl dit 580 werksgeleenthede geskep het; uraan en goud presteer nou beter as diamante weens die wêreldwye vraag en prysskommelings.

Sy het aangedui dat energieprojekte ter waarde van meer as N$8 miljard aan die gang is en na verwagting die opwekkingskapasiteit van elektrisiteit van 759 megawatt tot 903 megawatt sal verhoog, wat energiesekerheid versterk.

Oor olie en gas het sy gesê die regering het die sektor onder die presidensie geplaas deur ’n nuwe Upstream-olie-eenheid. Nandi-Ndaitwah het gesê werk is aan die gang om die veldontwikkelingsplan wat deur TotalEnergies ingedien is, te hersien, tesame met die ontwikkeling van ’n plaaslike-inhoudbeleid. 

Sy het gevra vir die dringende aanvaarding van die wysigingswetsontwerp op petroleum om sektorgroei te ontsluit.

VAARDIGHEIDSONTWIKKELING

Volgens haar kry die kreatiewe bedrywe ook al hoe meer momentum, met 59 buitelandse filmprojekte en 36 plaaslike produksies wat 1 240 tydelike werksgeleenthede, N$18,86 miljoen in plaaslike verdienste, en ’n geraamde N$47 miljoen se ekonomiese bydrae gegenereer het. 

Vaardigheidsontwikkeling word ondersteun deur N$200 000 se jaarlikse befondsing in vennootskap met die Namibië Universiteit vir Wetenskap en Tegnologie (Nust).

Oor onderwys het Nandi-Ndaitwah gesê die regering het volledig gesubsidieerde tersiêre onderwys ingestel, gesteun deur N$663 miljoen, terwyl die aantal studente in tegniese en berorepsopleiding tot 13 512 gestyg het. 

Uitbreiding van skoolinfrastruktuur duur voort, met honderde klaskamers, laboratoriums en koshuise wat gebou is. Verbeterde nasionale eksamenuitslae van beide die Namibië Gevorderde Vlak (NSSCAS) en Namibië Senior Sekondêre Sertifikaat Gewone-vlak (NSSCO) met vorderingsyfers van laasgenoemde wat van 29,5% tot 36% gestyg het.

Jeugbemagtigingsprogramme het 211 projekte ter waarde van N$63,1 miljoen goedgekeur, wat na verwagting 898 poste sal skep, terwyl meer as 1 000 jongmense besigheidsopleiding ontvang het en 504 deur bestaansinisiatiewe ondersteun is.

Sy het gesê die Visie April 2026-inisiatief dryf verbeterde openbare gesondheidsorg, ondersteun deur die werwing van 3 471 gesondheidswerkers, die verkryging van N$164 miljoen se toerusting en die ontplooiing van 36 ambulanse, tesame met nuwe intensiewesorgeenhede, onkologie- en kraamgeriewe.

Die president het gesê 14 nedersetting is goedgekeur, 604 gedienste erwe gelewer, en behuisingsprogramme het 112 eenhede van die Nasionale Behuisingsonderneming (NHE) en 3 106 eenhede van die Shack Dwellers Association opgelewer, met verdere konstruksiewerk wat voortgaan.

Waterinfrastruktuur het uitgebrei, met dekking in landelike gebiede wat van 83,5% tot 84,9% gestyg het, ondersteun deur projekte soos die N$250 miljoen vir die Ohangwena II-akwifer en N$650 miljoen vir die waterbehandelingsaanleg op Rundu, tesame met 94 boorgate en 2 886 nuwe aansluitings.

TOERISME

Toerisme het N$183 miljoen uit nasionale parke en N$109 miljoen vir bewaringsgebiede gegenereer, terwyl visserye 4,1% tot die BBP bygedra het, N$14,3 miljard in uitvoere gegenereer het en meer as 21 000 werksgeleenthede ondersteun het.

Verbeterings aan vervoerinfrastruktuur het die voltooiing van die dubbelbaan tussen Windhoek en die Hosea Kutako Internasionale Lughawe ingesluit, met spooruitbreidingsprojekte aan die gang en 98 jongmense wat in die instandhouding van spoorlyne opgelei is.

RANGLYSTE

Wat bestuur betref, het Namibië sesde in Afrika op die Mo Ibrahim-indeks gelys, terwyl mediavryheid tot 28ste wêreldwyd en tweede in Afrika verbeter het. Veiligheidsmagte is versterk met 1 779 polisielede en 2 419 verdedigingspersoneel wat opgelei is.

Maatskaplike besteding het N$1,28 miljard vir veterane, ondersteuning vir 51 000 persone met gestremdhede en N$123,9 miljoen in voedselhulp vir kwesbare gemeenskappe ingesluit.

Rakende handel het Namibië sy eerste besending van 45 000 ton sout na Nigerië onder AfCFTA uitgevoer, terwyl die visum-by-aankoms-stelsel N$490 miljoen gegenereer het uit 344 000 visums wat uitgereik is.

Nandi-Ndaitwah het gesê die gekombineerde maatreëls weerspieël ’n regeringstrategie wat op belegging, strukturele hervorming en maatskaplike ontwikkeling fokus, met werkskepping die kern van pogings om inklusiewe ekonomiese groei aan te dryf.

– [email protected]