Skuld se strop stywer

Twee rentekoers-verhogings vanjaar deur die Bank of Namibia (BoN) beteken huiseienaars moet duisende dollars meer opdok om hul skuld terug te betaal. Op ‘n verband van N$1 miljoen kom dit neer op ‘n bykomende N$334 per maand en op sowat N$4 000 in ‘n jaar. Huishoudings wat meer as een lening afbetaal, sal die druk nog meer voel, aangesien hulle dieper sal moet delf vir die terugbetalings van hul huise, voertuie en ander skuld. 'n Huishouding met 'n uitstaande verband van N$1 miljoen en 'n voertuiglening van N$300 000 het ongeveer N$408 se bykomende maandelikse terugbetalings ná die twee rentekoersverhogings wat in Junie en Oktober aangekondig is.Dit beloop byna N$4 900 per jaar – geld wat andersins beskikbaar sou wees vir kruideniersware, skooluitgawes, elektrisiteit, vervoer en ander huishoudelike behoeftes.Die sentrale bank het die repokoers in Junie met 25 basispunte verhoog, en op 28 Oktober met nog 25 basispunte, wat dit van 6,5% na 7% laat styg het.Die ooreenstemmende prima-uitleenkoers het van 10% na 10,5% gestyg, wat leners raak wie se lenings gekoppel is aan skommelinge in die prima-koers.'n Huiseienaar met 'n uitstaande verband van N$1 miljoen en 'n oorblywende termyn van 20 jaar sou voor die verhoging in Junie ongeveer N$9 650 per maand betaal het.Hierdie terugbetaling het ná die eerste aanpassing tot ongeveer N$9 816 gestyg, en ná die besluit in Oktober tot N$9 984.Die gesamentlike verhoging van ongeveer N$334 mag dalk gering lyk as 'n mens na 'n enkele maandelikse betaling kyk. Die uitwerking daarvan op huishoudelike finansies word egter duideliker wanneer dit oor langer tydperke beskou word.Teen die huidige terugbetalingsvlak sou die huiseienaar oor 'n volle jaar ongeveer N$4 000 meer betaal as voor die verhoging in Junie.Indien die bykomende maandelikse terugbetaling onveranderd sou bly, sou dit oor vyf jaar op ongeveer N$20 000 te staan kom. Die werklike bedrag sal egter afhang van toekomstige rentekoerse en die uitstaande saldo op die verband. Die verhogings het 'n groter finansiële impak op huishoudings met groter uitstaande verbandlenings.Iemand wat N$1,5 miljoen oor 20 jaar skuld, se maandelikse terugbetalings kan met sowat N$500 verhoog – wat teen die jongste koers gelykstaande is aan N$6 000 oor 'n volle jaar.'n Huiseienaar met 'n uitstaande verbandlening van N$2 miljoen kan ongeveer N$667 meer per maand betaal, wat sowat N$8 000 by die jaarlikse terugbetalings voeg.Die bykomende koste sou oor vyf jaar nagenoeg N$40 000 beloop, indien die maandelikse verhoging onveranderd sou bly.KLEINER BEDRAELeners met kleiner verbandlenings word nie gespaar nie. Iemand wat N$500 000 oor 20 jaar skuld, kan ongeveer N$167 meer per maand betaal, oftewel sowat N$2 000 per jaar.'n Motoris met 'n uitstaande voertuiglening van N$300 000 en 'n oorblywende termyn van vyf jaar, kan ná die gesamentlike verhogings ongeveer N$74 meer per maand betaal – gelykstaande aan byna N$890 per jaar.Huishoudings met persoonlike lenings, besigheidslenings of oortrokke bankrekeninge kan selfs hoër terugbetalings in die gesig staar, aangesien hierdie koste nie by die berekening ingesluit is nie.Die BoN het die repokoers op 17 Junie 2026 aanvanklik van 6,5% na 6,75% verhoog.Die Monetêre Beleidskomitee het die koers in Augustus op 6,75% gehou, voordat hulle op 28 Oktober eenparig 'n verdere verhoging van 25 basispunte goedgekeur het, wat dit op 7% te staan gebring het.Goewerneur Ebson Uanguta het gesê die besluit in Oktober was daarop gemik om die Namibiese dollar se een-tot-een-wisselkoersverhouding met die Suid-Afrikaanse rand te beskerm, en om inflasionêre druk wat met stygende brandstofpryse gepaardgaan, te beperk."Hierdie beleidstandpunt word as gepas beskou om die een-tot-een-skakeling tussen die Namibiese dollar en die Suid-Afrikaanse rand te beskerm, en om 'tweederonde-effekte' – wat deur hoë brandstofpryse veroorsaak word – te versag," het Uanguta gesê. Die goewerneur het ook die belangrikheid daarvan beklemtoon om die rentekoersgaping tussen Namibië en Suid-Afrika te verklein, ten einde kapitaaluitvloei te ontmoedig en die land se internasionale reserwes te beskerm.Namibië se jaarlikse inflasiekoers het in September tot 5,4% gestyg, vergeleke met 4,4% in Junie. Dit verhoog die druk op huishoudings wat reeds met hoër leningskoste te kampe het.Die sentrale bank verwag dat inflasie in 2026 gemiddeld 4,2% sal beloop – vergeleke met 3,5% in 2025 – voordat dit in 2027 tot 4% sal afneem.Die volle jaarlikse impak van die twee verhogings sal vanaf 2027 gevoel word, indien rentekoerse onveranderd bly. Die verhoging in Junie het terugbetalings gedurende die tweede helfte van 2026 beïnvloed, terwyl die aanpassing in Oktober plaasgevind het toe daar slegs twee maande van die jaar oor was.'n Huiseienaar wie se maandelikse terugbetaling ná albei besluite met N$334 toegeneem het, sou dus nie die volle ekstra bedrag van N$4 000 gedurende 2026 betaal het nie. Die berekenings is gebaseer op lenings wat teen die prima-uitleenkoers gehef word, waar maandelikse terugbetalings aangepas word terwyl die oorblywende leningstydperke onveranderd bly. Werklike verhogings sal verskil na gelang van individuele leningsooreenkomste. - wonder@nmh-hub.com.na

Skuld se strop stywer

Kommentaar

Republikein 2026-11-02

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Skuld se strop stywer

Kommentaar

Republikein 2026-11-02

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.