Sankwasa: Politici ‘tree soos honde op’

Die minister van stedelike en landelike ontwikkeling, Sankwasa James Sankwasa, het die gedrag van sommige parlementslede met dié van honde vergelyk. 

Hy het gewaarsku Namibië se regeringstelsel is in gevaar indien politieke instellings voortgaan om op hierdie wyse te funksioneer.

“Die parlement is barbaars; hulle tree barbaars op,” het Sankwasa Woensdag tydens die Internasionale Universiteit van Bestuursake (IUM) se skemerkelkie-galadinee in Windhoek gesê.

Hy het politici daarvan beskuldig dat hulle hul “soos honde” in die parlement gedra, maar na normale gedrag terugkeer sodra hulle die politieke omgewing verlaat.

“Hulle tree soos honde op, en wanneer hulle vertrek, word hulle weer volwassenes,” het hy gesê.

Sankwasa het die voorbeeld gebruik om dit wat hy as ’n dieper probleem in Namibië se bestuurstelsel beskryf, te illustreer: Die konsentrasie van politieke mag in die hande van mense wat, na sy mening, nie altyd voldoende toegerus is om die land se instellings te bestuur nie.

Volgens die minister is Namibië se grootste uitdaging nie ’n tekort aan opgeleide professionele persone nie, maar wel die wyse waarop politieke mag verdeel en uitgeoefen word.

Sankwasa het sy argument geïllustreer deur middel van ’n hiërargie van die Namibiese samelewing: Die land se beste studente gradueer en betree professionele beroepe; die volgende groep verwerf gevorderde kwalifikasies om eersgenoemdes te bestuur; terwyl die “derde klas” die politiek betree en uiteindelik beleide, regulasies en wette opstel wat op albei groepe van toepassing is.

“Die studente van die eerste klas gaan skool toe en gradueer; die tweede klas word toegelaat om vir MBA- en LLB-grade te studeer ten einde die studente van die eerste klas te bestuur; die studente van die derde klas betree die wêreld van politiek en bestuur beide die studente van die eerste en tweede klas en stel beleide, regulasies en wette vir hulle op,” het hy verduidelik. 

Die minister het verder aangevoer mense wat in ander sfere misluk, kan hulle tot misdaad wend en invloed op politici en sakeondernemings uitoefen, terwyl diegene wat nooit skool bygewoon het nie, profete kan word wie se volgelinge hul opkoms as ’n “deurbraak” beskou.

“Waarheen is ons op pad?” het hy gevra.

Sankwasa het gesê die struktuur van die stelsel beteken dat Namibië nie bloot oornag kan transformeer nie. Volgens hom vereis betekenisvolle verandering dat die dieper houdings en gedragspatrone wat leierskap, bestuur en ekonomiese deelname vorm, getakel word.

Terwyl hy kritiek oor die land se politieke leierskap uitgespreek het, het Sankwasa ook bevraagteken waarom Namibië geneig is om meer waarde aan buitelandse kundigheid en kapitaal te heg as aan sy eie burgers.

“Namibiërs beskou net buitelanders as beleggers,” het hy gesê en gevra waarom buitelandse professionele persone, raadgewers en politieke figure dikwels as meer geloofwaardig beskou word as Namibiërs wat soortgelyke rolle beklee.

“Ons sien slegs beleggers as beleggers wanneer hulle van oorsee kom; ons sien politici en presidensiële raadgewers slegs as raadgewers wanneer hulle buitelanders is – waar maak ons ​​’n fout?” het hy gevra.

Sankwasa het gesê hierdie ingesteldheid ondermyn die land se vermoë om sy eie talent te herken en te ontwikkel, terwyl dit ’n stelsel versterk waarin Namibiërs ten gunste van buitestanders oor die hoof gesien kan word.

Hy het nietemin beklemtoon dat die kwessie nie is of Namibië buitelandse belegging moet lok nie, maar of die land oor die vermoë beskik om daardie kapitaal in volhoubare ekonomiese waarde te omskep.

“Maar die vraag is: Wat gebeur nadat die geld hier aangekom het? Is ons as ’n nasie in staat om hierdie kapitaal te benut en dit in volhoubare waarde vir ons toekoms te omskep?”

Sankwasa het die IUM se Sakeskool (GSB) uitgedaag om plaaslike en streekgebaseerde gevallestudies te ontwikkel en toe te sien dat studente werklike organisatoriese probleme aanpak, eerder as om akademiese werk te lewer wat bloot op biblioteekrakke beland.

Oor ’n dekade, het hy gesê, sal Namibië op die huidige beleggingsgolf kan terugkyk en bepaal of dit tot volhoubare ontwikkeling gelei het en of dit bloot jare se aankondigings opgelewer het.

“As die huidige golf van beleggings in hierdie land óf bygedra het tot doelwitte vir volhoubare ontwikkeling, óf vervaag het in ’n dekade van mediaverklarings, wat sou dan werklik ’n verskil gemaak het?” het hy gevra. 

“Dit is die taak wat vir die IUM GSB voorlê.” 

– [email protected]