San wag glo 22 jaar vir grond

Nuusredaksie

’n Kabinetsbesluit om ’n bykomende 45 000 hektaar grond aan gemarginaliseerde gemeenskappe toe te ken, is glo vir byna 22 jaar lank nie uitgevoer nie. 

Die parlementslid (LP) van die Landless People’s Movement (LPM), Eneas Emvula, het verlede week in die Nasionale Vergadering die kwessie geopper tydens ’n debat oor die aanstelling van lede van die Grondtribunaal. 

Hy het ’n dokument voorgehou wat hy beskryf het as ’n kabinetsresolusie wat op 7 Desember 2004 aanvaar is. Terwyl hy uit die dokument voorgelees het, het hy dit geïdentifiseer as kabinetsbesluit 36/07.12.04/009 en gesê dit maak voorsiening vir die toekenning van bykomende grond sodat die betrokke gemeenskappe ’n bestaan kan maak. 

Emvula het die beoogde begunstigdes geïdentifiseer as die Hai||om- en San-gemeenskappe in die gebiede van Kombat en Tsintsabis. Hierdie besonderhede kon egter nie onafhanklik teen die oorspronklike kabinetsbesluit geverifieer word nie. 

“Dit is ’n kabinetsresolusie wat op 7 Desember 2004 aanvaar is,” het Emvula gesê en beweer dat die besluit nie geïmplementeer is nie. 

Emvula se poging om die dokument ter tafel te lê, het die Speaker, Saara Kuugongelwa-Amadhila, en die eerste minister, Elijah Ngurare, laat vrae vra oor die egtheid en herkoms daarvan. 

Kuugongelwa-Amadhila het Emvula gevra om die dokument te identifiseer, voordat sy Ngurare se hulp gevra het oor of kabinetsresolusies in daardie vorm versprei kan word. 

Ngurare het bevraagteken hoe Emvula iets bekom het wat soos ’n interne kabinetsdokument lyk en gewys op die skeiding tussen die kabinet, wat deel van die uitvoerende gesag vorm, en die Nasionale Vergadering as die wetgewende gesag. 

Hy het gesê dit is opvallend dat die LP die beweerde kabinetsresolusie bekom het en bevraagteken of die verspreiding daarvan gepas is. 

Kuugongelwa-Amadhila het gesê kabinetsbesluite word oor die algemeen in die openbaar aangekondig, maar die resolusies self word nie uitgedeel nie. 

“Ek het nog nooit ’n dokument gesien wat so lyk wat versprei word nie,” het sy gesê. 

Die Speaker het Emvula aangeraai dat hy uit die dokument kan aanhaal, omdat die inhoud en datum teen amptelike regeringsaankondigings nagegaan kan word. Sy het dit nietemin geweier om dit tot die NV se rekords toe te laat, omdat sy nie die egtheid daarvan kon verifieer nie. 

Die parlementêre debat het nie vasgestel of die dokument eg is nie, of die 45 000 hektaar daarna geïdentifiseer of verkry is nie, of wat die beweerde toekenning verhinder het om uitgevoer te word. 

ERWE GLO VIR N$50 000 VERKOOP 

Emvula het ook kommer uitgespreek oor die beweerde kommersialisering van kommunale grond en beweer dat individue erwe verkoop vir tussen N$5 000 en N$50 000. 

“Daar is individue wat kommunale grond verkoop,” het hy gesê. 

Emvula het bevraagteken of kommunale grondrade en tradisionele owerhede genoegsame magte en kapasiteit het om die praktyk te stop. Hy het aangevoer dat die beweerde transaksies swakhede blootlê in die uitvoering van Namibië se grondbeleid en het gevra vir nouer samewerking tussen die Grondtribunaal, kommunale grondrade en tradisionele owerhede. Volgens Emvula behoort die instellings inligting te deel en in te gryp voordat grondgeskille eskaleer. Hy het nie die beweerde verkopers, die geraakte streke of spesifieke transaksies geïdentifiseer nie. 

Dit is ook nie vasgestel of die bedrae regstreekse verkope verteenwoordig nie, betalings wat vir grondtoekennings geëis is, vergoeding vir verbeterings, of ander heffings wat met die besetting van kommunale grond verband hou. Die beweringe bly dus aantygings wat tydens ’n parlementêre debat geopper is, eerder as bevindinge wat mense of instellings geïdentifiseer het wat onwettig kommunale grond verkoop het. 

Die minister van landbou, visserye, water en grondhervorming, Inge Zaamwani, het erken dat toegang tot grond ’n kritieke kwessie bly en gesê die regering het toepaslike wette en beleid nodig om grondinstellings in staat te stel om hul funksies te verrig. 

Sy het gesê die wetsontwerp op grond is sedert die vorige jaar hangende voor die Nasionale Vergadering en dat die parlement beter geplaas sal wees om die meeste van die breër bekommernisse wat LP’s geopper het, te oorweeg wanneer dit daaroor debatteer. Zaamwani het die Nasionale Vergaderng verseker dat die ministerie die LP’s se opmerkings in ag sal neem. Sy het ook verwys na die voorgestelde advieskommissie vir grondhervorming en gesê dit is verantwoordelik vir grondverkryging, toekenning en die onderhandelinge vir pryse. 

Die minister het nie direk gereageer op Emvula se bewering oor die toekenning van 45 000 hektaar wat nie uitgevoer is nie, die egtheid van die dokument wat hy voorgehou het, of die beweerde verkoop van kommunale erwe vir tot N$50 000 nie.

– [email protected]