Pensioenbewaring vir eers op ys

Die minister van finansies, Ericah Shafudah, het bevestig die omstrede pensioenbewaringsbepalings onder die wet op finansiële instellings en markte (Fima) het nog nie in werking getree nie. 

Dit ten spyte daarvan dat die wet amptelik op 1 Mei 2026 van krag is. 

In ’n ministeriële verklaring uit die parlement het Shafudah die inwerkingtreding van die wet as ’n geskiedkundige mylpaal beskryf wat ’n beslissende verskuiwing na ’n moderne regulatoriese raamwerk vir Namibië se finansiële sektor (banke uitgesluit) aandui.

Volgens Shafudah is die wetgewing die hoogtepunt van byna twee dekades van beleidsontwikkeling en sluit die formulering van meer as 150 regulasies in wat tussen 2021 en 2025 uitgebreide openbare raadpleging ondergaan het.

Die minister sê die verwagting is dat die nuwe raamwerk verbruikersbeskerming sal versterk, groter regulatoriese sekerheid vir beleggers sal bied en tot nasionale ekonomiese groei sal bydra.

Shafudah het met verwysing na een ​​van die mees omstrede aspekte van die wetgewing gesê die voorgestelde pensioenbewaringsregulasie bly opgeskort hangende verdere verfyning en breër konsultasie met belanghebbendes.

Sy het beklemtoon dat die huidige bepalings vir die omskakeling van aftreevoordeel in die Wet op Inkomstebelasting van 1981 onveranderd bly.

Gevolglik behou lede steeds hul bestaande regte om tot een derde van hul voordele as ’n kontantbedrag uit pensioen-, aftree-annuïteits- en bewaringsfondse te ontvang. In teenstelling hiermee kan voorsorgfondslede steeds toegang tot 100% van hul voordele kry.

Die verduideliking kom teen die agtergrond van jare se openbare teenkanting teen bepalings wat sou vereis het dat werkers wat voor aftrede diens verlaat, die meeste van hul aftreespaargeld moet bewaar totdat hulle die aftree-ouderdom van 55 bereik.

Onder die voorgestelde bewaringsmodel sou lede slegs toegang hê tot 25% van hul opgehoopte aftreespaargeld, met die oorblywende 75% wat tot aftrede bewaar word.

DEBAT

Die bewaringsbepalings het een van die mees gedebatteerde aspekte van Fima geword nadat die wetgewing in 2021 in die Staatskoerant gepubliseer is om die Pensioenfondswet van 1956 te vervang.

Sterk openbare teenkanting het gelei tot die uitstel van die wet se oorspronklike implementeringsdatum tot 1 Oktober 2022.

In 2024 het die parlementêre staande komitee oor ekonomie en openbare administrasie aanbeveel dat die regering die omstrede bewaringsbepalings opskort en enige verwante regulasies aan ’n parlementêre ondersoek voor implementering onderwerp.

Die komitee het verder aanbeveel dat die prokureur-generaal leiding gee oor die grondwetlikheid van verpligte pensioenbewaring.

Die aanbevelings het gevolg op uitgebreide konsultasies met belanghebbendes, insluitend die Namibiese toesighoudende owerheid vir finansiële instellings (Namfisa), die regering se pensioenfonds (GIPF), die Aftreefonds vir plaaslike owerhede en nutsdienste in Namibië (RFLAUN) en Retirement Fund Solutions.

OPLOSSINGS

Tydens konsultasies het Kenneth Matomola, uitvoerende hoof van Namfisa, die bewaringsbeginsel verdedig en aangevoer dat dit bedoel was om werknemers te beskerm teen die uitputting van hul aftreespaargeld voordat hulle aftree-ouderdom bereik.

Matomola het aan wetgewers gesê dat die bestaande Pensioenfondswet van 1956 verouderd is en nie meer in ooreenstemming is met internasionale regulatoriese standaarde nie. Hy het ook kommer aangehaal wat deur die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) geopper is rakende die regulering en toesig van finansiële instellings wat nie in die banksektor in Namibië is nie.

“Hierdie bepaling is in teenstelling met die algemene praktyk om aftreespaargeld vroeg te onttrek om aan korttermyn finansiële behoeftes te voldoen, wat uiteindelik daartoe lei dat baie mense nie genoeg spaargeld ná aftrede het nie. Pensioenarisse is meestal afhanklik van maatskaplike toelaes van die staat,” het Matomola gesê.

Hy het verder aangevoer dat Fima die beskerming vir aftreespaargeld sal versterk deur dit teen krediteure en bankrotskapsprosedures te beskerm.

Verteenwoordigers van RFLAUN het egter die bewaringsbepalings teengestaan ​​en aangevoer dat hulle nie rekening hou met Namibië se sosioëkonomiese realiteite nie.

Die fonds het gewaarsku dat baie werkers wat hul werk verlaat, van hul aftreespaargeld afhanklik is om huislenings terug te betaal, skuld af te betaal en onmiddellike huishoudelike uitgawes te dek.

EG NAMIBIES?

RFLAUN het ook bevraagteken of konsepte soos verpligte bewaring en gedwonge annuïteit gepas vir Namibië is en aangevoer dat sommige bepalings blykbaar uit buitelandse jurisdiksies aangeneem is sonder voldoende oorweging van plaaslike toestande.

Terwyl die breër wet op finansiële instellings en markte nou in werking is, bevestig Shafudah se verklaring dat die mees omstrede aspek van die wetgewing steeds onder hersiening is. Verdere konsultasies word verwag voordat enige besluit oor die toekomstige implementering daarvan geneem word. 

– [email protected]