NBC ontken skuld van N$184 m. Huawei

Die Namibiese Uitsaaikorporasie (NBC) het ’n aanspreeklikheid van N$184 miljoen teenoor Huawei, volgens ouditbevindinge, ontken. 

NBC se direkteur-generaal Stanley Similo het aan parlementslede gesê die bedrag is “nie ’n bedrag wat ons Huawei skuld nie”, terwyl hy slegs ’n moontlike finansiële verpligting van N$3 miljoen toegegee het wat moontlik reeds verjaar het. 

Similo het gereageer op vrae van John-Louw Mouton, ’n lid van die Nasionale Vergadering (NV) se staande komitee oor openbare rekeninge, tydens ’n openbare verhoor oor die ouditeur-generaal se verslae wat NBC se finansies vir die jare geëindig 31 Maart 2023 en 31 Maart 2024 hersien. 

“Die Huawei-projek moet vir wetgewers in konteks geplaas word. Hierdie projek het sy wortels die Internasionale Telekommunikasie-unie (ITU), wat ’n paar jaar gelede wêreldwyd besluit het dat alle uitsaaiers van analoogspektrum moet wegbeweeg," het Similo verduidelik. 

DDT

“As julle onthou: tot om en by 2015, voordat Digitale Terrestriële Televisie (DTT) ingekom het, het uitsaaiers wêreldwyd analoogspektrum gebruik. Die rede vir hierdie oorgang was om die uitrol van 5G moontlik te maak, wat nou op daardie spektrum staatmaak,” het hy gesê. 

“Namibië, as deel van daardie wêreldraamwerk, het ingestem om hierdie oorgang te onderneem. 

“Die regering het toe NBC as die implementeerder van die migrasie van analoog na DTT aangewys en ons het tans sowat 75,5% televisiedekking.” 

Similo sê ongelukkig kon die projek nie voortgaan nie, omdat dit te duur geblyk het. 

“Ek moet byvoeg, in my hoedanigheid as president van die Suider-Afrikaanse Uitsaai-vereniging (Saba), dat baie lande in die streek ook van die DTT-roete wegbeweeg het. Angola was die uitsondering, aangesien dit reeds via satelliet bedryf het.” 

Similo het bygevoeg dat die projek vir Namibië uiters duur geword het. 

“Toe die besluit in 2016 geneem is om nie voort te gaan nie, moes ons ons benadering tot die uitbreiding van dekking herstruktureer. Natuurlik het Huawei, as die aangewese diensverskaffer, bestaande ooreenkomste met ons gehad. 

“Die N$184 miljoen waarna verwys word, is nie ’n bedrag wat ons Huawei skuld nie. Dit sou slegs betaalbaar gewees het as die DTT-projek voortgegaan het.” 

Similo benadruk dit is aan die ouditeure gekommunikeer: "Die bedrag is voorwaardelik en nie ’n werklike aanspreeklikheid nie, aangesien die ooreenkoms beëindig is. 

“Ek sal egter saamstem dat daar ’n bedrag van ongeveer N$3 miljoen ter sprake is, wat Huawei ook erken het.” 

SKULD VERJAAR

Vanuit Similo se perspektief as direkteur-generaal is hierdie bedrag byna 10 jaar oud en kan dit verjaar het. 

"In besigheidsterme, wanneer skuld ingevolge die wet verjaar – tipies ná sowat drie jaar – word dit gewoonlik ’n saak vir kontraktuele onderhandeling. Indien nodig, kan partye regstellende stappe doen.” 

Hy het beklemtoon dat enige moontlike aanspreeklikheid van hul kant waarskynlik sowat N$3 miljoen of minder sou wees. 

“Selfs daardie bedrag hang af van regsoorwegings rakende verjaring en moontlike onderhandelinge. 

“Die N$184 miljoen is nie verskuldig nie; dit was slegs van toepassing as die projek in sy oorspronklike vorm voortgesit is.” 

Mouton het die kwessie op grond van ouditbevindinge geopper: “Die ouditeure het opgemerk dat die korporasie in beide die NBC se geïntegreerde sakeplan van die boekjare 2020-’21 en 2024-’25 en ’n NBC-brief aan die minister van inligting en kommunikasietegnologie, gedateer 11 Mei 2021 bekend gemaak het.

“‘Om die algehele DTT-uitrol te voltooi, sal NBC N$499 miljoen benodig, uitgesluit dekodeerders, om netwerkdekking van 74,5% na 92,6% te verhoog,’” lui die ouditverslag. 

Mouton sê volgens die oudit bestaan dit uit N$183,9 miljoen in uitstaande Huawei-fakture, N$168 miljoen vir siviele werke en sendertoerusting wat bestel moet word en ’n wisselkoersverlies van N$95 miljoen soos per die Huawei-ooreenkoms. 

Die oudit lui verder "tans staan DTT-televisiedekking op 74,5% en NBC skuld Huawei ’n bedrag van N$184 miljoen vir toerusting wat bestel en vervaardig is as deel van NBC se DTT-migrasieprojek.” 

Mouton sê daar is geen erkenning of openbaarmaking van die uitstaande bedrag van N$184 miljoen in die jaarlikse finansiële state in ooreenstemming met die vereistes van Internasionale Rekeningkundige Standaarde (IAS) 37 nie en geen voldoende toepaslike bewys is verskaf rakende die uitstaande fakture of hoe die bedrag bepaal is nie. "Gevolglik kon die ouditeure nie die volledigheid en waardasie van handels- en ander betaalbare bedrae, voorsienings, of verwante areas van die finansiële state bevestig nie.” 

Mouton het gevra: “Het NBC steeds ’n aanspreeklikheid teenoor Huawei en, indien wel, vir hoeveel en waarom word dit nie in NBC se huidige finansiële state weerspieël nie?” 

Met sy opvolgvraag het Mouton verder vir antwoorde gepols: “As dit ’n moontlike aanspreeklikheid is, waarom word dit nie in die finansiële rekords weerspieël nie? Nie die N$184 miljoen of die N$3 miljoen verskyn as ’n aanspreeklikheid nie.” 

Similo het dit aan oudit-wesenlikheidsdrempels toegeskryf. 

“Wanneer wesenlikheid in oudits oorweeg word, is daar ’n verdraagsaamheidsdrempel. In hierdie geval is dit omtrent N$12 miljoen. 

“Vanuit ’n besigheidsperspektief val N$3 miljoen onder daardie drempel en word dit as onwesenlik beskou,” het Similo verduidelik. 

“Dit sou nie tipies as ’n wesenlike ouditkwessie kwalifiseer nie.”

Hy stem egter saam dat, indien openbaarmaking vereis word, dit gestaaf sal word. 

“Ons het ook dokumentasie beskikbaar om hierdie standpunt te staaf,” het Similo gesê.

NBC-raadvoorsitter Lazarus Jacobs het gesê die N$3 miljoen word verreken. 

“Ons maak voorsiening daarvoor in ons finansiële state. Dit is gedokumenteer; niemand ignoreer dit nie. Dit sou onverantwoordelik wees om dit nie in die boeke te weerspieël nie. 

OUDITEUR-GENERAAL

"Ons probleem is met die ouditeur-generaal. Die drempel is N$12 miljoen en hierdie bedrag is N$3 miljoen. Dit is al byna tien jaar daar. Is dit regtig nodig dat dit as ’n wesenlike ouditbevinding hanteer word wat tot ’n ongunstige ouditmening lei?” het Jacobs gevra.

“’n Ongunstige mening is gevaarlik vir enige instelling. Dit kan jou in effek bankrot verklaar en maak dit moeilik om kapitaal in te samel of krediet te bekom. 

"Ons kyk na ’n organisasie met ’n begroting van meer as N$400 miljoen, tog word ’n bedrag van N$3 miljoen gebruik om die hele finansiële posisie van die instelling te beïnvloed,” het hy gesê. 

– [email protected]