LP’s: Skuld dryf staatsamptenare tot depressie, selfdood

Hoofredaksie

Stygende skuld onder Namibië se staatsamptenare word met depressie, selfdood en gesinsverbrokkeling verbind, met wetgewers wat waarsku dat die krisis die lewering van noodsaaklike openbare dienste bedreig.

Die bekommernisse het na vore gekom tydens ’n openbare verhoor van die parlement se staande komitee oor ekonomie en nywerheid, openbare administrasie en beplanning, onder voorsitterskap van Swapo-agterbanker en voormalige finansminister Ipumbu Shiimi. 

Die komitee ondersoek die groeiende skuld van openbare dienswerkers en die doeltreffendheid van bestaande wette wat bedoel is om leners te beskerm.

Tydens die verhoor het parlementslede (LP’s) aangevoer dat buitensporige skuld ’n finansiële uitdaging ontwikkel het wat tot ’n ernstige maatskaplike, bestuurs- en geestesgesondheidskrisis gelei het wat duisende staatsamptenare en hul gesinne raak.

Komiteelid Imms Nashinge het gesê die land sien die menslike lot van finansiële nood.

“Jonk en oud pleeg vandag selfdood weens die finansiële krisis waarin hulle hul bevind, in sowel die openbare as die private sektor,” het hy gesê.

Nashinge het gesê Namibië kan dit nie langer bekostig om die probleem te ignoreer nie.

“Dit is ’n enorme krisis. Ons verloor briljante mense bloot omdat ons nie ’n stelsel in plek het wat ons mense kan lei en bystaan nie,” het hy gesê.

Nashinge het aangevoer dat die regering ’n verantwoordelikheid het om burgers se welstand te beskerm en ingrypings wat elders toegepas word, moet ondersoek, insluitend finansiële berading en gestruktureerde ondersteuningstelsels om werkers te help om skuld te bestuur voordat hul situasies desperaat word.

Sy opmerkings het die bespreking verby salarisaftrekkings en mikroleners geskuif na die groeiende geestesgesondheidslas wat met te veel skuld gepaard gaan. Verskeie wetgewers het gewaarsku dat finansiële probleme toenemend manifesteer in angs, depressie en dalende werkplekprestasie.

DEPRESSIE, SELFDOOD

Komiteelid Willem Amutenya het gesê die uitwerking van skuld word reeds oor kritieke staatsdienste heen gevoel.

“Ons het werknemers wat selfdood pleeg en depressief is. Die meerderheid van hulle, om eerlik met jou te wees, is onderwysers wat veronderstel is om ons kinders te onderrig. Ek wonder hoe ’n doeltreffende onderwyser ’n kind kan onderrig wanneer hy daagliks depressief is,” het hy gesê.

Amutenya het gesê die gevolge strek veel verder as die impak op individue, met buitensporige skuld wat kwesbaarhede skep binne instellings wat met onderwys, gesondheidsorg en nasionale veiligheid toevertrou is.

“Ons praat van polisie- en sekuriteitspersoneel wat veronderstel is om ons te beskerm, tog is hulle in finansiële nood. Hulle kan omgekoop word omdat hulle reeds finansieel onder druk is,” het hy gesê.

“Ons praat van verpleegkundiges wat veronderstel is om na ons gesondheid om te sien, terwyl hulle self nie sielkundig gesond is nie weens hierdie finansiële situasie.”

Die verhoor het groeiende kommer onder LP’s blootgelê dat bestaande waarborge wat bedoel is om buitensporige salarisaftrekkings te voorkom, nie meer doeltreffend werk nie.

Amptenare van die kantoor van die eerste minister het erken dat skuld onder staatsamptenare ’n ernstige kommer geword het en het gewys op swakhede in die implementering van kontroles wat bedoel is om buitensporige lenings te voorkom.

SIELKUNDIGE SKADE

Uitvoerende direkteur Shivute Indongo het aan die komitee gesê dat die kantoor van die eerste minister verdere werk sal onderneem om die volle omvang van die probleem vas te stel en meer gedetailleerde inligting in te samel oor die finansiële druk waarmee staatsamptenare te kampe het.

Komiteelede het herhaaldelik bevraagteken of die een-derde-reël vir salarisaftrekkings behoorlik afgedwing word en of reguleerders en uitleners genoeg doen om leners se vermoë om lenings terug te betaal te beoordeel voordat verdere krediet toegestaan word.

Verskeie LP’s het aangevoer dat die probleem vererger word deur maklike toegang tot krediet, onvoldoende bekostigbaarheidstoetse en die voortgesette vermoë van sommige uitleners om terugbetalings direk van werknemers se salarisse te verseker.

Shiimi het bevraagteken waarom uitleners steeds direkte toegang tot staatsamptenare se salarisse behoort te geniet wanneer soortgelyke reëlings nie vir die meeste privaatsektorwerkers bestaan nie.

Hy het aangevoer dat buitensporige aftrekkings moraal, produktiwiteit en dienslewering ondermyn, terwyl dit groter kommer laat ontstaan oor die doeltreffendheid van die regulatoriese raamwerk wat uitleenpraktyke beheer.

Die komitee het ook kommer aangehoor dat bestaande wette en regulasies op papier voldoende mag wees, maar in die praktyk faal weens swak afdwinging en toesig.

Wetgewers het herhaaldelik teruggekeer na die arbeidswet se een-derde-aftrekkingsbeginsel en aangevoer dat streng afdwinging baie staatsamptenare kon verhoed het om in onvolhoubare skuldsiklusse te beland.

Die verhoor het ook pleidooie uitgelig vir sterker programme vir finansiële geletterdheid, verbeterde inisiatiewe vir werknemerswelstand en gespesialiseerde beradingsdienste vir werkers wat finansiële angs ervaar.

LP’s het voorgestel dat die regering oorweeg om toegewyde strukture te vestig om die finansiële welstand van staatsamptenare te monitor, vroeë ingryping te bied en werknemers te identifiseer wat ’n risiko loop vir ernstige sielkundige nood wat met skuld verband hou.

– [email protected]