‘Kom uit die kantore gaan na die mense’

Die goewerneur van Omaheke, Pijoo Nganate, sê die verwagting dat mense buite Windhoek net op die hoofstad moet staatmaak vir noodsaaklike regeringsdienste, is in stryd met die doel van desentralisasie. 

In 'n onderhoud vandeesweek met Republikein het Nganate gesê die opvatting dat Gobabis se nabyheid aan Windhoek toegang vergemaklik, ignoreer die werklikheid waarmee baie inwoners op die dorp en in die streek te kampe het. Die ministerie van binnelandse sake, immigrasie, veiligheid en sekuriteit en die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram (UNDP) het ‘n hoflikheidsbesoek aan Gobabis gebring, voor die bekendstelling van elektroniese identifikasiesertifikate (e-ID-kaarte).

“Omaheke is so groot soos enige ander streek en ek dink baie mense interpreteer Gobabis verkeerd as naby Windhoek en naby dienste. Windhoek is egter ‘n streek op sy eie,” het Nganate gesê.

Volgens hom ondersteun hy nie die praktyk om dienste in sentrale liggings te groepeer en inwoners na Windhoek vir hulp te verwys nie. 

“Jy wil basies na 'n sentrum binne die streek gaan en hier al jou antwoorde kry, eerder as om net na Windhoek verwys te word,” het hy gesê. 

“Dit voldoen nie eens aan die beginsel van desentralisasie nie. Desentralisasie bring die regering nader aan die mense,” het die goewerneur beklemtoon.

Volgens hom moet beplanning eerder fokus op waar mense woon, as waar regeringskantore geleë is.

Hy het as voorbeeld na die Kanaan-informele nedersetting op die dorp verwys waar tussen 4 000 en 5 000 mense sonder toegang tot 'n kliniek woon. ‘n Polisiestasie word tans hier gebou om Kanaan se inwoners te bedien. 

“Dieselfde marginalisering wat soms op regeringsvlak plaasvind, gebeur ook op streekregeringsvlak. Ons neem nie dienste na waar die mense is nie. Dit moet die nuwe ding wees wanneer ons beplan,” het hy gesê.

“Ons moet uit ons kantore en ons gemaksones, en gaan waar die mense is,” het Nganate beklemtoon. 

PRAKTIESE HULP

Nganate het ook verwys na ‘n onlangse uitreikingsveldtog deur die regering na die afgeleë Otwinjo-gebied in die Bukurus-kiesafdeling. Volgens hom was besoek ‘n openbaring en het inwoners amptenare wat inligting oor regeringsdienste gedeel het, met ope arms verwelkom. 

Die goewerneur het gesê toekomstige uitreikingsprogramme moet verder as bewusmakingsveldtogte gaan, deur dienste soos die registrasie van geboortes, geboortesertifikate en gesondheidsdienste op die perseel te verskaf.

“Dit moet nie net ‘n mondelinge oordrag wees nie, maar dit moet prakties wees. Geboortesertifikate moet op die perseel uitgereik word, registrasies moet op die perseel gedoen word en gesondheidsdienste moek op die perseel gelewer word,” het Nganate gesê.

Hy het planne van die ministerie van gesondheid en maatskaplike dienste verwelkom om weer mobiele klinieke in werking te stel. Volgens hom moet regeringsdepartemente toenemend dienste na gemeenskappe neem, in plaas daarvan om te verwag dat inwoners na kiesafdelings- of streekkantore moet reis.

PLAASLIKE TOEGANG

Nganate se opmerkings weerspieël bevindinge in die Nasionale Beplanningskommissie se 2023 Visie 2030-oorsig, wat sê pogings om ongelykheid te verminder en toegang tot dienste te verbeter, is meer doeltreffend wanneer gesag en verantwoordelikhede na instellings op plaaslike vlak gedesentraliseer word. Die verslag verwys ook na kommer deur agentskappe van die Verenigde Nasies (VN) oor voortgesette gesentraliseerde besluitneming. Volgens die agentskappe beperk dit openbare deelname en die lewering van toeganklike openbare dienste. 

In dieselfde verslag is ook bevind dat swak konsultasie en beperkte uitreikingsveldtogte baie gemeenskappe laat voel hulle is ontkoppel van nasionale ontwikkelingsbeplanning, ten spyte van Visie 2030 se klem op inklusiewe bestuur. - [email protected]