Brand verwoes 6 000 hektaar op een plaas

Meer as 10 000 hektaar weiding en natuurlike veld het in die Omaruru-distrik afgebrand tydens brande wat Maandagaand onder beheer gebring is, sê die Omaruru Boerevereniging.

Minstens ses plase is deur die veldbrande geraak – hoofsaaklik veeplase asook een wildplaas. Op die plaas Kompaneno alleen het 6 000 hektaar afgebrand. Geen beserings of sterftes is aangemeld nie.

Tot 100 boere en plaaswerkers het die brande met hul eie brandbestrydingseenhede en vuurslaners bestry, met eenhede van die boereverenigings van Omaruru en Kalkfeld wat gehelp het. Die meeste van die eenhede waarmee die boere die brande help beveg het, is ’n tenk en pomp wat op ’n bakkie en sommige op ’n sleepwa gemonteer is.

Die Omaruru-munisipaliteit het Saterdag en Sondag met ’n watertenkwa gehelp. Die voertuig het egter twee pap bande op die plaaspaaie gehad terwyl dit op pad na ’n wildlodge buite Omaruru was.

Markus Trede, ’n Omaruru-boer wat ongeveer 100 hektaar weiding verloor het en wie se huis bedreig is, het gesê die reaksie op die veldbrand is deur swak plaaslike koördinering belemmer.

Trede is die sekretaris en ondervoorsitter van die Omaruru Boerevereniging, maar het in sy persoonlike hoedanigheid gepraat.

Volgens hom is boere wat opgedaag het om te help, herhaaldelik na die verkeerde kant van die brand gestuur. Boere bestry veldbrande met “brandbestryders” – watertenks en pompe wat op bakkies gemonteer is – en moet voor die brand uitkom om brandpaaie in die vlamme se pad te maak.

“Ek is self lang afstande saam met my brandbestryder agter die brand op drie verskillende plase gelei. Dit maak geen sin nie, aangesien ons brandpaaie voor die brand moet maak. Gevolglik het ons baie tyd en landbougrond verloor,” het hy gesê.

Volgens Trede was kontakte op baie plase moeilik bereikbaar en was mense op die terrein dikwels nie met veldbrande vertroud nie.

“Daar moet iemand op die terrein wees wat die roetes ken en weet waar om water vir die brandweerwaens te kry,” het hy gesê.

Sommige boere, insluitend bure, sonder toerusting by die brand opgedaag en toegang belemmer sonder om te help, volgens Trede.

“Dit gaan nie oor ingewikkelde planne of duur toerusting nie. Dit gaan oor die basiese beginsels, soos om duidelike aanwysings te kan gee.

“Ons moet dit oefen en mekaar help. ‘Die pad waar die groot luiperd was’, help niemand om die brand te bereik nie. Ons het soveel tyd gemors om doelloos rond te ry. Ons moet dit verander,” het hy aan Republikein gesê.

Die Omaruru-brande volg op maande van veldbrande oraloor die streek. Tydens ’n noodvergadering van die Erongo-streekraad se komitee vir ramprisikobestuur in Swakopmund verlede week, het die hoofstreekbeampte, Mupenzeni Ntelamo, gesê duisende hektaar het in die streek afgebrand. 

Daar is aanduidings dat tot 100 000 hektaar afgebrand het, maar geen rekenskap is gegee vir enige verliese nie. Volgens Ntelamo is een brand deur weerlig en die res deur mense veroorsaak. 

Die polisie en die direktoraat van bosbou het, volgens hom, nog geen stappe gedoen teen diegene wat vir die brande verantwoordelik was nie.

Tydens die vergadering wou voorsitter Lazarus Kanelombe weet: “Waarom, ten spyte van hektaar na hektaar vernietigde landbougrond, is niemand tot dusver in hegtenis geneem en aangekla nie?”

Die deelnemers aan die vergadering het ook gehoor die streek se rampfonds het N$264 000 beskikbaar gehad en dat instellings wat N$5 000 per jaar tot die fonds moes bydra, nie betaal het nie.

Die aksieplan wat tydens die vergadering voorgelê is, dek nie Omaruru nie. Dit is getiteld “Aksieplan – veldbrande Dâures en Karibib-kiesafdeling”. Kanelombe het aan die vergadering gesê die brande in die kiesafdelings Dâures, Karibib en Omaruru is ’n “streekkwessie wat ’n streekreaksie vereis”.

Die Omaruru Boerevereniging was nie by die vergadering verteenwoordig nie. Die uitnodiging, wat deur Kanelombe onderteken is, is gedateer 25 Augustus vir ’n vergadering wat twee dae later in Swakopmund gehou is. Kommentaar wat tydens die vergadering aan die vereniging toegeskryf is, is deur ’n raadslid oorgedra. Die hoofstreekbeampte het die uitkoms daarna met die vereniging gedeel.

Volgens Trede was dit ’n “gesonde plan”, maar nie uitvoerbaar soos dit opgestel is nie.

“Goeie beplanning alleen is nutteloos as die plan brandbestryders vereis, maar daar geen voertuie of brandstof beskikbaar is nie. 

“Ons moet ophou om onuitvoerbare planne te maak omdat die hulpbronne nie daar is nie. 

“Kom ons wees eerlik met mekaar en met diegene wat ons land na sy beste lei en beplan wat ons kan implementeer. En as ons weet ons kan nie ’n plan uitvoer nie, moet ons om hulp vra,” het hy gesê.

Volgens Trede dien dit geen doel om brandbestrydingseenhede tydens vergaderings te tel as die eenhede nie in stand gehou word nie, of geen brandstof of voertuie beskikbaar is nie. 

Brandpaaie is rondom die Omaruru-munisipale kampe vroeg in die seisoen aangevra, maar dit is nooit gedoen nie, het hy gesê. 

Trede het gesê gemeenskappe in die kommunale gebiede by Okombahe en Omatjete het geen opleiding of toerusting ontvang nie en dat geld beter bestee sou word om duisende vuurslaners vir daardie gemeenskappe te koop.

Die ministerie van verdediging en veteranesake het op 12 Augustus in skriftelike antwoorde op vrae gesê sy personeel is op 6 Junie by Omatjete en op 12 Julie by Okombahe en Omatjete op versoek van boere ontplooi wat die militêre basis by Karibib gebel het. 

Volgens die ministerie is geen vliegtuie in die bestryding van die brande gebruik nie en het die weermag geen toerusting om brande te bestry nie.

Trede het gesê boere wat weiding verloor het, het min opsies. Om voer vir ’n volle seisoen aan te koop is nie ekonomies lewensvatbaar nie, het hy gesê, en om grond elders te huur sou moeilik en duur wees gegewe die droogtevoorspelling. Hy het gesê om vee te verkoop, sal waarskynlik die enigste keuse wees.

Die aksieplan vir brandbestryding is nie op 27 Augustus aanvaar nie. Volgens Kanelombe vereis die plan insette van die ministerie van die omgewing, bosbou en toerisme, wat as die leidende sektor op byna al die maatreëls aangedui word en wat nie die vergadering in Swakopmund bygewoon het nie. – [email protected]