Kabinet-rapport 2025-’26

President Netumbo Nandi-Ndaitwah

Telling 7

Die president se pogings om vermorsing te stuit – veral deur onnodige tussengangers uit regeringsbedrywighede te verwyder – het tasbare voordele opgelewer, soos ’n verbeterde beskikbaarheid van medisyne in staatshospitale. Inisiatiewe soos die Namibiese Nasionale Jeugontwikkelingsfonds (NYDF) en die onlangse toekenning van miljoene dollars om sportinfrastruktuur in streke te ontwikkel, het hoop onder die land se jeug laat opvlam. Net so is die kansellasie van die duur Onafhanklikheidsdagvieringe as ‘hoofgeleentheid’ in Windhoek, wat voorheen beduidende reistoelaes opgeslurp het, wyd verwelkom.

Dit gesê, Nandi-Ndaitwah het met ambisieuse doelwitte haar veldtog gevoer, maar Namibië se fiskale werklikhede – N$177 miljard in nasionale skuld en ’n ontwikkelingsbegroting van slegs N$7 miljard – plaas beduidende beperkings. Dit laat ’n dringende vraag ontstaan: hoe kan Swapo realisties die beloftes nakom wat in sy manifes en implementeringsplan uiteengesit is?

Lucia Witbooi

Adjunkpresident

Telling 5

Meestal seremoniëel was die rol ’n meesterklas daarin om besig te lyk terwyl baie min bereik word. Buiten linte knip is daar min tasbaar om te rapporteer. Haar opgang na die visepresidentskap is meer gedryf deur die politiek van identiteit en simboliek as deur ’n bewese rekord van sukses in die regering.

Elijah Ngurare

Eerste minister

Telling 7

Die eerste minister se ampstermyn tot dusver is gekenmerk deur ’n fokus op die vereenvoudiging van regeringsprosesse en om burokratiese rondslomp uit te skakel. Hy het dit wat hy ’n “gesonde verstand”-benadering noem, bevorder en praktiese oplossings bo rompslomp wat sommige vorige administrasies gekenmerk het, beklemtoon. Hy bly nou verbind aan gemeenskappe op grondvlak – ’n gewoonte wat hy in sy dae by die SPYL geslyp het – deur plaaslike geleenthede by te woon en direk met burgers in gesprek te tree. Hoewel sommige kritici dit as “ligsinnig” ag, sien baie dit as ’n teken van ’n leier wat die polsslag van die nasie verstaan en voer aan dat om in voeling met die grondvlak te bly veel meer werd is as om tot leunstoel-kantoorregering beperk te wees.

Selma Ashipala-Musavyi

Minister: Internasionale betrekkinge en handel

Telling 5

Hoewel haar kalender vol is van hoëvlak-vergaderings en simboliese geleenthede, bly tasbare uitkomste vir handelsgroei en binnelandse ekonomiese impak beperk, wat haar rekord ’n mengsel van sigbare aksie, maar beskeie meetbare resultate maak.

Lucia Iipumbu 

Minister: Binnelandse sake, immigrasie, veiligheid en sekuriteit

Telling 6

Sy lei een van die mees sigbare ministeries in die land, hoewel sy baie van die strukture geërf het toe sy in 2025 oorgeneem het. Oor die algemeen toon haar rekord inisiatief, soos Operasie Lucia om misdaad te takel en pogings van modernisering by binnelandse sake. Sleuteluitdagings bly egter, met misdaadvlakke steeds hemelhoog en openbare dienslewering onbestendig te midde van aanhoudende werkloosheid en ekonomiese druk.

Modestus Amutse

Minister: Myne, energie en nywerheidsontwikkeling

Telling 5 

Uit die niet gepluk, was Modestus Amutse ’n verrassende keuse vir so ’n kritieke portefeulje. Hy het geen werklike kennis van die mynbedryf nie, wat nog te sê van die olie- en gassektor. Met verantwoordelikheid vir laasgenoemde wat nou na Staatshuis verskuif is, het hy in effek ’n marionet-minister geword, gestroop van invloed oor die ontluikende olie- en gasbedryf.

Esperance Luvindao

Minister: Gesondheid en maatskaplike welsyn

Telling 7

Luvindao het die Teenkorrupsiekommissie van Namibië (ACC) amptelik genader om bewerings van korrupsie binne die gesondheidsministerie te ondersoek, insluitend vermeende diefstal van medisyne. Sy het ook die president se dryf ondersteun om onnodige tussengangers uit die ministerie se stelsels vir die verkryging van mediese voorrade te skakel. Haar druk dat staatswerknemers staatsgesondheidsgeriewe in hul huidige toestand moet gebruik, bly egter problematies en moeilik om te aanvaar.

Sankwasa James Sankwasa

Minister: Stedelike en landelike ontwikkeling

Telling 7

Sankwasa het sy ampstermyn op ’n hoë noot begin deur afwykende plaaslike owerheidsleiers tot verantwoording te roep en die grondslag te lê vir etiese grondtoekenning oor verskeie rade. Sy strydlustige styl is wyd verwelkom deur ’n nasie wat lank uitgehonger is na beslissende, ontwrigtende leierskap. Die nadeel is egter dat hy in sommige gevalle die behoorlike proses verwaarloos het terwyl hy hierdie leiers gekonfronteer het en sodoende juis die standaarde ondermyn wat hy wil afdwing.

Wise Immanuel

Minister: Justisie en arbeidsverhoudinge

Telling 6

As ’n aktivis-minister wat arbeidskwessies ernstig opneem, het Immanuel gedruk vir vinniger arbitrasietoekennings, die nakoming van minimumloonwette onder staatskontrakteurs afgedwing, en direk met werkers geskakel om geskille op te los. Sy proaktiewe benadering dui daarop dat die regering aandag gee aan werksomstandighede. Ná ’n chaotiese hantering van die landdroste se staking verlede jaar, het hy homself sedertdien in ’n aansienlike mate reggeruk.

Emma Kantema

Minister: Geslagsgelykheid en kinderwelsyn

Telling 6

Aanhoudende gapings in befondsing vir skuilings vir slagoffers van geslagsgebaseerde geweld (GBV), sistemiese uitdagings in kinderwelsyn en die stadige tempo van tasbare impak op grondvlak, beteken haar ministerie se ambisies het nog nie volledig in uitkoms omgesit nie. Haar openbare voorspraak oor geslagskwessies en die druk vir strategiese rigting vir kinderwelsyn en geslagsgelykheid is sigbaar. Tot dusver ’n rekord wat nog in wording is.

Emma Theofelus

Minister: Inligting- en kommunikasietegnologie

Telling 6

As ’n uitgesproke voorstander van digitale geletterdheid, innovasie-spilpunte en vennootskappe met die private sektor, het Theofelus Namibië se digitale ekonomie proaktief gestuur deur infrastruktuur van inligting- en kommunikasietegnologie uit te brei, kuberveiligheidsraamwerke te versterk en digitale insluiting te bevorder. Tog, ondanks onlangse inisiatiewe vir die registrasie van SIM-kaarte onder leiding van haar ministerie, bly Namibiërs slagoffers van selfoon-swendelary, wat beklemtoon dat beduidende uitdagings in verbruikersbeskerming en aanlyn veiligheid voortduur.

Ericah Shafudah

Minister: Finansies

Telling 7

Shafudah het Namibië se finansies deur ’n uitdagende tydperk gelei, belastinghervormings en finansiële insluiting bevorder en die Eurobond van N$13 miljard afgelos om fiskale geloofwaardigheid te versterk. Begrotingsuitvoering en ontwikkelingsbesteding sloer egter, groeivoorspellings is afwaarts hersien en hoë koste om skuld terug te betaal bly fiskale buigsaamheid beperk.

Indileni Daniel

Minister: Die omgewing, bosbou en toerisme

Telling 5

Daniel het ook uit die lug geval en stappe gedoen oor omgewings- en toerismekwessies, insluitend mens-dier-konflik, vergoeding aan gemeenskape en die bekendstelling van die Namibië Konvensie-buro. Vordering was egter ongelyk, met voortgesette wildstropery, ongereguleerde sandmynbou, stadige begrotingsuitvoering, en besluiteloosheid in konflikte soos botsings tussen mynmaatskappye en selfaangestelde natuurbewaarders.

Sanet Steenkamp

Minister: Onderwys, vernuwing, jeug, sport, kuns en kultuur

Telling 6

Haar bestendige hand het die gladde uitrol van gesubsidieerde tersiêre onderwys verseker en ongelowige Thomasse stilgemaak. Tog bly sistemiese uitdagings – nasionale eksamenuitslae is steeds laag, onderwysertekorte duur voort in kritieke vakke en haar breër agenda in sport en die kreatiewe bedrywe moet nog blywende resultate lewer. Namibië se nasionale sokkerspanne speel steeds in die buiteland, omdat plaaslike stadions ongeskik bly om internasionale wedstryde aan te bied.

Frans Kapofi

Minister: Verdediging en veteranesake

Telling 5

As ’n veteraan-kabinetslid het Kapofi nasionale veiligheid ongeskonde gehou. Sy ampstermyn word egter ontsier deur herhaalde bekommernisse oor oormatige verdedigingsbesteding, onvervulde beloftes aan veterane en polemiek by filiale onder sy ministerie, waar uitvoerende bestuurders blykbaar met min toesig werk. Hierdie kwessies laat vrae ontstaan oor sy doeltreffendheid om aanspreeklikheid en hervorming af te dwing.

Inge Zaamwani

Minister: Landbou, visserye, water en grondhervorming

Telling 6

Ingebring om Mac Hengari te vervang ná die skandaal wat die agste administrasie in sy vormingsdae geruk het, het Zaamwani vir hervormings in bedrywe onder haar portefeulje gedruk. Voortdurende probleme in die visserysektor – afleggings, salarisvertragings en ’n mislukte regstellingsprogram – het egter vordering ondermyn. Grondhervorming bly grootliks vasgeval en breër portefeulje-ambisies word deur stadige lewering en beperkte sigbare resultate gekortwiek.

Veikko Nekundi

Minister: Werke en vervoer

Telling 7

Nekundi het energie en ’n onkonvensionele, praktiese benadering na die werke- en vervoerportefeulje gebring, hervormings in padveiligheid, lisensiëring en openbare dienslewering gedryf. Hy het ’n harde houding teen onderprestasie ingeneem. Sy strydlustige leierskapstyl – dikwels deur openbare ultimatums en dreigemente van afdanking gekenmerk – het byval gevind by dié wat deur burokrasie gefrustreer is, maar loop die risiko om ’n klimaat van vrees eerder as volhoubare hervorming te skep.

Kaire Mbuende

Direkteur-generaal: Nasionale Beplanningskommissie

Telling 5

Sy impak tot dusver was meer sigbaar op die vlak van idees as uitvoering. Die Beplanningskommissie bly grootliks tegnokraties en verwyder van die dringendheid van Namibië se ekonomiese uitdagings, met beperkte aansienlike vordering om ontwikkelingsuitkomste te versnel of planne in resultate op die grond te vertaal.

Agterweë gelaat

Mac Hengari (Voormalige minister: Landbou, visserye, water en grondhervorming)

Telling 0

Sy ampstermyn het skielik en oneervol tot ’n einde gekom ná ’n skandaal wat ernstige tekortkominge in oordeel en leierskap blootgelê het. Hengari se val was vinnig en het sy tyd in die amp tot ’n waarskuwingsverhaal gelei oor die gevolge van swak etiek in leierskap.

Natangue Ithete (Voormalige minister: Myne, energie en nywerheidsontwikkeling)

Telling 1

Ithete se kabinetsloopbaan het onder die gewig van ’n olie-lisensiëringskandaal ineengestort, wat óf asemrowende onbevoegdheid óf ’n roekelose minagting vir bestuurstandaarde ontbloot het – geen van die twee boesem vertroue in nie. Nou ’n agterbanker in die parlement, het hy skaars ’n voetspoor gelaat voordat hy sonder seremonie uit die uitvoerende gesag geskuif is.

– [email protected]