Ombudsman: Toesig oor polisieselle swak

Bestuurstrukture by polisiestasies slaag nie daarin om toestande in aanhoudingselle te monitor nie. 

Dit lei daartoe dat bewerings van aanranding en mishandeling deur beamptes ongemerk voortduur, het Namibië se ombudsman, Basilius Dyakugha, gewaarsku.

Hy het in ’n onderhoud met Network Media Hub (NMH) gesê inspeksies deur sy kantoor landswyd het ’n kommerwekkende gaping tussen senior polisiebestuur en toestande binne aanhoudingselle onthul.

Sommige streekbevelvoerders word na bewering eers bewus van beweerde mishandeling wanneer eksterne inspeksies uitgevoer word.

“Die bestuur wat begin by die stasiebevelvoerder en sy bestuurspan, bestaan eenvoudig nie. 

“Sommige van die streekbevelvoerders het saam met my gestem. Hulle was ook verbaas, bloot omdat hulle nie na die aanhoudingselle gaan om self te sien wat op grondvlak gebeur nie,” het Dyakugha gesê.

Hy het gesê die gebrek aan toesig het ernstige bewerings laat voortduur, insluitend dat aangehoudenes deur beamptes aangerand word onder die dekmantel van dissipline.

“Daar gebeur baie in daardie aanhoudingselle, insluitend voorvalle waar polisiebeamptes geweld gebruik of gevangenes in die naam van dissipline slaan,” het hy gesê.

Dyakugha het kommer uitgespreek dat strukture wat bedoel is om wangedrag deur polisiebeamptes te bestuur, grootliks verwyderd bly van die werklikheid in polisiestasies landswyd. Die strukture sluit ’n staande komitee tussen die ombudsman se kantoor en die kantoor van die inspekteur-generaal in.

Die komitee wat tydens die ampstermyn van die voormalige inspekteur-generaal van die Namibiese polisie, luitenant-generaal Sebastian Ndeitunga, gestig is, vergader kwartaalliks en sluit senior amptenare in wat die taak het om klagtes en wangedrag rakende polisiebeamptes te takel.

Hy het egter gesê: “Die probleem met sommige van hierdie kwessies is dat hierdie amptenare van die inspekteur-generaal se kantoor net in Windhoek gebaseer is. Hulle gaan nie regtig na die streke om self van hierdie uitdagings te sien wat my amptenare eintlik op die grond waarneem nie.”

Volgens Dyakugha het die gaping in toesig sy kantoor aangespoor om sy eie inspeksieprogram van stapel te stuur, waaronder hy persoonlik polisie-aanhoudingselle oraloor die land besoek.

“As die ombudsman moet ek inspeksiebesoeke aflê. Verlede jaar het ek na die Suide gegaan en vanjaar het ek so pas van die Noorde teruggekeer,” het hy gesê.

“Die verslae van my amptenare op die grond is dat dit nie goed lyk nie.”

Tydens die besoeke vereis Dyakugha dat streekbevelvoerders hom deur die aanhoudingsgeriewe vergesel sodat hulle die toestande eerstehands kan waarneem.

“Wanneer ek in ’n streek aankom, moet die streekbevelvoerder ingelig word dat ek daar is en my na die aanhoudingselle vergesel. Nadat ons die selle besoek het, lig ons hulle oor ons waarnemings in, want baie van hulle sien nie self hierdie dinge nie.”

Volgens Dyakugha het sommige bevelvoerders geskok gelyk oor wat hulle tydens inspeksies waargeneem het.

Hy het na ’n voorval by die Rundu-polisiestasie verwys waar aangehoudenes tydens die inspeksie na bewering beamptes geïdentifiseer het wat daarvan beskuldig is dat die beamptes hulle aangerand het.

“Die gevangenes het gesê: ‘Dis hy, dis hy wat ons geslaan het,’ terwyl die beampte saam met ons van sel tot sel geloop het,” het hy gesê.

“Die beamptes van interne ondersoeke en die regsafdeling het gesê daardie amptenare moet departementeel hanteer word, want hulle kan nie so optree nie.

In sommige gevalle het Dyakugha gesê beamptes wat van mishandeling beskuldig word, na polisiestasies ontbied moes word om vrae tydens inspeksies te beantwoord.

Hy het ook kommer uitgespreek oor bewerings wat lede van die Spesiale Veldmag betrek, wat deur aangehoudenes daarvan beskuldig word dat hulle gevangenes tydens soektogte aangerand het.

“Die bestuur van polisiestasies deursoek soms die selle en roep dan die Spesiale Veldmag in om die deursoekings uit te voer,” het hy gesê.

“Volgens die gevangenes word hulle dan aangerand.”

Dyakugha het bevestig dat alle sake wat tydens inspeksies geïdentifiseer is, formeel geregistreer en opgevolg sal word.

“Daardie beamptes moet aanspreeklik gehou word, want hulle kan nie hierheen kom en mense slaan nie,” het hy gesê.

Dyakugha het lede van die publiek en aangehoudenes aangespoor om bewerings van aanrandings direk by stasiebevelvoerders of streekpolisiebeamptes aan te meld om te verseker dat sake formeel aangeteken en ondersoek word.

“Die reël is baie duidelik. Jy kan slegs minimum geweld gebruik as jy iemand arresteer wat weerstand bied,” het hy gesê.

“Hierdie sake moet geregistreer word sodat die betrokke polisiebeamptes dienooreenkomstig hanteer kan word.”

Dyakugha het die publiek aangespoor om sy kantoor te vertrou. 

Volgens hom word agter geslote deure gewerk eerder as om alles in die media aan te kondig, ’n benadering wat daartoe gelei het dat sommige lede van die samelewing die instelling as tandeloos beskou. 

– [email protected]