Geen gif verbind met Kayova-sterftes

Meer as drie jaar nadat 16 lede van ’n familie in die Kayova-nedersetting in Kavango-Oos gesterf het, het forensiese toksikologie-uitslae geen beduidende gif in die getoetste monsters gevind nie, maar vrae bly hang oor wat hul sterftes veroorsaak het. 

Kommissaris Nelius Becker, hoof van die Nasionale Forensiese Wetenskapsinstituut van Namibië (NFSI), het bevestig die toksikologiese ontleding is afgehandel. 

“Geen verbindings van beduidende toksikologiese belang is in die versamelde monsters opgespoor nie,” het Becker gesê. 

Hy het egter geweier om die verslag vry te stel en gesê dit vorm deel van die geregtelike ondersoek se saakdossier. 

“Hierdie verslag is ’n bevoorregte dokument wat deel vorm van die geregtelike ondersoek se saakdossier en is nie bedoel vir openbare vrystelling nie,” het hy gesê. 

’n Kiesafdelingraadslid van Ndiyona, Laurentius Mukoya, het Woensdag aan Republikein gesê hy het geen opdatering oor die uitslae van óf die hospitaal óf die polisie ontvang nie. 

Mukoya het gesê familielede van die 16 oorledenes soek steeds antwoorde en nader sy kantoor gereeld vir inligting. 

“Die realiteit op grondvlak is ek het geen inligting ontvang of hulle die forensiese verslag voltooi het nie,” het hy gesê. 

Die Kayova-sterftes is verlede week weer in die kollig geplaas by die Mediese Vereniging van Namibië (MAN) se wetenskaplike konferensie 2026 en jaarvergadering op Rundu, waar die forensiese geneesheer en wetenskaplike van Ghana, dr. Lawrence Kofi Acheampong, gewaarsku het dat toksikologie-uitslae saam met mediese, patologiese en ondersoekbewyse geïnterpreteer moet word. 

Acheampong, wat ’n referaat met die titel “The Toxicology of Crime” aangebied het, het gesê die blote opsporing van ’n stof in ’n persoon se liggaam bewys nie dat dit siekte, besering of dood veroorsaak het nie. 

Sy waarskuwing is veral relevant tot die Kayova-saak, waar 16 lede van dieselfde familie in Mei 2023 gesterf het nadat hulle pap geëet het wat glo voorberei is met gefermenteerde mahangu-korrels van tradisionele drank. Voorlopige toetse destyds het glo geen mensgemaakte gifstowwe in bloed- en weefselmonsters gevind wat van die slagoffers geneem is nie, terwyl kosmonsters afsonderlik vir forensiese ontleding geneem is. 

Die slagoffers het glo simptome gehad, insluitend braking van bruinerige maaginhoud, stuiptrekkings, herhaalde episodes van lae bloedsuiker, verlies van bewussyn en rusteloosheid. 

Die superintendent van die Rundu-staatshospitaal, dr. Jean Kabangu, het destyds gesê die slagoffers het aan nier- en lewerversaking gesterf, hoewel die onderliggende oorsaak van die orgaanversaking onderhewig gebly het aan verdere ondersoek. Acheampong het gesê forensiese toksikologie-ondersoeke behoort nie in die laboratorium te begin en te eindig nie, maar moet die hele bewysketting vanaf die toneel volg. Ondersoekers, het hy gesê, moet stowwe oorweeg wat wissel van plaagdoders, medisyne, oplosmiddels en brandstowwe tot onwettige dwelms en ander chemikalieë. 

Hulle moet ook houers, etikette, poeiers, tablette, spuite, plante, chemikalieë en ongewone reuke wat op die toneel gevind word, dokumenteer, terwyl vasgestel word wie toegang tot moontlike stowwe gehad het en die simptome wat slagoffers ervaar het, aangeteken word. 

“Die ondersoek beweeg dan deur insameling van monsters, laboratoriumontleding, interpretasie en kommunikasie in die hof,” het hy gesê en gemaan dat elke fase risiko’s van kontaminasie, verlies van bewyse of waninterpretasie inhou. 

Hy het verder gewaarsku dat nadoodse toksikologie bykomende uitdagings het, omdat konsentrasies van stowwe ná die dood kan verander en ontbinding die teenwoordigheid en gehalte van monsters kan beïnvloed. 

Die Kayova-saak, het hy gesê, dui aan waarom forensiese ondersoeke tyd kan neem en waarom laboratoriumbevindinge saam met die breër omstandighede rondom ’n sterfte oorweeg moet word. 

Acheampong het ook gevra vir sterker forensiese toksikologie-kapasiteit in Afrika en ’n viervlakstelsel voorgestel wat wissel van basiese laboratoriumvermoëns tot gevorderde en verwysingsvlakdienste. 

Hy het gepleit vir streeknetwerke om gespesialiseerde toetsing, opleiding, vaardigheidstoetsing, verwysingsmateriaal en die uitruil van kundigheid te ondersteun. 

Republikein het Becker genader vir verdere besonderhede oor die Kayova-ondersoek, insluitend of alle uitstaande forensiese werk afgehandel is en wanneer die bevindinge beskikbaar gemaak kan word. 

Becker het versoek dat die vrae aan hom per e-pos gestuur word, maar het teen druktyd nog nie gereageer nie.

– [email protected]