Stygende ekonomiese druk op nuuskantore

Mediakenners, regspraktisyns en kampvegters het kommer uitgespreek oor ’n groeiende gaping tussen Namibië se wyd gevierde mediavryheid en die werklikheid waarmee joernaliste te kampe het. 

Volgens die kenners word sleutelwette steeds nie toegepas nie, terwyl druk op nuuskantore toenemend onafhanklike verslaggewing beperk.

Die bevindinge is vervat in die 2026 African Media Barometer (AMB) wat Donderdag vrygestel is. Die verslag sê hoewel Namibië steeds sterk grondwetlike beskerming, ’n onafhanklike regbank en ’n dinamiese media-omgewing geniet, daar steeds beduidende gapings tussen wetlike waarborge en praktiese realiteite is.

Namibië is tans 23ste wêreldwyd uit 180 lande en tweede in Afrika op die ranglys vir mediavryheid.

Volgens Vivette Rittmann, ’n spesialis in inligting- en kommunikasietegnologie, is een van die mees kommerwekkende bevindinge dat inwoners groter vryheid van uitdrukking as joernaliste geniet.

“Die feit dat dit nie werklik op die grond toegepas word nie, wat sê dit werklik? Daardie ontkoppeling spreek vir my amper van ’n kommerwekkende valsheid van ons mediavryheidsposisie," het Rittmann gewaarsku.

Sy het die regering en ander rolspelers aangemoedig om die bevindinge ernstig op te neem en dit as ’n “flikkerende sein” vir die land se demokratiese instellings beskryf.

Die verslag, wat deur die uitvoerende direkteur van die Namibia Media Trust (NMT), Zoe Titus, bekend gestel is, beoordeel media-omgewings in die land deur standaarde te gebruik wat afgelei is van die Afrika-kommissie vir mense- en volkeregte se verklaring van beginsels oor vryheid van uitdrukking.

Volgens Titus het Namibië 2,7 uit vyf behaal in sleutelkategorieë wat verband hou met vryheid van uitdrukking, toegang tot inligting, mediadiversiteit en die digitale omgewing.

“Wat ons vind, is dat Namibië sterk grondwetlike beskermings het, maar swak implementering,” sê Titus. “Ons het goeie wette, maar die wette werk nie vir burgers en die media nie.”

Sy het die mislukking om die wet op toegang tot inligting (WTI) te implementeer as een van die verslag se grootste bekommernisse uitgewys.

“Ons moet nog ’n inligtingskommissaris aanstel,” het Titus gesê. 

“Daardie wet werk nie.”

Volgens die verslag trek Namibië steeds voordeel uit ’n oop mediamark, ’n aktiewe burgerlike samelewing, breë openbare regte en ’n algemeen oop internetomgewing.

Dié sterkpunte word egter ondermyn deur die swak implementering van wette, die swak beskerming van joernalistieke bronne, ekonomiese druk op nuuskantore en die voortgesette bestaan ​​van strafregtelike laster.

Titus sê die verslag het bevind dat krimpende advertensiemarkte, nuuskantore se hulpbronne wat kwyn en ekonomiese druk redaksionele onafhanklikheid toenemend beïnvloed.

“Ekonomiese druk beïnvloed joernaliste in terme van die stories wat hulle besluit om te doen, dit beïnvloed redaksionele onafhanklikheid en beïnvloed uiteindelik die diversiteit van stories en inligting wat die publiek uiteindelik ontvang,” het sy gesê.

Namibië se media-ombudsman, Sadrag Shihomeka, het op sy beurt kommer uitgespreek oor die mislukking in die implementering en sê die land het reeds baie van die nodige wetlike instrumente in plek.

“Daar is nou ’n groot behoefte dat ons al die beskikbare wette en regulasies wat ons in die land het, afdwing en implementeer.

“Die verslag beklemtoon daar is baie wetgewing, wetlike raamwerke en instrumente in plek, maar ons handhaaf dit nie regtig of implementeer dit nie,” het hy gesê.

Shihomeka het ook gevra vir groter beskerming en ondersteuning vir joernaliste.

“Die behoefte is daar dat ons met mediahuise begin saamwerk om seker te maak dat joernaliste en professionele beroepslui in die bedryf hulself vrylik sal begin uitdruk,” het hy gesê.

Die voormalige media-ombudsman en dosent in menseregte aan die Universiteit van Namibië (Unam), John Nakuta, het gefokus op die vertraagde implementering van die wet op toegang tot inligting (ATI), asook breër kwessies van politieke verantwoordbaarheid.

“Dit sou ons land in terme van verantwoordbaarheid en deursigtigheid na ’n ander vlak neem as die wet in werking gestel word.

“Maar dit lyk asof die land gyselaar gehou word deur die politieke elite,” het hy gesê.

Nakuta het aangevoer dat deursigtigheid en toegang tot inligting nie as voorregte beskou moet word wat deur die regering toegestaan ​​word nie. 

“Julle doen ons nie ’n guns deur die wet in te stel wat leierskap en diegene in magsposisies aanspreeklik sal hou nie. 

“Dis nie asof ons vir welsyn of welwillendheid vra nie,” het hy gesê.

Nakuta het verder die voortbestaan ​​van strafregtelike laster gekritiseer en opgemerk dat beide die Verenigde Nasies (VN) en Afrika-menseregteliggame lank reeds die herroeping daarvan versoek het.

Finland se ambassadeur in Namibië, Katja Kalamäki, het tydens dieselfde geleentheid Namibië se prestasies geprys, maar beklemtoon dat wetlike beskerming die gaping tussen teorie en alledaagse menslike ervaring moet oorbrug.

“Regte bestaan ​​slegs werklik wanneer dit ten volle in die praktyk verwesenlik word,” het sy gesê.

Kalamäki het die bevinding dat burgers vryer kan voel om hulself uit te druk as joernaliste as “’n treffende opmerking” beskryf, en bygevoeg dat ekonomiese en strukturele druk op joernalistiek toenemend ’n wêreldwye uitdaging word. – [email protected]