Rioolwater vloei in Kavangorivier in

’n Beskadigde riool- en stormwaterstelsel in Rundu se Tutungeni-nedersetting kan lei tot besoedeling van die Kavangorivier wat ’n ernstige openbare gesondheidsbedreiging vir landelike gemeenskappe inhou wat direk van die rivier afhanklik is vir drinkwater.

Tydens ’n inspeksie van beskadigde toegangspaaie in die gebied verlede Donderdag, het die minister van stedelike en landelike ontwikkeling, Sankwasa James Sankwasa, gesê onbehandelde rioolwater en riool word in die rivier gekanaliseer as gevolg van ineengestorte grond en ondergrondse infrastruktuur. Hy beskryf dit as ’n "rimpeleffek van ’n gesondheidsituasie" buite Rundu se stedelike grense.

"Mense in die dorp het dalk toegang tot gesuiwerde water, maar diegene in omliggende nedersettings kry water direk uit die rivier," het Sankwasa gesê.

"As daardie water hier besoedel is, versprei dit stroomaf na gemeenskappe wat geen alternatief het nie."

Die minister het gesê die beskadigde gedeelte, wat voorheen ’n pad was, benodig nou ’n volledige stortingsterrein en die installering van groot ondergrondse pype om water veilig op die korrekte vlak in die rivier af te lei. Hy het gewaarsku teen tydelike herstelwerk en voorstelle gekritiseer om erosiegebiede met sand te hervul, wat hy gesê het die probleem net sou vererger.

“Sand het weggespoel en om sand met sand te vervang, los niks op nie,” het hy gesê.

Hy het beklemtoon dat duursame materiale soos gruis gebruik en behoorlik gekompakteer moet word, met pype wat ondergronds geïnstalleer word eerder as op die oppervlak om verdere erosie te voorkom.

Sankwasa het verder gewys op onbeheerde stormwater wat langs strate vloei as die primêre oorsaak van die erosie. Hy het gesê die water wat in die strate afloop moet in ’n enkele beheerde stelsel gekanaliseer word. Hy het bygevoeg herstelwerk aan die beskadigde grond en beheer van watervloei vanaf die strate moet gelyktydig uitgevoer word om herhalende skade te voorkom.

KRITISEER DORPSRAAD

Sankwasa het die dorpsraad gekritiseer vir wat hy beskryf het as ’n stadige en onvoldoende reaksie op die verslegtende situasie. Hy het beklemtoon dat die kwessie vierkantig onder die gesag van die dorpsraad en sy bestuur val, en nie die verantwoordelikheid van die streekgoewerneur nie. Hy het gesê die versuim om beslissend op te tree, het die probleem in ’n noodgeval laat uitkring.

Hy het die dorpsraad opdrag gegee om dringend ten minste drie omvattende kwotasies te bekom en aansoek te doen vir ’n direkte verkrygingsvrystelling deur die ministerie van finansies.

Sankwasa het gewaarsku teen onderkwotasies deur kontrakteurs en daarop aangedring dat kwotasies die volle omvang van die werk moet dek, insluitend waterbeheer op straatvlak en dreinering na die rivier.

OORKOM STRUIKELBLOKKE

Toe die minister die uitvoerende hoof van die Rundu-dorpsraad, Olavi Natanael, gekonfronteer het met die verslegtende toestand van die dorp se paaie en dreineringstelsels, het hy gesê die raad het groot dele van Garbigeweg heropgeknap, maar erken dat finansiële beperkings die omvang van verbeterings regoor die dorp beperk het.

Natanael het gesê ingenieursverslae dui daarop dat die munisipaliteit die meeste dele van die strate sal moet oordoen om rioolstelsels behoorlik te herlei en reënwater doeltreffend te kanaliseer.

“Die huidige toestand van die paaie laat ons nie toe om water behoorlik te kanaliseer nie,” het hy gesê.

Sankwasa het die dorpsraad verder aangemoedig om die infrastruktuuruitdagings in duidelik gedefinieerde fases aan te spreek, beginnende met die mees kritieke dele wat onmiddellike gesondheids- en veiligheidsrisiko's inhou. Hy het die raad verder opdrag gegee om tegnici van beroepsopleidingsentrums (VTC) en werklose plaaslike jeugdiges in diens te neem om te help met die oopmaak van verstopte dreine, in plaas daarvan om die werk teen hoë winsgedrewe tariewe aan private kontrakteurs uit te kontrakteer.

“Ek wil dit duidelik stel dat die dorpsraad hierdie werksgeleenthede aan plaaslike inwoners moet verskaf. Ons kan nie toelaat dat maatskappye voordeel trek terwyl ons bekwame werklose jeug het wat hierdie werk kan doen nie,” het die minister gesê.

Vir nou, het Sankwasa gesê, moet die fokus op die ergste geraakte dele bly, waar erosie reeds nabygeleë huise in gevaar stel om ineen te stort, terwyl ander gebiede later onder normale bestuursprosesse aangespreek kan word.

– [email protected]