NHE moet Titus weer aanstel

Die hoërhof het gelas dat die voormalige uitvoerende hoof van verkope en lenings van die Nasionale Behuisingsonderneming (NHE), Willem George Titus, heraangestel moet word. 

Die hof het beslis sy ontslag in 2021 was wesenlik onbillik en N$3,7 miljoen in verlore verdienste aan hom toegeken. Die hof het verder gelas dat indien NHE sou besluit om hom nie weer aan te stel nie, hulle vergoeding van N$8 miljoen aan hom moet betaal.

In sy uitspraak het waarnemende regter James Devittie gelas dat Titus in sy posisie heraangestel word wat hy voor sy ontslag beklee het, of in ’n vergelykbare rol binne dié staatsbeheerde onderneming.

Die hof het verder beslis NHE moet Titus met N$3 705 811.58 vergoed, wat die vergoeding verteenwoordig wat hy sou verdien het vanaf die datum van sy ontslag tot die datum van herindiensneming, minus enige inkomste wat hy deur alternatiewe indiensneming tussen Januarie 2024 en die datum van heraanstelling verdien het.

Die uitspraak stel ’n arbitrasietoekenning tersyde wat Titus se ontslag beide prosedureel en substantief billik bevind het. 

Die hof het bevind dat die arbiter wesenlike regsfoute begaan het in die beoordeling van beide die bewerings van wangedrag en die gepastheid van ontslag as ’n straf.

Titus, wat sedert 2001 as verkoops- en leningsbestuurder in diens was, is op 6 Desember 2021 ontslaan ná dissiplinêre verrigtinge wat teen hom aanhangig gemaak is. Die aanklagte het verband gehou met die beweerde ondermyning van gesag en onbeskoftheid wat voortspruit uit voorvalle in 2018 en 2019 tydens interne vergaderings en besprekings rakende bestuurs- en beheerkwessies.

Ná sy ontslag het Titus ’n geskil vir onbillike ontslag verklaar wat vir arbitrasie verwys is. Die arbiter het die billikheid van sy ontslag gehandhaaf.

Die hof se hersiening het gefokus op of die arbiter wesenlike regsfoute begaan het in die beoordeling van die wangedrag en die opgelegde sanksie, en of die diensverhouding tot so ’n mate verbrokkel het dat herindiensneming onmoontlik of onvanpas sou wees.

Die hof het bevind dat verskeie beduidende versagtende faktore nie voldoende in ag geneem is nie. Dit sluit in Titus se byna 20 jaar diens, sy skoon dissiplinêre rekord en bewyse dat hy sonder kwaadwilligheid opgetree en werklik geglo het dat sy gedrag geregverdig was.

Volgens die uitspraak was dié faktore relevant om te bepaal of die ontslag ’n proporsionele en billike straf was.

Die hof het ook die arbiter se karakterisering van Titus se gedrag as “growwe onbeskoftheid” bevraagteken. Besondere aandag is gegee aan kommentaar wat tydens ’n uitvoerende vergadering gemaak is, insluitend ’n opmerking wat na raadslede as “dwase” verwys het, wat as objektief oneerbiedig beskou is.

Hoewel die hof erken het dat die verwysing onvanpas was, het hulle bevind dat die opmerkings gemaak is tydens besprekings op uitvoerende vlak waar robuuste debatte dikwels deel van organisatoriese besluitneming vorm.

Die regter het opgemerk daar was geen bewyse dat die opmerkings deur kwaadwilligheid gemotiveer of as onnodige beledigings bedoel was nie.

Die uitspraak het verder bevind dat onvoldoende gewig gegee is aan die breër konteks waarin die kommentaar gemaak is, insluitend vorige regsgedinge tussen Titus en die NHE-raad rakende die wettigheid van sekere aanstellings binne die organisasie.

Die regter het bevind die opmerkings het ’n omstrede maar relevante organisatoriese meningsverskil weerspieël eerder as kwaadwillige neerhalende beledigings.

Die hof het ook tot die gevolgtrekking gekom dat die arbiter nie daarin geslaag het om ’n gepaste balans tussen verswarende en versagtende faktore te vind nie. Alhoewel die gebruik van neerhalende taal tydens ’n formele vergadering onaanvaarbaar was, het Titus se lang diens, positiewe prestasierekord en afwesigheid van vorige wangedrag sterk in sy guns getel.

Die hof het bevind dat die voorvalle nie neerkom op ’n patroon van ernstige wangedrag wat ontslag regverdig nie.

In die beoordeling of die diensverhouding onherstelbaar verbrokkel het, het die hof getuienis van die uitvoerende hoof van NHE in ag geneem, wat bevestig het dat Titus sy pligte ná die voorvalle voortgesit het en dat die werksverhouding vir ’n aansienlike tydperk funksioneel gebly het.

Die hof het opgemerk dat Titus steeds positiewe prestasiebeoordelings ontvang het en dat die partye na die beweerde wangedrag saamgewerk het, wat daarop dui dat die verhouding nie onherstelbaar verbrokkel het nie.

Die hof het ook gewys op vertragings in die dissiplinêre proses. Verrigtinge is aanvanklik in September 2019 ingestel, gevolg deur ’n tweede dissiplinêre proses in Junie 2020, voordat dit uiteindelik tot ontslag gelei het.

Volgens die hof het hierdie vertragings NHE se argument ondermyn dat die diensverhouding ondraaglik geword het.

Die uitspraak het beklemtoon dat indien die verhouding werklik onherstelbaar was, dissiplinêre stappe waarskynlik vinniger sou gevolg het en die gedrag nie gedurende die tussentydse tydperk geduld sou gewees het nie. Die hof het verder bevind dat hoewel Titus se taalgebruik onvanpas en oneerbiedig was, dit nie die uiteindelike straf van ontslag geregverdig het wanneer dit in die korrekte konteks beskou word nie.

Gevolglik het die regter bevind dat die arbiter se besluit om die ontslag te handhaaf, gebrekkig was en dat heraanstelling steeds die gepaste regstellende stap is.

Die toegekende vergoeding bestaan ​​uit N$2,57 miljoen vir verlore verdienste gedurende 2022 en 2023, N$944 518,16 vir verliese wat gedurende 2024 en 2025 aangegaan is en N$196 774,62 vir die tydperk tussen Januarie en Mei 2026.

Titus het alternatiewelik N$8 miljoen in vergoeding geëis indien heraanstelling nie toegestaan ​​word nie. Daardie eis het geprojekteerde toekomstige inkomsteverliese tot aftreeouderdom en ’n skeidingsvergoeding van N$495 131 ingesluit.

– [email protected]