Maatskaplike kwessies werp skadu oor Khorixas

Terwyl Khorixas een van die gashere vir vanjaar se  onafhanklikheidsvieringe is, het inwoners min om te vier. Meer as drie dekades later moet hulle noodgedwonge eierbokse brand om muskiete af te weer wat in poele riool broei. Hope vullis lê naby ’n laerskool wat nie verwyder word nie, sale in die hospitaal is oorvol, watertoevoer is meer af as aan en die polisie neem glo hul tyd om op klagtes te reageer.

Onderwysers by die !Gaeb Primêre Skool sê die groeiende vullishope en stilstaande riool wat die afgelope 35 jaar langs die skool lê, is ’n ernstige bron van kommer vir personeel en skoliere. 

Die vullis word glo reeds vir dekades nie verwyder nie en met verloop van tyd het dit ’n gebied begin oorneem wat deur leerlinge gebruik word. Die stilstaande riool het ook die ideale broeiplekke vir muskiete geword. 

“Die muskiete raak ’n ernstige probleem en die stank van die riool is oorweldigend,” het ’n onderwyser gesê.

Die situasie duur glo al etlike jare voort sonder enige betekenisvolle ingrypings.

Watervoorsiening op die dorp is ook na bewering ’n daaglikse uitdaging. Die 73-jarige Martha Kahuadi het aan Network Media Hub (NMH) gesê stukkende pype in dele van die dorp het huishoudings sedert Desember verlede jaar sonder betroubare watertoevoer gelaat.

“Daar is nie water nie. Ons kan nie vir mense vra wat water by hul huise het nie. Hulle sê ons moet betaal omdat hulle ook betaal,” het sy gesê.

Volgens Kahuadi het die munisipaliteit probeer om die pype te herstel, maar die situasie sloer nou al maande lank. Tans ondersteun die munisipaliteit, volgens haar, geraakte huishoudings deur beperkte hoeveelhede water twee keer per week te versprei. 

“Hulle gee ons net twee 5 liter-houers en soms 2 liter-houers. Hoe kan ’n familie met dit vir ’n week oorleef?” het sy gevra.

Die watertekort het sommige inwoners gedwing om water privaat aan te koop teen sowat N$20 vir ’n 5 liter-houer.

“As ons water wil spaar om te kook, beteken dit ons moet bad- of selfs drinkwater opoffer,” sê Kahuadi.

Muskietplae het glo ook in sommige dele van Khorixas toegeneem, met sommige huishoudings wat eierbokse verbrand in ’n poging om die muskiete weg te hou.

By die staatshospitaal op die dorp sê personeel en pasiënte dat plek in sale beperk is weens voortdurende opknappings. Tans moet van die kraamgevalle, sale vir tuberkulose (TB)-pasiënte, kinders en manlike pasiënte deel terwyl dele van die hospitaal opgeknap word.

“Hoe kan ’n swanger vrou en ’n geestesongestelde man in een saal gesit word? Maak dit regtig sin?” het ’n inwoner gevra. 

Bronne by die hospitaal sê die opknappings raak beide die TB- en kraamsale en het verlede jaar begin.

Pasiënte het ook gekla omdat hulle ’n mediese paspoort van N$10 moet koop voordat hulle behandel kan word. Sommige beweer hulle word weggewys of hul behandeling vertraag as hulle nie die dokument kan wys of koop nie. 

“Of jy koop die paspoort vir N$10 of jy gaan huis toe met jou wond of jou siekte,” het ’n inwoner gesê.

Die polisie se reaksie op voorvalle van geweld is ook ’n klip in die skoen. Volgens Grace Kasete neem die polisie ’n lank om te reageer.

“Wanneer die mense die polisie oor ’n bakleiery of messtekery bel, vat hulle soms baie lank om te reageer,” het Kasete gesê. 

Die rede is glo dikwels omdat die beamptes nie petrol vir voertuie het nie. 

“Hulle sal vinnig opdaag as dit dwelms of geld is, maar wanneer dit oor kwessies in die gemeenskap gaan, is hul antwoord hulle het nie petrol nie,” het sy gesê.

Die dorpsraad het in reaksie op die klagtes by navraag gesê vullisverwydering word op ’n gereelde basis gedoen. Inwoners word blameer vir die onwettige storting van vullis in gebiede wat nie hiervoor geoormerk is nie.

Met verwysing na die staatshospitaal het die dorpsraad gesê hulle het ’n noue werksverhouding met die minister van gesondheid en maatskaplike dienste. 

“As daar ’n behoefte ontstaan, kommunikeer die bestuur van die hospitaal met ons kantoor en ons help,” verduidelik Simson Ochurub, wat verantwoordelik is vir plaaslike ekonomiese ontwikkeling en kommunikasie.

Volgens Ochurub is verskeie ontwikkelingsprojekte tans op die dorp aan die gang. Dit sluit in die installering van waterpype in die informele nedersetting Ada-//Naugu om 616 erwe te diens, die konstruksie van infrastruktuur vir riool wat meer as 1 700 huishoudings teiken, asook die voorsiening van elektrisiteit in verskeie dele van die dorp.

– [email protected]