Waglys vir 600 leerlinge, net 64 plekke

’n Sesjarige kind met ’n intellektuele gestremdheid wat vandag by die Eluwa Resource School op Ongewdiva se ellelange waglys aansluit, kan 16 wees voordat ’n plek beskikbaar raak. Die skool het 600 kinders op sy waglys en net 64 plekke vir die 2027 akademiese jaar. Die wagtyd van ’n dekade kan kinders van deurslaggewende ontwikkelingsjare beroof, insluitend geleenthede om kommunikasie, selfversorging, sosiale interaksie en basiese leervaardighede te ontwikkel. Sommige kan te oud word vir toelating, het die skoolhoof gewaarsku. Eluwa se skoolhoof, Loide Shipopyeni, het onlangs aan Republikein gesê dat leerlinge dikwels deur hul hele skooljare by die instelling bly, wat min vakatures laat. “Leerlinge met intellektuele gestremdheid bly dikwels vir baie jare by dieselfde skool, soms hul hele skoolloopbaan, omdat daar nêrens anders is waarheen hulle kan gaan nie,” het sy verduidelik. “As net ’n handjievol sitplekke elke jaar oopgaan, kan ’n kind wat vandag by die waglys gevoeg word vyf, agt of tien jaar wag. Vir die meeste van daardie 600 gesinne beteken die waglys in werklikheid geen plek nie,” het Shipopyeni gesê. Sy het gewaarsku dat kinders wat tuis wag nie bloot later met skool begin nie, maar met ’n agterstand begin wat op 12-jarige ouderdom baie moeiliker is om te takel as op ses. Shipopyeni het gesê baie kinders bly tuis, soms alleen of by grootouers, met min stimulasie of interaksie. Langdurige isolasie verhoog hul kwesbaarheid vir verwaarlosing, mishandeling en uitbuiting, het sy gesê. Die 64 plekke verteenwoordig net 10,7% van die waglys. Selfs al sou 64 kinders elke jaar toegelaat word en geen nuwe aansoeke ontvang word nie, sou dit ongeveer nege jaar en vyf maande neem om die agterstand uit te wis. In die praktyk hang wagtye af van vakatures en toelatingsprioriteite. In Januarie 2024 het Eluwa 346 aansoeke ontvang, maar net 64 kinders toegelaat, wat 282 sonder plekke gelaat het, is destyds berig. Koluumba Nangombe, destydse hoof van die skool se afdeling vir intellektuele gestremdheid, het vir meer gespesialiseerde skole gepleit en gesê beperkte akkommodasie verhinder kinders om toegang tot kritieke onderwys en arbeidsterapie te kry. Die onderwysministerie het voorheen die tekort erken en na beperkte kapitaalbefondsing verwys. Voorstelle is vir hulpbronskole in ses streke ingedien, terwyl hulpbroneenhede by hoofstroomskole as ’n alternatief oorweeg is. TEKORT NIE UNIEK Die tekort is nie uniek aan Eluwa nie. Oraloor die land ding kinders met ’n reeks gestremdhede om ’n handjievol gespesialiseerde plekke mee, terwyl die onderwysers wat hulle bedien met skaars hulpbronne en min erkenning werk. In Januarie is berig dat Môreson-skool in Windhoek meer as 400 kinders gehad het wat vir toelating wag, terwyl dit 214 leerlinge akkommodeer. Saam beloop die twee waglyste meer as 1 000 aansoeke, hoewel duplisering tussen skole nie uitgesluit kan word nie. Die Namibië Statistiekagentskap (NSA) se 2023-sensus het 8 142 kinders tussen vyf en nege jaar aangeteken met ernstige probleme in minstens een funksionele domein, saam met 7 588 tussen tien en 14 jaar oud en 6 657 tussen 15 en 19 jaar oud. Die NSA se 2023-sensus het 22 387 jongmense tussen vyf en 19 jaar aangeteken met ernstige probleme in minstens een funksionele area: 8 142 tussen vyf en nege, 7 588 tussen tien en 14 en 6 657 tussen 15 en 19. Die probleme behels sig, gehoor, mobiliteit, kommunikasie, onthou of konsentreer en selfversorging. Die syfers dek gestremdhede buite intellektuele gestremdheid en kan nie wys hoeveel kinders gespesialiseerde skoolplekke nodig het nie. EISE AAN ONDERWYSERSShipopyeni wil beter data-insameling hê om die aantal kinders wat gespesialiseerde onderwys, onderwysers en ondersteuningsdienste in Namibië benodig, te bepaal. Sy en ander het gevra vir bykomende klaskamers, koshuisakkommodasie, gespesialiseerde onderrigtoerusting en deurlopende onderwyserontwikkeling. Sy wil ook gemeenskapsgebaseerde dagsorgsentrums hê om kinders te ondersteun wat vir toelating wag. Onderwysers staan ook voor aansienlike eise, het sy gesê. Sommige leerlinge is nie-verbaal, wat vereis dat personeel gebare en gedrag interpreteer, terwyl ’n groot deel van die skooldag behels om met higiëne en persoonlike versorging te help. “Gespesialiseerde onderrighulpmiddels, sensoriese toerusting, aangepaste boeke en hulpmiddele is skaars, daarom improviseer onderwysers en koop of maak dikwels self materiaal. Die werk is intens, vordering is stadig en moeilik om te sien, en uitbranding is algemeen,” het sy gesê. SPANWERK Ten spyte van hierdie probleme help spanwerk die personeel om kop bo water te hou. “Ons deel idees, staan vir mekaar in tydens moeilike oomblikke en vier saam. Niemand dra die las alleen nie – van die skoolhoof af tot by die ondersteuningspersoneel,” het Shipopyeni gesê. Prestasies wat elders gewoon voorkom, kan by Eluwa maande se toegewyde onderwys verg. “Wanneer ’n leerling vir die eerste keer hul naam sê, die toilet onafhanklik gebruik, hul eie hemp toeknoop, of ná maande se oefening ’n eenvoudige woord lees, vier die hele personeel saam. “Ons leerlinge is eerlik, liefdevol en vol vreugde. Hulle groet ons met drukkies en glimlagte.” Sy het gesê een van haar grootste belonings is om ouers te sien wat eens hul kinders se gestremdhede weggesteek het, trots word op hul prestasies. “Alle kinders is ’n gawe van ons Skepper. Jou kind is nie ’n las, ’n straf of ’n rede vir skaamte nie. Hulle leer dalk anders en stadiger, maar hulle leer wel, hulle groei wel en hulle verdien dieselfde liefde, waardigheid en geleenthede as enige ander kind.” – loise@nmh-hub.com.na

Waglys vir 600 leerlinge, net 64 plekke

Kommentaar

Republikein 2026-10-12

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Waglys vir 600 leerlinge, net 64 plekke

Kommentaar

Republikein 2026-10-12

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.