Khoekhoegowab in 30 sekondes

Wat begin het as ’n eenvoudige idee geïnspireer deur die gewilde 30 Seconds-bordspeletjie, het ’n innoverende instrument geword om Khoekhoegowab te bewaar, die kultuur te vier en boonop mense lag-lag te leer. 

Die Khoekhoegowab-weergawe van die speletjie, geskep deur Mia Johanna Jacobs en Donald Jossob, bevat ongeveer 1 000 woorde en daag spelers uit om ’n woord te beskryf sonder om dit te noem of gebare te gebruik om die voorwerp te identifiseer.

Die konsep is gebore uit ’n begeerte om ’n prettige en interaktiewe manier te skep vir jongmense om met hul taal om te gaan. 

“Die jeug het geen werklike ruimte gehad waar hulle hulself kon uitdruk, die taal behoorlik kon leer en terselfdertyd pret kon hê nie,” verduidelik Mia. 

As ’n loodsprojek sal vyf speletjies versprei word na skole in die Suide wat Khoekhoegowab as vak aanbied. Mia hoop dat die inisiatief uiteindelik oraloor die ||Kharasstreek en verder sal uitbrei.

“Die plan is dat elke skool wat Khoekhoegowab aanbied, die speletjie moet hê. As gevolg van beperkte fondse, sal borgskap ons help om die speletjie in meer skole beskikbaar te stel,” het sy gesê. 

Die kaarte dek ’n wye reeks onderwerpe van alledaagse voorwerpe en frases tot Namibië se geskiedenis, bekende sportsterre, tradisionele leiers en Khoekhoegowab-plekname. 

Donald, ’n Khoekhoegowab-dosent aan die Universiteit van Namibië (Unam) se suidelike kampus, het gehelp om die woordkeuse saam te stel en te verifieer.

Volgens Donald is die speletjie sorgvuldig ontwerp om pret met onderrig te balanseer. Woorde word in drie kategorieë verdeel – maklik, medium en moeilik. Die makliker vlak fokus op alledaagse kommunikasie en algemene voorwerpe. Mediumvlakwoorde fokus op algemene kennis, insluitend nasionale helde, sportpersoonlikhede en ander opvoedkundige onderwerpe. Die meer uitdagende kaarte delf in die Nama-geskiedenis, stamme, tradisionele kennis en inheemse plekname. 

“Ons moet jongmense leer oor die geskiedenis van die Nama-mense, waar hulle vandaan kom en die belangrikheid daarvan om hul erfenis te verstaan,” verduidelik Donald. 

’n Voorbeeld sluit in die aanleer van tradisionele Khoekhoegowab-name vir plekke oraloor Namibië, wat spelers help om meer oor inheemse kennis te leer terwyl hulle pret het. 

Die speletjie se opvoedkundige waarde het selfs tydens die ontwikkeling daarvan duidelik geword. Mia sê sy moes lag toe sy onthou dat self sy onbekende woorde ontdek het terwyl sy die kaarte getoets het. 

“Daar is woorde op sommige van die kaarte wat selfs ek nie geken het nie,” erken sy. 

Dit is juis hierdie onverwagse leerervaring wat die speletjie so uniek maak, sê Mia. 

“Ons moet eers vir jou lag voordat jy uiteindelik die woord regkry,” spot sy. 

Die speletjie is by die afgelope Nama-fees op Keetmanshoop tydens ’n jeugsamekoms om ’n groot vuur gedemonstreer, waar deelnemers die konsep vinnig baasgeraak het. 

Die reaksie op die bordspeletjie was volgens Donald oorweldigend positief. 

“Toe die mense sien hoe dit werk, was die belangstelling dadelik daar. Jongmense was gretig om deel te neem, omdat hulle die taal deur pret geleer het, eerder as om dit as ’n moeilike taak te sien,” het hy gesê. 

Hierdie entoesiasme is vinnig in verkope omgesit. 

“Die speletjies het baie vinnig uitverkoop,” beaam Mia. 

“Mense van so ver as Okahandja het reeds hul bestellings geplaas.”

Vir Donald verteenwoordig die projek meer as ’n bordspeletjie. Volgens hom kan inisiatiewe soos hierdie help om die bewaring van die taal van bespreking tot optrede te verskuif. 

“In plaas daarvan om te fokus op wat verlore gaan, moet ons projekte skep wat jongmense aktief betrek en leer lekker maak,” sê Donald. 

Die bordspeletjie kan ook waardevol wees vir universiteite, taalkursusse en kulturele organisasies wat op soek is na innoverende maniere van onderrig, verduidelik hy. 

Vir nou is die grootste oorwinning dalk eenvoudig om ’n gelag en geskerts te hoor terwyl spelers teen die horlosie se wysers jaag om ’n woord te verduidelik wat hulle nie kan sê nie. 

In ’n wêreld waar inheemse tale dikwels sukkel om vir jongmense se aandag mee te ding, het Mia en Donald dalk ’n wenformule ontdek: Leer deur te speel. 

– [email protected]