Onsekerhede ná die uitspoel van sardyne

Wat in Augustus as geïsoleerde voorvalle naby Kaapstad begin het, het vinnig ontwikkel tot wydverspreide massastrandings langs die kus van Suid-Afrika se Wes-Kaap, wat tot in die Oos-Kaap, rondom Gqeberha, gestrek het.

Wetenskaplikes het die sardynherpesvirus (PHV) in beide lewende en dooie visse in Suid-Afrika opgespoor. 

Dit is egter steeds onduidelik of die virus direk vir die vrektes verantwoordelik is, en of dit die visse bloot meer kwesbaar maak vir ander omgewingstresfaktore, soos skadelike algebloeisels, lae suurstofvlakke of uiterste seetemperature.

Kort daarna is soortgelyke uitspoelings – hoewel op ’n kleiner skaal – in die suide van Namibië aangemeld, tussen Oranjemund en Lüderitz, asook verder noord by Walvisbaai, Langstrand, Swakopmund en Hentiesbaai. 

Tot op hede, ten spyte daarvan dat die visse na bewering getoets is, is PHV nie as die oorsaak bevestig nie.

Dis heel moontlik dat hierdie visse ook met die virus besmet was, aangesien die Benguela-ekosisteem van die suidelike punt van Suid-Afrika se Weskus tot in die suide van Angola strek.

Namibië se departement van visserye het aangekondig hulle is in gesprek met hul Suid-Afrikaanse eweknieë om monsters te deel en ’n moontlike verband te ondersoek.

MINISTERIE

Die woordvoerder van Namibië se ministerie van landbou, visserye, water en grondhervorming, Romeo Muyunda, het by navraag oor die omvang van die uitspoelings in Namibië gesê die aantal dooie visse “is nie baie” nie.

Hoewel relatief min visse langs die Namibiese kus gevind is in vergelyking met uitspoelings in die buurland, het Ocean Conservation Namibia (OCN) op 8 Oktober bevestig wydverspreide uitspoelings het wel langs die afgeleë noordelike Skedelkus plaasgevind, maar is nie aangemeld nie. Dit is ook moontlik dat uitspoelings in Angola plaasgevind het sonder om aangeteken te word. 

Berigte is ook ontvang van dooie visse wat opgemerk is waar dit in die see ronddryf. Omdat sommige eenvoudig na die seebodem sak, is dit moeilik om die werklike omvang van die vrektes te bepaal.

Alhoewel “nie baie” visse aan Namibiese kuslyne gevind is nie, is kenners toenemend bekommerd oor wat dit vir die ekosisteem van die Benguela-seestroom kan beteken.

Sardynbevolkings het reeds skerp afgeneem ná dekades van oorbevissing, ten spyte van hul belangrike rol in die mariene voedselweb. Verdere verliese kan beduidende langtermyn-ekonomiese en ekologiese gevolge tot gevolg hê.

In ’n artikel wat op 10 Oktober in plaaslike media verskyn het, verwys dr. Carola Kirchner, ’n onafhanklike wetenskaplike in visserybestuur, na die talle onbeantwoorde vrae rondom die grootskaalse uitspoeling van vis en die potensiële gevolge daarvan.

Dit is steeds onduidelik of pogings aangewend is om die geografiese omvang en duur van die voorval te bepaal, of om die totale aantal visse en biomassa wat verlore gegaan het – insluitend visse wat gevrek en in die see gesink het – te skat. 

Toetse om die oorsaak van die vrekte vas te stel, is aangekondig, maar tot op hede is geen resultate bekend gemaak nie.

Massavrektes in Australië in 1995 en 1998, wat met PHV verbind is, beklemtoon die potensiële impak van die virus. Ná die eerste vrekte het ’n studie in 2001 bevind dat die sardyne se broei-biomassa met 75% gedaal het en met ’n verdere 70% ná die tweede voorval.

In Australië is onverwerkte, bevrore sardyne wat as voer vir gekweekte tuna ingevoer is, as die waarskynlike bron van die virus geïdentifiseer.

Laboratoriumresultate van visse wat in Suid-Afrika uitgespoel het, het ’n ooreenkoms van 99,7% met die Australiese genetiese volgorde getoon. Hierdie genetiese ooreenkoms bewys egter nie waar of hoe die virus Suider-Afrika binnegekom het nie, alhoewel bevrore sardyne – net soos in die Australiese geval – tans as die mees waarskynlikste roete beskou word.

In Suid-Afrika en Namibië word Afrika-pikkewyne veral geraak, aangesien hul vernaamste prooi ansjovis en sardyne insluit. Vandag is slegs sowat 1% van die oorspronklike bevolking oor, as gevolg van voedseltekorte, klimaatsverandering en ander faktore.

Dit maak hulle veral kwesbaar vir bykomende druk. BirdLife South Africa het reeds ’n agteruitgang in die toestand van pikkewyne by Dyer-eiland en Stony Point waargeneem.

Teen laat September is geen verdere gevalle van vis wat uitgespoel het, aangemeld nie. Nietemin het groot hoeveelhede vis verlore gegaan, wat gelei het tot ’n debat oor ’n moratorium op sardynvangste in Suid-Afrika. 

Die volgende hidroakoestiese opname om die sardynbiomassa in ons buurland te bepaal, sal na verwagting eers in November voltooi wees, terwyl die huidige totale toelaatbare vangs (TAC) op verlede jaar se opname gebaseer is.

Kenners het gewaarsku dat visvang nie onveranderd kan voortgaan ná die vlaag sardynterftes waarvan die werklike omvang steeds onbekend is nie.

Suid-Afrika het gevolglik vangste tot 25% van die oorblywende kwotas beperk totdat die resultate van die nuwe hidroakoestiese opname beskikbaar is.

In Namibië is daar tot op hede geen soortgelyke maatreëls getref nie. In plaas daarvan het die regering op 4 September 3 500 metrieke ton sardyne per veiling verkoop – onder die sogenaamde regeringsdoelwitkwotas – alhoewel daar reeds berigte was van vis wat langs die kus uitgespoel het.

Kirchner wys daarop dat die jaarlikse opname van maasbankers en klein pelagiese vissoorte – wat sardyne insluit – gewoonlik in Maart of April plaasvind, maar dat geen data uit die 2026-opname beskikbaar is nie. 

Dié resultate kan dien as ’n maatstaf om die omvang van die vrektes te bepaal. Dit laat ’n belangrike vraag ontstaan: Waarom is kwotas per veiling verkoop voordat die impak op sardienvoorrade bekend was?

Alhoewel die omvang van die vis wat op die strand uitgespoel het, kleiner lyk as in Suid-Afrika, moet die werklike impak op sardynvoorrade nog bepaal word.

Nou, meer as ooit tevore, word groter deursigtigheid van die regering vereis. Om bloot soos gewoonlik voort te gaan, sonder om die volle omvang van die impak te verstaan, kan verdere druk op die mariene ekosisteem plaas – met potensieel ernstige gevolge vir die visserybedryf en die lewensbestaan ​​van mense wat langs die kus woon. – [email protected]