Olifante verwoes landerye op Mashare

Boere in die Mashare-kiesafdeling in die Kavango-Oosstreek staar ernstige oesverliese in die gesig nadat olifante herhaaldelik landerye in verskeie nedersettings binnegedring, oeste vernietig en gesinne bekommerd oor voedselsekerheid gelaat het.

In ’n onderhoud verlede week met Network Media Hub (NMH) het ’n raadslid van die kiesafdeling, Petrus Kashumali, gesê die olifantkwessie het in Februarie begin en hou aan om gemeenskappe te raak, insluitend die nedersettings Baramasoni, Vikota en Rupesho Tara Tara. Hy het gesê die probleem is wydverspreid en beïnvloed verskeie landelike huishoudings wat heeltemal op bestaansboerdery vir hul lewensbestaan staatmaak.

“Op die oomblik word verskeie nedersettings geraak. Dit het ’n groot probleem geword en dit word ook ’n veiligheidskwessie vir die gemeenskap,” het hy gesê.

Die raadslid het gewaarsku talle gesinne in Mashare is heeltemal van boerdery vir kos en oorlewing afhanklik.

“Hulle wou oes, maar nou gaan daar niks uit hul landerye wees nie,” het hy gesê.

“Wat gaan hulle dan eet as hulle net van boerdery afhanklik is en dan is daar niks nie?”

Sommige van die geraakte nedersettings val onder die bewaringsgebied Kapinga Kamuhari, waar individue wat onder die bewaringsgebied werk, veronderstel is om te reageer en olifante weg te jaag wanneer hulle nedersettings en landerye binnegaan.

“Hulle is veronderstel om daarheen te gaan en selfs te probeer om olifante weg te jaag. Maar die snaakse deel is omdat hulle nie gewere het nie, kan hulle nie die olifante wegjaag nie,” het hy gesê.

LANG WAGTYD VIR HULP

Gevolglik word gemeenskappe gedwing om op gewapende veldwagters van die ministerie van die omgewing, bosbou en toerisme staat te maak wanneer olifante hul lande binnedring.

Kashumali meen egter die ministerie kan oorweldig word deur die groeiende aantal olifantvoorvalle wat uit verskeie nedersettings aangemeld word.

“Soms reageer hulle wel, maar die voorvalle was te veel,” het hy gesê.

“Ek het in ’n stadium ook gesê miskien is hulle onderbeman, want as jy hulle vandag bel, sal hulle vir jou sê hulle hanteer ’n sekere voorval by ’n ander nedersetting.”

Volgens hom word sommige inwoners gedwing om een of twee dae te wag voordat amptenare opdaag om op olifantvoorvalle te reageer.

“Die skade is nogal ernstig,” het Kashumali beklemtoon.

Die raadslid het gesê plaaslike leiers het die ministerie ná herhaaldelike olifantvoorvalle genader, in die hoop dat ingrypingsmaatreëls die diere uit die nedersettings sou dryf.

Hy het bekend gemaak dat een olifant sowat ’n week gelede van kant gemaak is ná gesprekke met amptenare van die ministerie.

“Die geskiedenis wys ons dat wanneer ’n olifant vrek en die ander toekyk, hulle natuurlik ook kan skrik en ver weggaan van waar daardie voorval plaasgevind het,” het hy gesê.

Kashumali het gesê die olifante het vir omtrent ’n week ná die voorval uit die gebied verdwyn, maar het uiteindelik teruggekeer.

“Nou het ons verlede week die hele week met amptenare van die ministerie geskakel om weer daarheen te gaan en miskien weer een van kant te maak.”

NIE GENOEG VERGOEDING

Die raadslid het ook die regering se vergoedingsprogram om verliese te verreken bevraagteken en gesê dit is “nie genoeg nie”.

Tans ontvang begunstigdes ongeveer N$1 000 per hektaar, ten spyte daarvan dat boere aansienlik meer aan die skoonmaak van grond, ploeg en plant bestee, het Kashumali verduidelik.

Hy het ’n boer in Gwasha genoem wie se totale vier hektaar gewasse vernietig is.

“As jy dit uitwerk, gaan daardie persoon N$4 000 kry. Maar wanneer jy boer, is N$4 000 niks.

“As jy begin by die skoonmaak van die grond, die ploeg en al daardie dinge, bestee jy eintlik meer as die N$4 000.”

Kashumali het gesê plaaslike leiers oorweeg dit nou om die kantoor van die eerste minister te nader om die skade te bepaal en moontlik bykomende hulp aan geraakte boere te bied.

“Die ministerie gaan dalk nie gee wat die boere verloor het nie. Miskien kan die kantoor van die eerste minister ook ingryp en probeer om hierdie mense te help,” het hy gesê.

Kashumali het die regering ook aangemoedig om vergoedingsbetalings aan geraakte boere te bespoedig.

“Hulle moet nie maande of selfs ’n jaar neem om vir die boere iets te gee nie,” het hy gesê.

“Ons slaap nie. Ons is nie stil nie. Ons sal probeer om hulle te help sodat hulle iets van die regering kry,” het Kashumali bygevoeg.

– [email protected]