Meer toetse nodig vir Wings-projek

’n Onafhanklike tegniese oorsig deur die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) het kommer uitgespreek oor moontlike grondwaterbesoedeling by die voorgestelde Wings-uraanmynbouprojek in die Omahekestreek. Die projek sal gebruik maak van ’n metode wat as in situ-loging (ISL) bekend staan. In situ-logingsmybou behels die pomp van ’n oplossing van chemikalieë in ’n sandsteen-akwifer wat uraan en ander metale in die ondergrondse watermassa sal oplos.Die mynoplossing word dan van diep ondergronds uit die akwifer gepomp deur boorgate te gebruik wat gekoppel is aan ’n bogrondse verwerkingsfasiliteit. Sodra die uraan onttrek is, word die water herhaaldelik herwin, met meer chemikalieë wat elke keer bygevoeg word. In ’n verslag gedateer 10 tot 13 Februarie het die IAEA bevind die ontwikkelaar van die projek het nog nie voldoende wetenskaplike bewyse verskaf wat aandui dat mynbou veilig ondergronds beperk kan word nie.Dieselfde verslag sê ook Namibiese owerhede kan oorweeg om die ontwikkelaar beperkte goedkeuring te gee om voorlopige aktiwiteite te onderneem wat daarop gemik is om die wetenskaplike bewyse in te samel wat nodig is om hierdie kommer aan te spreek.Dit sluit die installering van bykomende boorgate vir hidrouliese toetsing in om die data in te samel wat nodig is om die inperking van die akwifer te bevestig, voordat daar met die bekendstelling van ’n vloeibare medium of chemiese oplossing voortgegaan word. Volgens die IAEA sal so ’n gefaseerde benadering owerhede in staat sal stel om wetenskaplike bevindinge in elke stadium te evalueer, voordat die bekendstelling van chemiese loogoplossings in die ondergrondse waterstelsel toegelaat word. Dié benadering kan volgens die verslag help om te verseker dat kritieke tegniese en omgewingsvoorsorgmaatreëls bevestig word, voordat volle operasionele toetsing begin.“Swaelsuur-ISL-bedrywighede veroorsaak komplekse geochemiese veranderinge wat redoksreaksieveranderinge, mobilisering van spoorelemente en mineraalreaksies behels. Hierdie terreinspesifieke prosesse bring beduidende onsekerheid mee wat verder met gedetailleerde reaktiewe vervoermodellering geëvalueer moet word,” lui die IAEA-verslag.Die voorgestelde Wings-projek word ontwikkel deur Headspring Investments, ’n Namibies-geregistreerde maatskappy wat besit word deur die Uranium One Group, ’n filiaal van Rusland se kernkragkorporasie in staatsbesit, Rosatom.Die projek behels voorgestelde in situ- logingloodsoperasies binne die Stampriet-akwiferstelsel, wat oor Namibië, Botswana en Suid-Afrika strek.Die IAEA-oorsig is deur die Namibiese regering deur die ministerie van gesondheid en maatskaplike dienste versoek om die omgewingsimpakstudie (EIS) en omgewingsbestuursplan (EMP) wat vir die voorgestelde loodsoperasies ingedien is, onafhanklik te evalueer.Die span kundiges het ’n tegniese assessering van die dokumentasie uitgevoer en ’n vierdaagse sending na Namibië van 10 tot 13 Februarie 2026 onderneem. In die tydperk is regeringsverteenwoordigers, rolspelers asook die ontwikkelaar ontmoet en die voorgestelde loodsterrein besoek.Een van die kernbevindinge van die oorsig het betrekking op die vermoë van die geologiese formasies rondom die voorgestelde myngebied om die beweging van chemiese oplossings na ander ondergrondse waterbronne te voorkom.Die IAEA het bevind, hoewel die ontwikkelaar beweer die myngebied is voldoende beperk, bevat die beskikbare dokumentasie nie omvattende geloofwaardige wetenskaplike bewyse wat die standpunt ondersteun nie.“Die demonstrasie van die inperking van die akwifer en die vermoë om hidrouliese beheer te handhaaf, is wesentlike voorvereistes vir ISL-bedrywighede. Die voorsteller se huidige dokumentasie beweer inperking, maar verskaf nie omvattende geloofwaardige wetenskaplike bewyse om hierdie gevolgtrekking te ondersteun nie,” lui die verslag.’n Groot kommer is die verhouding tussen die Auob-akwifer, waar die voorgestelde uraanonttrekking sal plaasvind en die oorliggende Kalahari-akwifer, wat drinkbare grondwater bevat. Die kenners het bevind hidrouliese isolasie tussen die twee akwifers is nie met geloofwaardige wetenskaplike bewyse gedemonstreer is nie.Die verslag identifiseer bykomende moniteringsboorgate en veldondersoeke as belangrike maatreëls om vas te stel of water en mynoplossings tussen die geologiese formasies kan beweeg.Die IAEA het ook bevraagteken of die voorgestelde hidrouliese beheerstelsel voldoende rekening gehou het met drukveranderinge, grondwaterbeweging in die streek en pompbedrywighede wat die beweging van mynoplossings kan beïnvloed.RADIOAKTIEWE AFVALVERWYDERINGDie IAEA het in die verslag ook verwys na die kwessie van die langtermynbestuur van radioaktiewe afval wat deur die voorgestelde loodsbedrywighede gegenereer word. Die verslag sê Namibië het tans nie ’n gevestigde fasiliteit om radioaktiewe afval van ISL-loodsaktiwiteite ontslae te raak nie. Gevolglik is die projekontwikkelaar van voorneme om radioaktiewe afval op die terrein te stoor, totdat ’n geskikte opsie om daarvan ontslae te raak, beskikbaar word.Die IAEA het gesê die afwesigheid van ’n bevestigde roete om van radioaktiewe afval ontslae te raak, skep onsekerheid oor die langtermyn-hantering en moontlike verskuiwing van radioaktiewe materiale. Die Vereniging vir Uraanmynbou in die Stampriet-akwifer (Sauma) het verlede week onder meer die vrystelling van die IAEA se missieverslag en aanbevelings versoek.– chris@nmh-hub.com.na

Meer toetse nodig vir Wings-projek

Kommentaar

Republikein 2026-11-10

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Meer toetse nodig vir Wings-projek

Kommentaar

Republikein 2026-11-10

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.