Land vs. see

In reaksie op die wêreldwye verlies aan biodiversiteit het die wêreld hom in 2022 tot die “30x30”-teiken verbind, met die doel om teen 2030 30% van die land en see te beskerm.

Namibië is ’n land van skerp kontraste, met van grasvlaktes, woestyn, berge en vloedvlaktes tot klowe en woude. Dit grens ook aan die Atlantiese Oseaan, waar toringhoë sandduine die golwe van koue water ontmoet. Hierdie verskeidenheid landskappe ondersteun ’n ryk biodiversiteit op beide land sowel as in die see, wat uitgebreide beskerming verdien. 

Dit is dus belangrik om die stand van bewaring in Namibië te beoordeel en die beduidende gaping tussen land- (terrestriële) en mariene bewaringspogings in verhouding tot die 30x30-teiken uit te lig. 

Namibië het ’n kuslyn van 1 572 km. Die Eksklusiewe Ekonomiese Sone (EEZ) beslaan ongeveer 565 000 vierkante kilometer, vergeleke met ’n landoppervlak van 824 000 vierkante kilometer. 

Namibië se oseaan, wat ongeveer 68% van die land se oppervlakte beslaan, ondersteun ’n ryk biodiversiteit en is ’n noodsaaklike natuurlike hulpbron.

Terwyl binnelandse gebiede ’n droë tot semi-droë klimaat met warm somers, lae en onvoorspelbare reënval en lae humiditeit het, verskil die kus aansienlik. 

Die kus se klimaat word deur die koue Benguela-seestroom beïnvloed en is meestal koel, mistig en winderig. Dit beïnvloed ook waar mense woon.

Langs die kus is ’n paar dorpe die tuiste van byna die hele kusbevolking, terwyl binnelandse gebiede yl bevolk bly, behalwe vir die natter noordelike streke, waar bevolkingsdigthede hoër is.

’n Groot deel van Namibië se oseaan en kuslyn word steeds swak gemonitor en onvoldoende nagevors, in teenstelling met talle gebiede op land wat oor die algemeen beter bestudeer en beskerm word. Dié verskille skep unieke bedreigings vir mariene en kus-ekosisteme en vereis verskillende bewaringsbenaderings. Gevolglik is die uitdagings om Namibië se mariene omgewings en dié op land te beskerm dikwels uiteenlopend. 

Een groot verskil tussen land en see is die vlak van beskerming. Ongeveer 46,8% van Namibië se landoppervlakte is onder een of ander vorm van bewaringsbestuur. Dit sluit kommunale bewaringsgebiede in, waar gemeenskappe die reg het om natuurlike hulpbronne binne hul grense te bestuur, sowel as kommunale woude, toerismekonsessies, private bewaringsgebiede en nasionale parke.

In vergelyking word slegs ongeveer 9 500 vierkante kilometer van Namibië se EEZ binne die Namibiese Eilande Mariene Beskermde Gebied (Nimpa) beskerm, minder as 2% van die totale EEZ.

Nimpa is Namibië se enigste amptelik verklaarde mariene beskermde gebied, hoewel verskeie ander mariene gebiede as belangrik vir voëls, migrasieroetes en biodiversiteit erken word en by formele beskerming kan baat. 

Sommige van dié gebiede strek oor nasionale grense en vereis samewerking met Suid-Afrika en Angola. Saam staan die beskerming van land en see tans op ongeveer 24% – ’n beduidende gaping in vergelyking met die 30%-teiken vir 2030.

Natuurlike toestande bepaal hoe Namibië sy grond benut. Die vernaamste vorme van grondgebruik is landbou, bewaring, toerisme, mynbou en stedelike ontwikkeling, wat dikwels langs mekaar plaasvind.

Alhoewel dit ’n mate van ekonomiese sekuriteit bied, plaas dit ook druk op die natuur. ’n Groeiende bevolking maak toenemend inbreuk op gebiede waar wild voorkom en habitatte gaan verlore of agteruit as gevolg van landbou, nywerhede en stedelike uitbreiding. 

Namate habitatte krimp en gefragmenteer raak, kom mens-dier-konflik al hoe meer voor. Ander bedreigings sluit stropery, heinings, kraglyne en klimaatsverandering in.

Meer onlangs het die eksplorasie na olie en gas in die diepsee bygedra tot Namibië se vele gebruike van die oseaan, met akwakultuur wat waarskynlik sal volg.

Mariene ekosisteme word beïnvloed deur oorbevissing, die toevallige byvangste van seevoëls, mynbou, hawe-uitbreiding, skeepvaart en seismiese opnames.

Hierdie aktiwiteite oorvleuel dikwels, wat konflik tussen nywerhede skep en die druk op mariene biodiversiteit verhoog, veral in sensitiewe gebiede.

Nimpa beskerm slegs ’n klein gedeelte van die mariene omgewing, terwyl veelvuldige gebruike binne sy grense voortduur en bestuurshulpbronne steeds beperk is. Soortgelyke kwessies bly by die kruising van land en see. 

Terwyl die hele kuslyn deur toerismekonsessies of nasionale parke beskerm word, word die doeltreffendheid van die parke se bewaring beperk deur hulpbronne, gapings in kennis en groeiende nywerheidsbedrywighede.

Anders as baie terrestriële ekosisteme, bly groot dele van die mariene omgewing swak nagevors en verstaan. Gevolglik kan biodiversiteit verlore gaan voordat daar genoeg inligting beskikbaar is om die skade ten volle te bepaal. 

Terwyl visserye aansienlike aandag vir navorsing ontvang, is ander dele van die mariene ekosisteem steeds onderbefonds en min nagevors. Dit beklemtoon die behoefte aan verbeterde beplanning van oseaanaktiwiteite en beter bestuurde mariene beskermde gebiede.

Die gebrek aan kennis oor Namibië se mariene omgewing word geëwenaar deur ’n tekort aan organisasies wat hulle vir die beskerming daarvan beywer. Bewaringspogings word dikwels deur beperkings op befondsing en hulpbronne gestrem.

Slegs twee onafhanklike, praktiese mariene bewaringsorganisasies is tans in Namibië werksaam: Ocean Conservation Namibia (OCN) en die Namibia Nature Foundation (NNF), wat saam mariene navorsing, bewaring en openbare bewusmaking ondersteun.

Daarteenoor beskik Namibië oor talle bewaringsinisiatiewe op land. Talle aktiewe nieregeringsorganisasies (NGO’s) werk daaraan om wild en habitatte te beskerm, insluitend bekende organisasies soos Desert Lion Conservation, Save the Rhino Trust (SRT) en Elephant-Human Relations Aid (EHRA).

Dit toon dat bewaring op land oor die algemeen beter befonds en meer ontwikkel is as mariene bewaring.

Die ruwe en ongerepte kuslyn, die koue Atlantiese waters en die feit dat baie mense beperkte toegang tot die oseaan het, het ’n groot kloof tussen mense en die mariene lewe geskep.

Die oseaan wemel egter van lewe en bied talle waardevolle hulpbronne buiten visvang. Dit is dus belangrik om meer in mariene navorsing en bewaring te belê, selfs al is dit dikwels moeilik en duur.

Namibië is welbekend vir die beskerming van die natuur op land, maar daar is nog baie werk om te doen wat die beskerming van seelewe en die bereiking van globale doelwitte betref.

– [email protected]