Die verborge taal van gevlekte hiënas

Vir geslagte lank is die beeld van hiënas deur Disney se The Lion King gevorm, wat hulle as kwaadwillige, antisosiale en slinkse diere uitgebeeld het. Wetenskaplike navorsing het egter lank reeds ’n ander prentjie geskets: Gevlekte hiënas is hoogs sosiale roofdiere met komplekse sosiale strukture.’n Onlangse studie het bevind dat gevlekte hiënas ’n gevorderde kommunikasiestelsel gebruik wat gesigsuitdrukkings en geluide tydens spel behels.Die navorsing is uitgevoer deur die departement etologie aan die Universiteit van Pisa, in samewerking met die Ngorongoro-hiënaprojek van die Leibniz-instituut vir Dieretuin- en Wildlewenavorsing (IZW) en Siyafunda Wildlife &amp; Conservation.Die bevindinge is in Maart se uitgawe van Behavioural Ecology and Sociobiology gepubliseer.Onder leiding van Martina Francesconi, Erica Masciarelli, Virginia Schianini, Michael Job, Eve Davidian, Oliver Patrick Höner en Elisabetta Palagi, het die navorsingspan wilde gevlekte hiënas waargeneem wat speel en gevind dat hul kommunikasiemetodes vergelykbaar in kompleksiteit met dié van baie primaatspesies was.Die navorsers het hiënas van alle ouderdomme waargeneem wat speel en stoei. Terwyl jonger diere meer gereeld gespeel het as volwassenes, is spelgedrag ook onder ouer individue aangeteken. Volwasse hiënas het ’n besondere voorkeur vir speel in water getoon.KOMMUNIKASIE TYDENS SPELSpeelgevegte is algemeen onder sosiale diere, maar dit hou risiko’s in as seine verkeerd verstaan word. Vir sterk roofdiere soos hiënas, help duidelike kommunikasie om te verhoed dat ’n gespelery in aggressie ontaard.Die studie het gefokus op die “ontspanne oopmond” (ROM)-gesigsuitdrukking, ’n algemene visuele sein onder soogdiere wat vreedsame bedoeling aandui. Navorsers het bevind dat hiënas ROM meer gereeld gebruik het wanneer hulle direkte oogkontak met hul speelmaat kon handhaaf.Toe verskeie hiënas egter saam gespeel het en oogkontak moeiliker geword het, het die diere meer op vokale seine staatgemaak.Die navorsers het 13 verskillende geluide tydens spel aangeteken, insluitend vyf wat nog nie voorheen aangeteken is nie. Hulle het bevind dat geluide toegeneem het toe visuele seine minder doeltreffend was, wat daarop dui dat klanke gehelp het om te vergoed vir verminderde sigbaarheid binne groter groepe.Dr. Oliver Höner, ’n mede-outeur van die studie en navorser by die Leibniz-IZW, het gesê wanneer verskeie hiënas saam gespeel het, bykomende vokale seine gehelp het om te verseker dat alle deelnemers die diere se bedoelings verstaan het.Die bevindinge dui daarop dat gevlekte hiënas visuele en vokale kommunikasie kombineer, afhangende van die sosiale situasie, wat ’n buigsame benadering tot die handhawing van samewerking tydens spel aandui.VOORKOMSGevlekte hiënas is Afrika se mees wydverspreide groot roofdiere. Hulle het eens oor ’n groot deel van Afrika en Eurasië voorgekom, maar word nou hoofsaaklik suid van die Sahara aangetref. Hul bevolkings is toenemend in beskermde gebiede gekonsentreer.Die Serengeti-ekosisteem in noordelike Tanzanië en suidelike Kenia ondersteun een van die grootste bevolkings, geraam op tussen 7 200 en 7 700 diere. Die Krugerwildtuin in Suid-Afrika is die tuiste van nog ’n groot bevolking, wat geskat word op tussen 1 300 en 3 900 diere.In Namibië kom gevlekte hiënas hoofsaaklik in die noorde en noordooste van die land voor, insluitend die Etosha Nasionale Park, die Zambezistreek en die Khaudum Nasionale Park. Hulle word ook in dele van die westelike Namibwoestyn aangetref.Alhoewel beskermde gebiede natuurlike bevolkings ondersteun, kom die spesie dikwels in konflik met boere in kommersiële landbougebiede, waar veeverliese bygedra het tot hul uitwissing in sentrale en suidelike dele van Namibië.Die wêreldwye bevolking van gevlekte hiënas word deur die Internasionale Unie vir Natuurbewaring (IUCN) op tussen 27 000 en 47 000 diere geskat. In Namibië wissel ramings van 5 000 tot 8 800 diere.Terwyl die wêreldwye bevolking as dalend beskou word as gevolg van habitatverlies en onwettige jag, word bevolkings in Suider-Afrika, insluitend Namibië, as relatief stabiel beskou, veral binne beskermde gebiede.BELANGRIKE EKOLOGIESE ROLTen spyte van die algemene opvatting dat hulle hoofsaaklik aasvreters is, is gevlekte hiënas hoogs doeltreffende jagters en maak hulle die meeste van hul eie prooi vrek.In Namibië jag hulle hoofsaaklik medium tot groot diere soos springbokke, gemsbokke en sebras. Hul sterk kake laat hulle toe om byna ’n hele karkas, insluitend vel en bene, te verorber.In woestynomgewings voed hulle ook op kleiner diere, voëls en soms wilde perde.Hulle is relatief afhanklik van water, maar kan gedeeltelik in hul vogbehoeftes voorsien deur hul prooi in die woestyn.As toproofdiere en aasvreters speel gevlekte hiënas ’n belangrike ekologiese rol. Hulle help om herbivoorbevolkings te reguleer, karkasse te verwyder en verminder die verspreiding van siektes soos antraks. Hul vertering van bene plaas ook voedingstowwe soos kalsium terug in die ekosisteem.Die IUCN klassifiseer gevlekte hiënas op internasionale vlak as nie bedreig nie, maar hulle staar steeds plaaslike bedreigings in die gesig. In Namibië sluit die grootste uitdagings mens-dier-konflik in met boere wat hulle skiet weens kommer oor veeverliese.Bewaringspogings fokus toenemend op die beskerming van bevolkings in nasionale parke terwyl die begrip van die waarde spesie toeneem en konflik tussen mense en wild verminder word.– republikein@republikein.com.na

Die verborge taal van gevlekte hiënas

Kommentaar

Republikein 2026-07-13

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Die verborge taal van gevlekte hiënas

Kommentaar

Republikein 2026-07-13

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.