Beperkte hulpbronne stel wild en mense in gevaar

Desmarius Hansen – Toe die gemeenskapswildbewaarder Andrew Kharuxab (34) drie maande gelede ’n oproep ontvang het oor leeus wat vee in die afgeleë Otjondumbu-gebied van die Kunenestreek doodgemaak het, was daar nie tyd om vir vervoer te wag nie. Daar was geen voertuie beskikbaar nie. Andrew het ’n bedrol gepak, ’n rugsak oor sy skouer geslinger en die sowat 36 kilometer van Khowarib na die toneel begin stap, vasbeslote om die betrokke boere te bereik voordat belangrike bewyse verlore gaan.Nadat hy reeds ongeveer 11 km gestap het, het ’n voertuig van Geïntegreerde Landelike Ontwikkeling en Natuurbewaring (IRDNC) vir Andrew ’n saamrygeleentheid gegee. Teen die tyd dat hy uiteindelik op die toneel aangekom het, het die situasie vererger. Terwyl daar aanvanklik aangemeld is dat slegs drie bokke gevang is, het dié getal tot 13 gestyg.Hy het nie twee keer gedink om die geraakte boere te hulp te snel nie. Hy het onmiddellik opgetree en ’n plan beraam.“As ek moet sit en wag, sal dit die boer kos,” sê Andrew en verduidelik dat aasvoëls en ander aasvreters karkasse vinnig kan vernietig, wat dit moeilik maak om veeverliese vir vergoedingseise te verifieer.Andrew se vasberadenheid het wydverspreide openbare aandag gelok nadat die IRDNC sy storie aanlyn gedeel het.Volgens bewaringsbewustes weerspieël sy ervaring egter ’n veel groter werklikheid waarmee wildbewaarders in Namibië se kommunale bewaringsgebiede te kampe het. Hulle sê dit beklemtoon die daaglikse uitdagings om beide landelike gemeenskappe en Namibië se wildlewe met beperkte hulpbronne te beskerm.Andrew, wat drie jaar lank in bewaring gewerk het en nou as ’n gemeenskapswildbewaarder in die Anabeb-bewaringsgebied dien, sê die grootste struikelblok is nie die leeus nie, maar vervoer.Die bewaringsgebied beskik oor slegs ses wildbewaarders wat verantwoordelik is vir ’n uitgestrekte gebied waar konflik tussen mense en wild algemeen voorkom.Dié wildbewaarders maak grootliks staat op ’n enkele voertuig wat tussen verskeie bewaringsprojekte gedeel word. Dit bemoeilik vinnige optrede, veral wanneer verskeie voorvalle gelyktydig plaasvind, volgens Andrew. Talle vee-aanvalle vind in geïsoleerde landbougebiede plaas. Dit is dikwels etlike kilometers van die naaste nedersetting, waar swak paaie en onbetroubare selfoonontvangs kommunikasie en noodreaksie verder belemmer. Tog sê Andrew dat die reaksietyd slegs een deel van die werk is; ’n groot deel van sy werk fokus daarop om konflik te voorkom.Wildbewaarders monitor gereeld die beweging van roofdiere, volg vars leeuspore en waarsku nabygeleë boere wanneer die diere naby weidingsgebiede is. Waar daar selfoondekking is, word boere telefonies gewaarsku en aangeraai om hul vee na veiliger gebiede te verskuif.In gebiede sonder netwerkdekking het wildbewaarders dikwels geen ander keuse as om te voet te patrolleer en na spore te soek voordat hulle omliggende gemeenskappe waarsku nie.Die werk vereis ’n balans tussen twee mededingende prioriteite: Die beskerming van wild terwyl die lewensbestaan van boere wat van hul vee afhanklik is, beveilig word. “Albei is ewe belangrik,” sê Andrew. Kommunale bewaringsgebiede maak grootliks op wildlewe staat vir toerisme, bewaringsinkomste en werksgeleenthede, terwyl landelike gesinne op vee staatmaak vir voedsel en finansiële sekuriteit. “Ons werk saam met die boere,” verduidelik hy. “Ons gee inligting aan hulle oor waar die leeus is, sodat hulle hul diere kan beskerm.”Een van die doeltreffendste hulpmiddels om veeverliese te verminder, was die oprigting van roofdierbestande krale – versterkte omheinde ruimtes wat ontwerp is om vee snags veilig te hou.Andrew het voorheen gehelp om die strukture op te rig voordat hy ’n wildbewaarder geword het. Volgens hom het aanvalle deur roofdiere beduidend afgeneem op plekke waar dit opgerig is.Baie boere wag egter steeds op bystand weens ’n tekort aan boumateriaal.Buiten vir nog voertuie, sê Andrew, het wildbewaarders beter kommunikasiemiddele, meer roofdierbestande krale, duursame veldtoerusting en betroubare beligtingstelsels nodig wat deur die nag operasioneel bly, wanneer leeus die aktiefste is.Selfs eenvoudige toerusting, soos stewels, bied uitdagings. Volgens Andrew is die stewels wat die wildbewaarders dra nie gemaak om lang afstande mee te loop nie, met die standaard-veiligheidstewels wat vinnig op Kunene se rotsagtige terrein verslyt.Alhoewel sommige voorstel dat donkies ingespan word om mobiliteit in afgeleë gebiede te verbeter, sê Andrew toenemende leeugetalle bemoeilik dié oplossing, aangesien donkies self dikwels die prooi word. Dit het gevolglik baie eienaars gedwing om hul donkies snags op ’n veilige plek aan te hou. – desmarius@nma.com.na

Beperkte hulpbronne stel wild en mense in gevaar

Kommentaar

Republikein 2026-07-17

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Beperkte hulpbronne stel wild en mense in gevaar

Kommentaar

Republikein 2026-07-17

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.