Ons taal

Covid-19 het ’n onmiskenbare impak op die mensdom. Dit is dan ook nie verbasend dat hierdie impak ook in taal neerslag sal vind nie, want nuwe begrippe waaroor gekommunikeer word, vra om name.

’n Onlangse voorbeeld is “entstofnasionalisme”. Daar is egter een uitdrukking wat nié nuut is nie, maar wat in 2020 ’n nuwe, Covid-betekenis bygekry het.

Ek praat natuurlik van die frase “sosiale afstand”. Hierdie een vind die (formele) semantiek ’n bietjie vreemd, selfs in Engels. Wat presies beteken sosiale afstand in die Covid-sin nou eintlik?

Is dit die afstand wat ons moet handhaaf wanneer ons sosiaal is, hoewel ons dan eintlik nie so sosiaal soos normaalweg is nie? Of verwys “sosiaal” op ’n manier na wanneer ons daar buite in die gemeenskap (“society”) verkeer – ons afstand in/van die gemeenskap?

Ons praat andersins egter wel van “maatskaplike werk” (Eng. “social work”) en nie “sosiale werk” nie. In Engels werk ook nog “social distancing”, soos in “Social distancing must be observed”.

In Afrikaans klink “sosiale distansiëring” darem net te veel of ek my met iemand of ’n groep nie wil assosieer nie, maak nie saak of ek fisiek naby of ver van hulle af is nie.

Selfs net “afstand” kan ook figuurlik geïnterpreteer word. Daarom sou “fisiese afstand” moontlik beter werk, en ek hoor ook nou en dan van “physical distance/distancing”. Maar die semantiek bring ons net só ver. Dán moet ons plek maak vir die eenvoudige feit dat die taal sy sprekers bedien, en nie andersom nie. Daaroor kan ons later gesels.

Prof. Herman Beyer

Vakgroep Afrikaans

Universiteit van Namibië

[email protected]