Huurpagkontrakte hoop op by aktekantoor

Hervestigingsregte nog nie wettig

20 June 2017 | Landbou
Augetto Graig - Net ses van die huurpagregte wat die ministerie van grondhervorming aan hervestigings- en kleinskaalboere in die Oshikotostreeek toegeken het, was teen die begin van 2016 by die aktekantoor geregistreer.

Sedert 2001 het die ministerie meer as 5 300 huurpagregte toegeken.

Dit blyk uit 'n studie deur navorsers van die Namibië Universiteit vir Wetenskap en Tegnologie (Nust) en die Regshulpsentrum (LAC) onder die tema “Leasehold as a vehicle for economic development” wat verlede week bekend gestel is.

Die studie fokus op die hervestigings- en kleinskaalse boere in die Oshikotostreek aangesien hierdie streek die mees verteenwoordigende streek in die land is ten opsigte van hervestigingsplase, Regstellende Aksie Leningskema-plase asook kleinskaalse kommunale boere. Die doel van die studie was om insette te lewer vir ‘n beleidsraamwerk ten opsigte van huurpag vir veral hervestigingsboere.

Volgens die navorsers beteken dié agterstand die groot meerderheid van hervestigingsboere het geen wetlike aanspraak op hul nuwe grond nie.

Volgens mnr. Charl-Thom Bayer, een van die navorsers by Nust, is die plase in die algemeen wel uitgemerk en geregistreer, maar die kontrakte met begunstigdes is óf nie geteken nie óf nie geregistreer nie.

Hy meen die grootste moontlike oorsaak vir die ongeregistreerde huurpagooreenkomste is dat beamptes nie weet dat hulle dit moet laat doen nie, of bloot nie omgee nie.

Begunstigdes dra nog minder kennis en is van nature minder in staat om die voorgeskrywe proses te kan voltooi. Bayer het saam met prof. Wolfgang Werner die navorsing in die Oshikotostreek onderneem en gekyk na kleinskaal-boere in die plaaslike kommunale gebied so wel as in die kommersiële Mangetti-gebied. Die navorsing wou bepaal watter ontwikkelingsgeleenthede huurpag vir armes kan skep. Die streek is gekies aangesien daar sedert onafhanklikwording baie grondeienaarskapsveranderinge was, sê die LAC se koördineerder vir grond, omgewing en ontwikkeling, mnr. Willem Odendaal.

Volgens Werner is daar 'n wanopvatting dat grondregte outomaties toegang tot krediet verleen. Onder die begunstigdes met wie die navorsers onderhoude gevoer het, is onwilligheid om huurpagkontrakte te teken voordat die ministerie nie alle infrastruktuur op hervestigingsgrond herstel het nie, het hulle bevind.

Boonop maak die huurkontrak nie 'n verskil aan banke of ander finansiële instansies as dit kom by lenings nie. Die probleem is dat daar geen handel in hervestigingsgrond kan wees nie en verbandhouers min met die grond kan doen, sou boere nie hul leningskuld betaal nie.

Nog 'n groot faktor is die tekort aan geld en bates wat die boere beleef. Selfs al kon hulle toegang kry tot lenings, sou die meeste dit moeilik vind om dit gereeld terug te betaal. “Finansiële instansies sal ook 'n probleem ervaar met afgeleide regte. Met tyd kom meer mense en bly op die hervestigingsplase wat 'n yslike probleem skep as dit by die afsit van boere kom,” sê hy.

As oplossing stel die navorsers voor dat 'n mark vir hervestigingsgrond geskep word om herwinbare waarde aan die hervestigingsgrondregte te gee.

Volgens Werner kon 68 persent van die 182 plase gedurende die navorsingsbesoek nie die koste van plaasonderhoud bybring nie. Die onwettige praktyk van onderverhuring is volop omdat dit die nodige kontantvloei bring, sê hy.“Maak dit wettig en jy beskerm beide die huurder en die verhuurder,” sê hy.

Ander voordele sluit in om die hele bedryf meer deursigtig te maak en arm boere in 'n posisie plaas om sy grond wettig te verhuur. “Ons kan so 'n mark reguleer. Ons moet net die voorwaardes bepaal om die risiko dat die doelwitte van hervestiging nie bereik sal word nie, te vermy,” sê hy.

Soortgelyk

 

Internasionale ruimtestasie vlieg oor Windhoek

5 ure gelede | Omgewing

Die internasionale ruimtestasie sal vanaand omstreeks 19:41 vir ‘n hele vier minute lank met die blote oog vanaf Windhoek sigbaar wees.Dit is nou ás weerstoestande...

Padveiligheid dié naweek hoog op polisie se agenda

7 ure gelede | Polisie

Met die skole wat Vrydag gesluit het en die Heldedag-langnaweek wat voorlê, het die polisie opnuut ‘n beroep op motoriste gedoen om veilig te bestuur...

Polisie ondersoek optrede van kerk in Katutura

9 ure gelede | Polisie

Augetto Graig - Die Namibiese polisie doen tans ondersoek by die kerk van die Fountain of Living Waters Ministries in Freedomland, Katutura, waar ten minste...

Polisie ondersoek optrede van kerk in Katutura

9 ure gelede | Polisie

Augetto Graig - Die Namibiese polisie doen tans ondersoek by die kerk van die Fountain of Living Waters Ministries in Freedomland, Katutura, waar ten minste...

25 jaar, al het Zenobia berou

20 ure gelede | Howe

Ronelle Rademeyer - Met haar hande wringend op haar skoot het die 34-jarige Zenobia Seas Vrydag in hofsaal E in die hoërhof in Windhoek geluister...

Geingob dek neutrale tafel

20 ure gelede | Plaaslik

Denver Kisting – Prof. Nico Horn, ’n regsdosent en politieke onleder, sê hy is nie verras oor hoe die afgelope beraad van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap...

Mans in Windhoek doodgesteek

20 ure gelede | Misdaad

Denver Kisting Twee mans is in afsonderlike­ voorvalle die afgelope naweek in Windhoek met skerp voorwerpe dood­gesteek.Hiernaas is vier verdagtes op die toneel aangekeer toe...

Weer, Maandag 20 Augustus 2018

20 ure gelede | Weer

BINNELAND: Sonnig en matig in die Suide en sentrale gebiede. Elders sal dit sonnig en baie warm wees. Winderige toestande sal oor die binneland heers.KUS:...

Jakkals kom sy luiperd teë

20 ure gelede | Omgewing

Elvira Hattingh - Besoekers aan die Kgalagadi-oorgrenspark het onlangs die skaars voorreg gehad om te sien hoe ‘n luiperd ‘n jakkals vang en in ‘n...