Huurpagkontrakte hoop op by aktekantoor

Hervestigingsregte nog nie wettig

20 June 2017 | Landbou
Augetto Graig - Net ses van die huurpagregte wat die ministerie van grondhervorming aan hervestigings- en kleinskaalboere in die Oshikotostreeek toegeken het, was teen die begin van 2016 by die aktekantoor geregistreer.

Sedert 2001 het die ministerie meer as 5 300 huurpagregte toegeken.

Dit blyk uit 'n studie deur navorsers van die Namibië Universiteit vir Wetenskap en Tegnologie (Nust) en die Regshulpsentrum (LAC) onder die tema “Leasehold as a vehicle for economic development” wat verlede week bekend gestel is.

Die studie fokus op die hervestigings- en kleinskaalse boere in die Oshikotostreek aangesien hierdie streek die mees verteenwoordigende streek in die land is ten opsigte van hervestigingsplase, Regstellende Aksie Leningskema-plase asook kleinskaalse kommunale boere. Die doel van die studie was om insette te lewer vir ‘n beleidsraamwerk ten opsigte van huurpag vir veral hervestigingsboere.

Volgens die navorsers beteken dié agterstand die groot meerderheid van hervestigingsboere het geen wetlike aanspraak op hul nuwe grond nie.

Volgens mnr. Charl-Thom Bayer, een van die navorsers by Nust, is die plase in die algemeen wel uitgemerk en geregistreer, maar die kontrakte met begunstigdes is óf nie geteken nie óf nie geregistreer nie.

Hy meen die grootste moontlike oorsaak vir die ongeregistreerde huurpagooreenkomste is dat beamptes nie weet dat hulle dit moet laat doen nie, of bloot nie omgee nie.

Begunstigdes dra nog minder kennis en is van nature minder in staat om die voorgeskrywe proses te kan voltooi. Bayer het saam met prof. Wolfgang Werner die navorsing in die Oshikotostreek onderneem en gekyk na kleinskaal-boere in die plaaslike kommunale gebied so wel as in die kommersiële Mangetti-gebied. Die navorsing wou bepaal watter ontwikkelingsgeleenthede huurpag vir armes kan skep. Die streek is gekies aangesien daar sedert onafhanklikwording baie grondeienaarskapsveranderinge was, sê die LAC se koördineerder vir grond, omgewing en ontwikkeling, mnr. Willem Odendaal.

Volgens Werner is daar 'n wanopvatting dat grondregte outomaties toegang tot krediet verleen. Onder die begunstigdes met wie die navorsers onderhoude gevoer het, is onwilligheid om huurpagkontrakte te teken voordat die ministerie nie alle infrastruktuur op hervestigingsgrond herstel het nie, het hulle bevind.

Boonop maak die huurkontrak nie 'n verskil aan banke of ander finansiële instansies as dit kom by lenings nie. Die probleem is dat daar geen handel in hervestigingsgrond kan wees nie en verbandhouers min met die grond kan doen, sou boere nie hul leningskuld betaal nie.

Nog 'n groot faktor is die tekort aan geld en bates wat die boere beleef. Selfs al kon hulle toegang kry tot lenings, sou die meeste dit moeilik vind om dit gereeld terug te betaal. “Finansiële instansies sal ook 'n probleem ervaar met afgeleide regte. Met tyd kom meer mense en bly op die hervestigingsplase wat 'n yslike probleem skep as dit by die afsit van boere kom,” sê hy.

As oplossing stel die navorsers voor dat 'n mark vir hervestigingsgrond geskep word om herwinbare waarde aan die hervestigingsgrondregte te gee.

Volgens Werner kon 68 persent van die 182 plase gedurende die navorsingsbesoek nie die koste van plaasonderhoud bybring nie. Die onwettige praktyk van onderverhuring is volop omdat dit die nodige kontantvloei bring, sê hy.“Maak dit wettig en jy beskerm beide die huurder en die verhuurder,” sê hy.

Ander voordele sluit in om die hele bedryf meer deursigtig te maak en arm boere in 'n posisie plaas om sy grond wettig te verhuur. “Ons kan so 'n mark reguleer. Ons moet net die voorwaardes bepaal om die risiko dat die doelwitte van hervestiging nie bereik sal word nie, te vermy,” sê hy.

Soortgelyk

 

Amptenare vas wat glo kragopwekkers wou verkwansel

2 ure gelede | Misdaad

Die polisie se eenheid vir ernstige misdaad in die Khomasstreek het volgens inligting op die Facebook-blad van die Teenkorrupsie-kommissie (ACC) toegeslaan op twee werknemers van...

August Maletzky se saak uitgestel

1 dag gelede | Howe

Denver Kisting – Mnr. Slyken Makando, regsverteenwoordiger van die lekelitigant, mnr. August Maletzky, het bevestig sy korrupsiesaak is vanoggend tot 20 Julie uitgestel.Daarnaas, sê Makando,...

Stemlyn Maandag oop

1 dag gelede | Gebeure

Vanaf Maandag het almal een SMS-stem om die Klein Dorp van die Jaar vir 2018 aan te wys. Wees gereed om jou steun aan Eenhana,...

Alexia se ouers dagvaar staat vir N$3,2 miljoen

1 dag gelede | Howe

Francoise Steynberg - Alexia Keil, die Namibiese kleuter wat in Maart 2017 in die Bwabwata Nasionale Park deur lede van die teenstropingseenheid in die kop...

'Reuseterugslag' sou wetsontwerp nie aanvaar word

1 dag gelede | Ministeries

Henriette Lamprecht – Indien die nuwe wetsontwerp op gesondheidsberoepe nie goedgekeur word nie sal dit die “grootste terugslag” vir gesondheid in Namibië wees.Die nuwe wet...

Weer vir 18

1 dag gelede | Weer

WEERWAAK: Swaar neerslae word in die verre Weste en Suide van die land verwag. Oorstromings kan oor die sentrale en suidelike kus voorkom. BINNELAND: Gedeeltelik...

Vrou (59) tronk toe oor dagga

1 dag gelede | Howe

Denver Kisting'n Inwoner van Rehoboth is die afgelope week drie jaar gevangenisstraf opgelê weens daggabesit – net 'n dag nadat sy aangekeer is.Volgens die misdaadkoördineerder...

Werke ontken verkoop van woonstelle

1 dag gelede | Ministeries

Catherine SasmanDie ministerie van werke en vervoer sê hy het nie regeringswoonstelle verkoop soos beweer word nie, aangesien hy nie die mandaat het om dit...

Wêreld kry eerste byedag

1 dag gelede | Omgewing

Tanja BauseDie getal bestuiwers ter wêreld het met 'n driekwart in die laaste 30 jaar in Europa afgeneem, het ­wetenskaplikes bevind. Die Verenigde Nasies (VN)...