Handel en verbeterde voedselsekuriteit

14 February 2017 | Landbou
Dr. Kobus Laubscher



'n Onlangse publikasie van die Voedsel- en Landbou-organisasie (FAO) getiteld The State of Agricultural Commodity Markets, wys op die delikate balans tussen handel en voedselsekuri­teit.

Voedselsekuriteit se vier bekende dimensies, nl. voedselbeskikbaarheid, -toegang, -benutting en -stabiliteit kan in stryd wees met nasionale ontwikkelingsprioriteite.

Die substreek is besig om die las van ernstige droogtes af te skud met reën wat die produksievermoë van lande só kan herstel dat invoerafhank­likheid kan afneem en selfs ophou.

Globale handel het vraag en aanbod gebalanseer, selfs oor grense heen.

Behalwe dat die doeltreffende werking daarvan weer eens bewys was van die grensloosheid van markte, moes verbruikers opdok.

Om weer selfvoorsienend te word, kan egter lei tot skynwelvaart in gevalle waar invoerlande grense wil sluit om binnelandse produksie te beskerm, en sulke beleidsinisiatiewe binnelandse pryse laat styg bo dit wat globaal geld.

Andersyds is daar vraagtekens oor die mededingendheid van pryse waarteen sekere kommoditeite uitgevoer word, omdat regerings beskerming in die vorm van ­allerlei subsidies gee.



Namibië

Namibiese graanboere word beskerm teen goedkoper graan uit Suid-Afrika­, en die ­Suid-Afrikaanse pluimveebedryf is in omstrede debatte en gedinge betrokke om beweerde storting van hoendervleis te beperk of te stop.

Wat ook al die onderliggende beleid is, iemand betaal daarvoor - en na bewering is dit verbruikers.

Andersyds is daar 'n sterk saak ten gunste van opkomende bedrywe waar pryse volhoubaarheid bepaal. In Namibië moes die plaaslike suiwelbedryf as gevolg van die mededingendheid van invoere, herskik. Ander bedrywe moes hulle tot die howe wend vir be­skerming.

Pres. Jacob Zuma se staatsrede vandeesmaand het klem gelê op die belangrikheid van meer doeltreffende streekshandel.

Die voetwerk sal fyntrap vra, want vanweë die disproporsionele groottes van die onderskeie markte in Suider-Afrika­, kan Suid-Afrika so domineer dat die vrese van kleiner ekonomieë bewaarheid word.



Aanvul

Hierteen waarsku die FAO: handel moet voedselsekuriteit aanvul, nie temper nie.

Invoerlande met vrye toegang verhoog beskikbaarheid en kan prysdruk verminder as daar tekorte in die invoerland is, maar dit kan riskant wees. Invoerafhanklikheid en afhanklikheid van internasionale markte kan lande blootstel aan pryswisselvalligheid as gevolg van wisselkoersveranderinge, sowel as beperkende aanbod van uitvoerders.

Suid-Afrika is byvoorbeeld 'n netto uitvoerder van mielies in die streek, maar met die droogte het die hele substreek gely as gevolg van die feit dat Suid-Afrika mielies vir eie gebruik moes invoer. Trouens, lande in die subkontinent moes meeding met Suid-Afrika om skaars witmielies in die wêreldmarkte.

Vir oorgrenshandel om werklike ontwikkeling te dryf, is 'n beleidsmengsel die oplossing. Dit lyk tans of die gaping tussen voornemens en implementering nog te groot is.

Invoervervanging is 'n besliste dryfkrag vir ekonomiese groei, maar ontwikkelende lande word tot versigtigheid gemaan om té gou, té veel handelsvryheid toe te laat.

Dit kan binnelandse produksie-bevorderingsbeleide ernstig kniehalter. Die nakoming van die Agoa met die VSA het die Suid-Afrikaanse pluimveebedryf besonder kwesbaar gemaak, terwyl dit weer nuwe markte oopgemaak het vir ander kommoditeite.



Gevolge

Wie moet instaan vir dié onbedoelde gevolge?

Die meeste lande in die subkontinent is in 'n staat van ontwikkeling en ekonomiese transformasie. Landbou se rol as ekonomiese groeidrywer word deurlopend herbekyk en hoewel vryer handel dit kan komplementeer, ­kan dit noodsaaklike transformasie inhibeer.

Die sluiting van die grens tussen Namibië en Suid-Afrika wat die uitvoer van speenkalwers betref, het ontwrigting aan beide kante van die grens veroorsaak.

Namibiese produsente kon nie doelftreffend bemark nie. Gevolglik het pryse betekenisvol gedaal, terwyl die rooivleis-waardeketting in Suid-Afrika die voordele van 240 000 speenkalwers verloor het.

Suid-Afrikaanse rooivleisprodusente kon beter pryse behaal, maar daar was bedenkinge oor of die hoër speenkalfpryse, wat aanleiding gegee het tot hoër verbruikers­pryse, volhoubaar was.

Soortgelyk

 

Tiener in hof oor noodlottige ongeluk

1 dag gelede | Howe

Morné Mouton wat daarvan beskuldig word dat hy op 18-jarige ouderdom drie voetgangers in Julie 2015 doodgery het, het vanoggend vlugtig in die landdroshof in...

Twee in helikopterongeluk beseer

1 dag gelede | Ongelukke

Tanja Bause – 'n Hughes 300-helikopter met registrasie V5-HEH het Vrydag omstreeks 16:40 in 'n boom vasgevlieg. Die ongeluk het op die plaas Môrester, sowat...

Streng reëls vir hommeltuie

1 dag gelede | Regering

Elvira HattinghVan 31 Mei af sal operateurs van hommeltuie wetlik verplig word om oor 'n vlieëniersertifikaat, wat deur die Namibiese Burgerlugvaartagentskap (NCAA) uitgereik is, te...

Weer, Vrydag 21 April 2017

1 dag gelede | Weer

BINNELAND: Gedeeltelik bewolk en baie warm in die //Kharasstreek. Elders sal dit gedeeltelik bewolk en koel tot warm wees. Enkele donderbuie word in Kunene, Khomas...

Nóg mense verdrink in Noorde

1 dag gelede |

Tanja BauseDie vierjarige David Shaninga het Dinsdag in 'n waterpoel in die Onaihenda-nedersetting verdrink. Volgens 'n woordvoerder van die Namibiese polisie, adj.komm. Edwin Kanguatjivi, was...

SAS Amatola by Walvisbaai se hawe

1 dag gelede | Internasionaal

Otis Finck - Die Suid-Afrikaanse kommissaris vir Namibië, me. Yvette Myakayaka-Manzini, het die Suid-Afrikaanse SAS Amatola Woensdag in Walvisbaai se hawe verwelkom. Myakayaka-Manzini het gesê...

25 jaar vir moord op jeugdige

1 dag gelede | Howe

Jacqueline Louw – “Die beskuldigde is skuldig bevind aan ernstige misdade wat ’n swaar straf regverdig,” het regter Nate Ndauendapo gister in Windhoek se hoërhof...

Mujongo ontmoedig die terugkeer van Caprivi-vlugtelinge

1 dag gelede | Politiek

Catherine Sasman – Die president van die United Democratic Party (UDP) en leier van die Caprivi-afstigterspoging, mnr. Mushake Mujongo, sê Caprivi-vlugtelinge in Botswana wat na...

Impak van MIV/vigs onder soeklig

1 dag gelede | Gesondheid

Henriette LamprechtDie eerste bevolkingsgebaseerde opname van MIV/vigs in Namibië skop eersdaags af. Die minister van gesondheid en maatskaplike dienste, dr. Bernard Haufiku, het die studie...