Handel en verbeterde voedselsekuriteit

14 February 2017 | Landbou
Dr. Kobus Laubscher



'n Onlangse publikasie van die Voedsel- en Landbou-organisasie (FAO) getiteld The State of Agricultural Commodity Markets, wys op die delikate balans tussen handel en voedselsekuri­teit.

Voedselsekuriteit se vier bekende dimensies, nl. voedselbeskikbaarheid, -toegang, -benutting en -stabiliteit kan in stryd wees met nasionale ontwikkelingsprioriteite.

Die substreek is besig om die las van ernstige droogtes af te skud met reën wat die produksievermoë van lande só kan herstel dat invoerafhank­likheid kan afneem en selfs ophou.

Globale handel het vraag en aanbod gebalanseer, selfs oor grense heen.

Behalwe dat die doeltreffende werking daarvan weer eens bewys was van die grensloosheid van markte, moes verbruikers opdok.

Om weer selfvoorsienend te word, kan egter lei tot skynwelvaart in gevalle waar invoerlande grense wil sluit om binnelandse produksie te beskerm, en sulke beleidsinisiatiewe binnelandse pryse laat styg bo dit wat globaal geld.

Andersyds is daar vraagtekens oor die mededingendheid van pryse waarteen sekere kommoditeite uitgevoer word, omdat regerings beskerming in die vorm van ­allerlei subsidies gee.



Namibië

Namibiese graanboere word beskerm teen goedkoper graan uit Suid-Afrika­, en die ­Suid-Afrikaanse pluimveebedryf is in omstrede debatte en gedinge betrokke om beweerde storting van hoendervleis te beperk of te stop.

Wat ook al die onderliggende beleid is, iemand betaal daarvoor - en na bewering is dit verbruikers.

Andersyds is daar 'n sterk saak ten gunste van opkomende bedrywe waar pryse volhoubaarheid bepaal. In Namibië moes die plaaslike suiwelbedryf as gevolg van die mededingendheid van invoere, herskik. Ander bedrywe moes hulle tot die howe wend vir be­skerming.

Pres. Jacob Zuma se staatsrede vandeesmaand het klem gelê op die belangrikheid van meer doeltreffende streekshandel.

Die voetwerk sal fyntrap vra, want vanweë die disproporsionele groottes van die onderskeie markte in Suider-Afrika­, kan Suid-Afrika so domineer dat die vrese van kleiner ekonomieë bewaarheid word.



Aanvul

Hierteen waarsku die FAO: handel moet voedselsekuriteit aanvul, nie temper nie.

Invoerlande met vrye toegang verhoog beskikbaarheid en kan prysdruk verminder as daar tekorte in die invoerland is, maar dit kan riskant wees. Invoerafhanklikheid en afhanklikheid van internasionale markte kan lande blootstel aan pryswisselvalligheid as gevolg van wisselkoersveranderinge, sowel as beperkende aanbod van uitvoerders.

Suid-Afrika is byvoorbeeld 'n netto uitvoerder van mielies in die streek, maar met die droogte het die hele substreek gely as gevolg van die feit dat Suid-Afrika mielies vir eie gebruik moes invoer. Trouens, lande in die subkontinent moes meeding met Suid-Afrika om skaars witmielies in die wêreldmarkte.

Vir oorgrenshandel om werklike ontwikkeling te dryf, is 'n beleidsmengsel die oplossing. Dit lyk tans of die gaping tussen voornemens en implementering nog te groot is.

Invoervervanging is 'n besliste dryfkrag vir ekonomiese groei, maar ontwikkelende lande word tot versigtigheid gemaan om té gou, té veel handelsvryheid toe te laat.

Dit kan binnelandse produksie-bevorderingsbeleide ernstig kniehalter. Die nakoming van die Agoa met die VSA het die Suid-Afrikaanse pluimveebedryf besonder kwesbaar gemaak, terwyl dit weer nuwe markte oopgemaak het vir ander kommoditeite.



Gevolge

Wie moet instaan vir dié onbedoelde gevolge?

Die meeste lande in die subkontinent is in 'n staat van ontwikkeling en ekonomiese transformasie. Landbou se rol as ekonomiese groeidrywer word deurlopend herbekyk en hoewel vryer handel dit kan komplementeer, ­kan dit noodsaaklike transformasie inhibeer.

Die sluiting van die grens tussen Namibië en Suid-Afrika wat die uitvoer van speenkalwers betref, het ontwrigting aan beide kante van die grens veroorsaak.

Namibiese produsente kon nie doelftreffend bemark nie. Gevolglik het pryse betekenisvol gedaal, terwyl die rooivleis-waardeketting in Suid-Afrika die voordele van 240 000 speenkalwers verloor het.

Suid-Afrikaanse rooivleisprodusente kon beter pryse behaal, maar daar was bedenkinge oor of die hoër speenkalfpryse, wat aanleiding gegee het tot hoër verbruikers­pryse, volhoubaar was.

Soortgelyk

 

Poef! En toe brand lorrie

9 ure gelede |

Ronelle Rademeyer - Dié vragmotor het gister (Donderdag) omstreeks 12:00 op die pad tussen Keetmanshoop en Bethanie aan die brand geslaan.Die bestuurder het op die...

Jong rekrute voltooi militêre opleiding

11 ure gelede | Ministeries

Augetto Graig - Die 15de groep studente wat militêre opleiding by die Osona Basis buite Okahandja ontvang het, het vanoggend (Vrydag) tydens 'n parade daar...

Susanna Hoff gevonnis

11 ure gelede | Howe

Jacqueline Louw - Die Windhoekse sakevrou Susanne Hoff wat op 23 Februarie skuldig bevind is aan poging tot moord op haar vermeende man, Egbert Hoff,...

Grootste Efundja nog op pad?

14 ure gelede | Omgewing

Die vloedtoestande in die noorde van die land is besig om “onrusbarende vlakke” te bereik en na verwagting sal groot waters vanaf Ondjiva die grens...

Psemas skuld N$500 miljoen

1 dag gelede | Gesondheid

Henriette Lamprecht – Die staat se mediese fonds, Psemas, se uitstaande skuld aan verskaffers van gesondheidsdienste in Namibië beloop reeds sowat N$500 miljoen. Dié bedrag...

Min tyd vir verandering

1 dag gelede | Ministeries

Estelle de Bruyn - Dit lyk of Namibiërs vanjaar steeds winter- en somertyd gaan hê.Toe die wetsontwerp op Namibiese tyd gister in die Nasionale Vergadering...

Groente vrot ná reën

1 dag gelede | Landbou

Elvira Hattingh Die gebiede naby Tsumeb, Grootfontein en Hochveld het tot die helfte van die totale seisoenale reën net in Februarie ontvang, wat groot skade...

Ammoniak-lekkasie: drie werkers ontslaan

1 dag gelede |

Elvira Hattingh - Drie Meatco-werknemers is gisteroggend uit die Lady Pohamba-hospitaal ontslaan nadat ’n ammoniak-gaslekkasie Woensdag by die fabriek in Windhoek ontstaan het. Een werknemer...

Hof knip Baster-kaptein se vlerke

1 dag gelede | Howe

Catherine Sasman - Die hoërhof het beslis dat die Baster-kaptein, John McNab, en die Rehoboth Baster Gemeente (RBG) geen reg het om erwe in die...