Handel en verbeterde voedselsekuriteit

14 February 2017 | Landbou
Dr. Kobus Laubscher



'n Onlangse publikasie van die Voedsel- en Landbou-organisasie (FAO) getiteld The State of Agricultural Commodity Markets, wys op die delikate balans tussen handel en voedselsekuri­teit.

Voedselsekuriteit se vier bekende dimensies, nl. voedselbeskikbaarheid, -toegang, -benutting en -stabiliteit kan in stryd wees met nasionale ontwikkelingsprioriteite.

Die substreek is besig om die las van ernstige droogtes af te skud met reën wat die produksievermoë van lande só kan herstel dat invoerafhank­likheid kan afneem en selfs ophou.

Globale handel het vraag en aanbod gebalanseer, selfs oor grense heen.

Behalwe dat die doeltreffende werking daarvan weer eens bewys was van die grensloosheid van markte, moes verbruikers opdok.

Om weer selfvoorsienend te word, kan egter lei tot skynwelvaart in gevalle waar invoerlande grense wil sluit om binnelandse produksie te beskerm, en sulke beleidsinisiatiewe binnelandse pryse laat styg bo dit wat globaal geld.

Andersyds is daar vraagtekens oor die mededingendheid van pryse waarteen sekere kommoditeite uitgevoer word, omdat regerings beskerming in die vorm van ­allerlei subsidies gee.



Namibië

Namibiese graanboere word beskerm teen goedkoper graan uit Suid-Afrika­, en die ­Suid-Afrikaanse pluimveebedryf is in omstrede debatte en gedinge betrokke om beweerde storting van hoendervleis te beperk of te stop.

Wat ook al die onderliggende beleid is, iemand betaal daarvoor - en na bewering is dit verbruikers.

Andersyds is daar 'n sterk saak ten gunste van opkomende bedrywe waar pryse volhoubaarheid bepaal. In Namibië moes die plaaslike suiwelbedryf as gevolg van die mededingendheid van invoere, herskik. Ander bedrywe moes hulle tot die howe wend vir be­skerming.

Pres. Jacob Zuma se staatsrede vandeesmaand het klem gelê op die belangrikheid van meer doeltreffende streekshandel.

Die voetwerk sal fyntrap vra, want vanweë die disproporsionele groottes van die onderskeie markte in Suider-Afrika­, kan Suid-Afrika so domineer dat die vrese van kleiner ekonomieë bewaarheid word.



Aanvul

Hierteen waarsku die FAO: handel moet voedselsekuriteit aanvul, nie temper nie.

Invoerlande met vrye toegang verhoog beskikbaarheid en kan prysdruk verminder as daar tekorte in die invoerland is, maar dit kan riskant wees. Invoerafhanklikheid en afhanklikheid van internasionale markte kan lande blootstel aan pryswisselvalligheid as gevolg van wisselkoersveranderinge, sowel as beperkende aanbod van uitvoerders.

Suid-Afrika is byvoorbeeld 'n netto uitvoerder van mielies in die streek, maar met die droogte het die hele substreek gely as gevolg van die feit dat Suid-Afrika mielies vir eie gebruik moes invoer. Trouens, lande in die subkontinent moes meeding met Suid-Afrika om skaars witmielies in die wêreldmarkte.

Vir oorgrenshandel om werklike ontwikkeling te dryf, is 'n beleidsmengsel die oplossing. Dit lyk tans of die gaping tussen voornemens en implementering nog te groot is.

Invoervervanging is 'n besliste dryfkrag vir ekonomiese groei, maar ontwikkelende lande word tot versigtigheid gemaan om té gou, té veel handelsvryheid toe te laat.

Dit kan binnelandse produksie-bevorderingsbeleide ernstig kniehalter. Die nakoming van die Agoa met die VSA het die Suid-Afrikaanse pluimveebedryf besonder kwesbaar gemaak, terwyl dit weer nuwe markte oopgemaak het vir ander kommoditeite.



Gevolge

Wie moet instaan vir dié onbedoelde gevolge?

Die meeste lande in die subkontinent is in 'n staat van ontwikkeling en ekonomiese transformasie. Landbou se rol as ekonomiese groeidrywer word deurlopend herbekyk en hoewel vryer handel dit kan komplementeer, ­kan dit noodsaaklike transformasie inhibeer.

Die sluiting van die grens tussen Namibië en Suid-Afrika wat die uitvoer van speenkalwers betref, het ontwrigting aan beide kante van die grens veroorsaak.

Namibiese produsente kon nie doelftreffend bemark nie. Gevolglik het pryse betekenisvol gedaal, terwyl die rooivleis-waardeketting in Suid-Afrika die voordele van 240 000 speenkalwers verloor het.

Suid-Afrikaanse rooivleisprodusente kon beter pryse behaal, maar daar was bedenkinge oor of die hoër speenkalfpryse, wat aanleiding gegee het tot hoër verbruikers­pryse, volhoubaar was.

Soortgelyk

 

Kampe dalk spiekeries voor seisoen

1 uur gelede | Toerisme

‘n Noodplan vir die rehabilitasie van die gewilde kampoord Jakkalsputz net suid van Hentiesbaai is in werking gestel. Terselfdertyd het Namibia Wildlife Resorts se beheerbeampte...

95-jarige vas oor onwettige wildprodukte

3 ure gelede | Misdaad

'n Pensioenaris (95) is Maandag omstreeks 15:30 by die Mashare-nedersetting naby Rundu in verband met die onwettige besit van wildprodukte in hegtenis geneem. Volgens die...

Woerts-warts tussen Ondangwa, Walvisbaai

6 ure gelede | Vervoer

Namibiërs kan nou in onder 60 minute tussen Walvisbaai en Ondangwa reis.Air Namibië vlieg sedert Dinsdag drie keer per week tussen dié twee dorpe: op...

Bob bedank, Zim vry!

18 ure gelede | Afrika

Gisteraand skuins voor 18:00 het 'n gejuig in Harare losgebars ná die Speaker van die Zimbabwiese parlement Robert Mugabe se bedanking as president van die...

Karkasse in polisie-minibus

18 ure gelede | Misdaad

Tanja Bause 'n Polisievoertuig met stukke gemsbokkarkas, asook 'n vlakvarkkarkas, het Dinsdag omstreeks 02:44 op die Westelike verbypad omgeslaan. 'n Getuie wat kort ná die...

Oorde kry nie eens oulap se rooi

18 ure gelede | Toerisme

Des Erasmus Honderde Namibiërs en selfs Suid-Afrikaners se vakansieplanne is in die gedrang toe vasgestel is dat, ondanks vroeëre aankondigings deur Namibia Wildlife Resorts (NWR),...

Weer, Woensdag 22 November 2017

18 ure gelede | Weer

BINNELAND: Mooiweer en koel tot warm in die verre Suide en Weste. Elders sal dit gedeeltelik bewolk en baie tot bloedig warm wees. Enkele donderbuie...

Kanse op La Niña verdriedubbel

18 ure gelede | Weer

Elvira HattinghDie kanse is nou drie keer sterker dat 'n swak La Niña-weerverskynsel komende maand sal ontwikkel, terwyl toestande in die tropiese Stille Oseaan reeds...

Meer as miljoen se Mandrax gekonfiskeer

18 ure gelede | Misdaad

Henriette Lamprecht 'n Namibiese vragmotorbestuurder is op Gobabis agter tralies nadat hy by 'n grenspos met meer as 11 000 Mandrax-tablette betrap is. Die 44-jarige...