/Khomani wil verskeie Khomas-plase onteien

Voorleggings tot 15 Augustus aangehoor

06 August 2019 | Politiek
Catherine Sasman - Die /Khomani-gemeenskap eis nie net die onteiening van plekke soos Dordabis, Aub en Omitara omdat dit aan hul voorvaders behoort het nie, maar wil ook die water- en mineraleregte op dié grond hê.

Boonop eis hulle verskeie naamveranderings in die Khomasstreek.

Dié gemeenskap, onder aanvoering van me. Rosa Namises, het gister ‘n voorlegging aan die kommissie van ondersoek na die voorvaderlike grondregte en die herstel daarvan by die VN Plaza in Okuryangava aan die gemeenskap gemaak.

Die kommissie sal nog tot 15 Augustus na voorstelle deur gemeenskappe in hierdie streek luister.

Voorleggings is ook gister deur gemeenskappe aan die kommissie in die Okorukambe-kiesafdeling in die Omaheke-, en die Tsumkwe-kiesafdeling in die Otjozondjupastreek gemaak.

Die /Khomani-gemeenskap sê hulle wil nie net hul grond terug hê nie, maar wil ook die regte op die water en minerale onder die grondoppervlak hê, wat aan die staat behoort.

“Ons wil ons grond en die ondergrondse hulpbronne hê – of dit minerale, water of habitat is. Ons mense moet dit kan benut en daarin handel dryf,” het Namises gesê.

Sy het aanbeveel die reg op voorvaderlike grond moet aan hulle terugbesorg word, tesame met die regte op bronne onder die grondoppervlak. So nie moet mense op grond van hul voorvaderlike grondregte voorkeur geniet wanneer die staat eksklusiewe prospekteerlisensies (EPL’s) en mineraalregte uitreik, en “nie uitgesluit word nie”.

/Khomani

Volgens hierdie gemeenskap is die ‡Nukhoen (Damara- en San-mense) die oorspronklike inwoners en eienaars van Namibië.

Hulle voer aan sentrale Namibië, of die oostelike deel van die /Khomas-hooflande, is hul “kulturele landskap wat hulle tydens die Duitse koloniale tyd en onder die Suid-Afrikaanse apartheidsregering” verloor het.

Die gebied versinnebeeld die /Khomani en San se etos “om sag op die land te leef en hulself as deel van die natuur te sien binne ‘n landskap waar die verhouding tussen mense, plante en diere ter wille van volhoubaarheid eerbiedig word”.

Hulle eis die onteiening van die plase //Khaus, Arexas, //Hoeses, //Khanaxas (of Baumgardsbrom), Hagos, Gubagub, !Garib, en Dordabis, asook die tantieme op die grond.

Hulle wil onbeperkte toegang tot begraafplase op die plase hê, asook titelaktes vir voorvaderlike grond waar hulle tans “in onsekerheid woon” by Omitara, Dordabis, /Aub asook vir die plase met nuwe eienaars, waar hulle reeds geslagte lank as plaaswerkers werk.

Die groep vra ook dat sekere plekke herdoop word: Khomas moet /Khomas word; Aegaigas moet !Ao//Aexas word; Daan Viljoen moet //Gaus word.

Verder sê hulle ’n monument moet opgerig word ter nagedagtenis van diegene wat tydens die Duitse koloniale tydperk gesterf het.

Otjiwetjombungu

Inwoners van die Otjiwetjombungu-nedersetting in die Otjinene-kiesafdeling in Omaheke eis dat ‘n kordonheining, wat deur die vorige eienaar van plaas Alexeck (‘n sekere Bullick) opgerig is, heeltemal verwyder moet word.

Die Otjiwetjombungu-gemeenskap sê die kordonheining, wat in 1962 gebou is, het hul toegang en regte op grond wat hulle voorheen besit het, beperk en ook hul beweging belemmer.

Hulle sê grond wat so ver as 7 km binne die huidige plaas Alexeck 1053 in strek, asook 15 km in Stilhoek is grond wat aan die Otjiwetjombungu-mense behoort, met altesaam 441 ha wat verlore is.

Hulle wil hervestig word op plase wat aan die Otjiwetjombungu-nedersetting grens, of hulle wil toegang tot grond op hierdie plase hê om hul nedersetting te kan uitbrei.

Die plase wat deur hierdie eis geraak word, sluit in Alexeck 1053 en Zimnik Sud 1474 (wat glo deur die staat besit word), asook Stilhoek 1466, Lorenzo 824 en Finale Gebied 2 wat in privaat besit is.

[email protected]

Soortgelyk

 

Damme voller

9 ure gelede | Weer

Elvira Hattingh - Terwyl 99,671 Mm³ (miljoen kubieke meter) water altesaam 10 nasionale damme die afgelope week binnegevloei het, het die weerkantoor opnuut ’n waarskuwing...

Groot kommer oor sprinkaanplaag in Zambezi

9 ure gelede | Omgewing

Ronelle Rademeyer - ’n Plaag van bruin sprinkane uit vermoedelik Botswana teister kommunale boere by Muhundu en ander nedersettings in Katima Mulilo se landelike kiesafdeling...

Goliath, the giant

9 ure gelede | Mense

Elizabeth Joseph Born and raised in Windhoek, Romio Goliath started wrestling when he was 10. Being part of the After School Centre Wrestling...

Weerlig slaan meisie (11) dood

9 ure gelede | Misdaad

Weerlig het Saterdag die lewe van 'n elfjarige kind geëis. Volgens die Namibiese polisie se weeklikse misdaadverslag is Aini Shilongo Saterdag omstreeks 18:00 in 'n...

Weer vir 25 Februarie

9 ure gelede | Weer

WEERWAAK: Swaar storms word in die noordoostelike streke, Otjozondjupa-, Khomas- en suidelike streek verwag. Die nodige voorsorgmaatreëls moet getref word. BINNELAND: Gedeeltelik bewolk in die...

NamWater to fix Opuwo’s supply woes

9 ure gelede | Plaaslik

Uakutura Kambaekua – Since 2017, Opuwo town has been faced with diminished water supply, a predicament blamed on high water loss in distribution systems, which...

Havana, Otjomuise powered by June

9 ure gelede | Energie

The ministry of urban and rural development has committed a total of N$14 million for electrification for the 2019/20 financial year, an amount that is...

A significant contributor to Namibia's economic landscape

9 ure gelede | Byvoegsels

Hangana Seafood (Pty) Ltd is a 100% Namibian-owned company, passionate about “Creating a future, enhancing life” for its employees, country and the people of Namibia....

Corona: Afrika 66% gereed

9 ure gelede | Gesondheid

Henriette Lamprecht – Afrika se algehele gereedheidsvlak vir die coronavirussiekte (covid-19) staan op 66%. Volgens dr. Matshidiso Moeti, die Wêreldgesondheidsorganisasie (WHO) se streeksdirekteur vir Afrika,...