Onder vier oë met kapteinskandidate

Augetto Graig – Die Rehoboth Baster-gemeenskap is slaggereed om op 24 April vir ’n nuwe kaptein te stem. Twee kandidate neem aan die komende verkiesing deel. Republikein het vrae aan mnre. Jacky Britz en Rynault van Wyk gestel om meer insig in die geskiedenis – en die toekoms – van die Rehoboth Basters te gee.WIE IS DIE REHOBOTH BASTER VANDAG?Britz: Indien jou ouers Rehoboth Basters is, of by wyse van huwelik, is jy ’n Rehoboth Baster. Kinders gebore uit die huwelik is ook Rehoboth Basters, of mens word ’n Rehoboth Baster deur die verkryging van beskermde burgerskap.Van Wyk: Die Rehoboth Baster van vandag is ‘n persoon wat kan bewys sy voorouers is Rehoboth Basters by wyse van ’n stamboom, ongeag waar hy/sy gebore. Elke Baster of enigeen wat onder die Basters getrou het, kan ’n burger word. Die res word herbergreg onder later bepaalde voorwaardes toegeken. Dit is hier waar die term “beskermde-burger” toegeken word. Enigiemand wat ’n burger wil word, moet hom by die kaptein aanmeld wat die wette aan hom sal uitstippel. Sou hy gewillig wees om hom aan hierdie wette te onderwerp, word hy wanneer hy met die wette bekend is in die teenwoordigheid van die Kapteinsraad en die spreker van die Volksraad as burger aangeneem.IS DIE KANTOOR VAN DIE REHOBOTH BASTER-KAPTEIN VANDAG NOG TOEPASLIK IN 'N MODERNE TYD, EN WAAROM?Britz: Die kantoor van die kaptein is absoluut van toepassing as die sentrale punt van administrasie van die kaptein en sy raad en inderdaad die volk. Artikel 66, van die Grondwet van Namibië waarborg die voortbestaan van tradisionele wette en gebruike, mits dit nie teenstrydig is met die Grondwet nie. Die kaptein as tradisionele leier is verantwoordelik vir die bestuur van grond onder sy jurisdiksie, sowel as vir die tradisionele en kulturele sake van die volk. Funksies van die kaptein sluit in om vrede en eenheid onder sy mense te bevorder, om te help sodat sy mense se welstand verbeter en te verseker dat tradisionele gebruike en hul kultuur beskerm en bevorder word, binne die tradisionele wette en Grondwet. Hy moet toesien dat historiese plekke onderhou en behoorlik bestuur word, tot voordeel van sy mense. Die kaptein moet in oorleg met sy mense onderhandel met owerhede, tot voordeel van sy mense. Die kaptein moet saamwerk met wetstoepassings agentskappe om misdaad te bekamp. Dit is sy rol om streek- en plaaslike owerhede te ondersteun en bystand te verleen waar nodig en om voortdurend sy mense in te lig van projekte waarby hulle baat kan vind. Sy rol is om te verseker waar moontlik, sy mense natuurlike hulpbronne reg gebruik, tot hul voordeel en tot voordeel van die omgewing. Hy moet respek betoon aan ander mense wat onder sy jurisdiksie mag woon en wie ander tradisies en gebruike beoefen. Die kaptein se rol is ook om fondse te in, te bestuur en aan te wend, tot voordeel van die volk. Dit is ook sy rol om die strukture van sy tradisionele gesag in plek te bring en te onderhou in oorleg met sy mense. Van Wyk: Ja, absoluut, met die aanvaarding van Resolusie 435, en die toepassing van schedule 5 van die Namibiese Grondwet het die “Rehoboth-Gebiet” verdwyn. Met ‘n penstreep is die kultuurgebied verdeel in die Hardap- en Khomasstreek. Die redes om hierdie kantoor te heraktiveer is in volksbelang. Dit gee almal wat hom of haar assosieer met Rehoboth ‘n aanknopingspunt. Ons maak deel van die 11 etniese taalgroepe uit, waaruit die Namibiese nasie saamgestel is, maar ons het geen tradisionele gesag en die instelling van hierdie kantoor kan weer hierdie struktuur in werking stel. Onthou ons is ‘n volk in eie reg, hoewel in klein getalle, staan ons die Rehoboth Baster, skouer aan skouer met menige in die Namibiese samelewing. Ons het ‘n eie vlag, eie taal, eie grondgebied, eie kultuurwaardes, Godvresend ensovoorts. Die “Kantoor” behoort die “Hartkamer” van sake rakende die Rehoboth Baster-volk te wees. Sou ons tradisionele gesag verkry van die Namibiese regering sal die kantoor dié “Vertrekpunt” van die tradisionele aangeleenthede wees. Die kantoor kan ‘n regstreekse invloed op die volk hê. Hierdeur word ’n “vrye”vloei van inligting van tradisionele sake gewaarborg. Dit behoort ‘n regstreekse invloed op die lewe van menige inwoner te hê. In kort, die kaptein moet ‘n stem vir die stemloses wees, die kultuur beskerm en oordraggewer van geskiedenis van geslag tot geslag wees.WAAROM SAL U ’N GOEIE KAPTEIN WEES?Britz: Waarom ek as kaptein? As onderwyser en navorser oor ons geskiedenis vir die afgelope meer as vier dekades, het ek ‘n goeie kennis van ons mooi geskiedenis, herkoms, kultuur en tradisies en hul pyn om oorlewing en om net in harmonie te leef. Ek ervaar die swaarkry en verdeeldheid van ons mense en is ongelukkig dat ons mense alewig aan die agterspeen moet suip. Ek is bewus van die feit dat ons mense ‘n beduidende rol gespeel het in die onafhanklikwording van ons land, maar nie die nodige erkenning kry nie. Voorts het ek teen die agtergrond ‘n behoorlike visie vir ons mense met die fokus op die jonger generasie, want dit het tyd geword dat ons die leisels moet oorvat. Ek gaan belê in die jonger generasie, want hulle kan die trotse Rehoboth Basters na hoër hoogtes lei. Ek is iemand wat nie net ‘n passie het vir Rehoboth nie, maar inderdaad lief is vir sy mense, hul kultuur en tradisies. Iemand wat op sy beskeie manier die God van sy voorvaders aanbid wat nooit teleurstel nie. Iemand wat nog nooit geskroom het om ons ryke erfenis te deel met ons nageslag en dit sal beskerm met alles tot my beskikking. Iemand wat nie sy eersgeboortereg vir ‘n pot lensiesop sal verkoop nie want ek het nie ‘n prys op my kop nie. Iemand wat die belange van sy mense op die hart dra. Iemand vir wie dit gaan oor die saak en nie die sak. Iemand wat daarop trots is om te sê; Ek is ‘n Rehoboth Baster.Van Wyk: My opgroei en agtergrond in die Rehoboth-gebied oor die jare het my ‘n diepe insig gegee oor ons mense se wel en weë, hul leefwyse, gewoontes en belangstellings. Uit die aard van my werk as landbouvoorligter, veeboer en professionele afslaer vir bykans 35 jaar het ek die Rehoboth–Gebiet deurkruis, plase en families besoek, lief en leed gedeel. Ek het ‘n indiepte studie gemaak van veral dit wat die Rehoboth Basters na aan die hart lê, naamlik grond. Ons is ‘n volk wat al vir langer as 151 jaar gevestig is hier in die sentrale gedeeltes van hierdie prag land – Namibië. Die De Villiers-verslag van 1927 dui die Gebiet se grootte as nagenoeg 1,8 miljoen hektaar aan. Verder dui die verslag aan dat die Basters tydens die Duitse bewind ’n kwart van hul gebiet verloor het, nagenoeg 452 000 hektaar. Teen 1905 dui distrikshoof Bottlin aan dat die “Rehoboth-Gebiet” se grootte gekrimp het na 1,5 miljoen hektaar, teen 1912 het verdere “vervreemding” plaasgevind en teen onafhanklikheid in 1990 was die Gebiet maar 1,3 miljoen hektaar groot. Iemand moet namens die volk praat en onderhandel, beding, anders gaan ons “verdwyn” tussen die massas. Rehoboth gesels saam waneer dit kom by ambagslui, medici, professionele beroepe, veeboere, stoettelers en so kan jy voortborduur.WAT IS DIE DOELWITTE WAT U VIR USELF STEL VIR DIE EERSTE 100 DAE IN DIE KAPTEINSTOEL?Britz: My doelwitte die eerste 100 dae is om die proses om kapteinsraadslede aan te wys deur middel van konsultasie, om die begin van die proses om eenheid te bewerkstellig. Ek sal die proses begin om by wyse van ‘n verkiesing die Volksraad in plek te kry. Die begin van die proses om raadgewende rade in plek te kry wat hoofsaaklik uit die jonger generasie sal bestaan, is nog ’n doelwit. Al die prosesse gaan tegelykertyd afskop sodra die Kapteinsraadslede aangewys is. Die fokus binne die eerste 100 dae gaan dus wees om die struktuur in plek te kry om sodoende op alle silinders te hardloop. My doelgerigte visie vir Rehoboth is in die vorm van ‘n agtpuntplan soos uitgebeeld in die letters van Rehoboth. R is vir “Regte”, E vir “Eenheid”, H vir “Herstel”, O is “Ontwikkeling”, B vir “Behoud en Bevordering” van erfeniskultuur en tradisies, O vir “Oorleg” pleging met burgers en gemeenskapsleiers oor die pad vorentoe, T staan vir “Tree” in gesprek met regering en plaaslike owerheid en H vir “Herverkryging” van identiteit.Van Wyk: Een van my grootste wense is om my volk weer betrokke te kry. As jy wil hê dat mense by die partytjie moet opdaag, moet jy die uitnodiging verleng. Daarom, sou ek as kaptein verkies word, is dit vir my van kardinale belang om my volk in te nooi om deel te wees van die plan, elkeen se plan. Soos Harry Gordon Selfridge gesê het, “Die baas sê, Gaan. Die leier sê, Kom ons gaan.” Om die bestuurstrukture soos wat dit behoort te wees daar te stel, Kapteinsraad en Volksraad. Om ons struktuur bekend te stel aan die Namibiese regering met ander relevante reeds gestabiliseerde organisasies en tradionele gesagte.– augetto@republikein.com.na

Onder vier oë met kapteinskandidate

Kommentaar

Republikein 2026-07-03

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Onder vier oë met kapteinskandidate

Kommentaar

Republikein 2026-07-03

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.