Veterane in gevaar sonder langtermynfonds, waarsku Aupindi

Namibië loop moontlik tientalle miljarde in volhoubare ondersteuning vir sy veterane mis, aangesien jaarlikse toewysings bestee eerder as belê word, waarsku die parlementslid Tobie Aupindi. Tydens die begrotingsdebat vir die Ministerie van Verdediging en Veteranesake het Aupindi gesê die afwesigheid van ’n behoorlik gekapitaliseerde Veterane-fonds het dekades se staatsbesteding in ’n korttermyn “bestee-soos-jy-gaan”-oefening verander, wat veterane die langtermyn finansiële sekerheid ontneem wat hulle verdien en die land miljarde kos in verlore beleggingsopbrengste. Toelaes vir oorlogsveterane het die ministerie se besteding in die 2025/2026-boekjaar oorheers, met meer as N$1 miljard wat teen Maart vanjaar uitbetaal is om 23 694 begunstigdes te bevoordeel—wat 68,4% van die ministerie se totale toewysing verteenwoordig. Adjunkminister van Verdediging en Veteranesake, Charles Mubita, wat ’n toespraak namens minister Frans Kapofi gelewer het, het gesê die veteraneprogram het N$1,5 miljard ontvang, waarvan 94,2% doeltreffend aangewend is. “Hierdie uitgawe is hoofsaaklik gerig op inisiatiewe wat daarop gemik is om veterane se welsyn te verbeter en die geskiedenis van die bevrydingstryd vir toekomstige geslagte te bewaar,” het Mubita gesê. Hy het uiteengesit dat N$313 miljoen gebruik is om 1 840 veterane deur individuele veteraneprojekte (IVP’s) te ondersteun, terwyl nog N$30 miljoen bewillig is vir eenmalige gratifikasies aan 609 begunstigdes wat veterane-status toegestaan is ná suksesvolle appèlle. Kragtens die wet is begunstigdes dié wat as veterane van die bevrydingstryd erken word, gedefinieer as individue wat “konsekwent en volhardend aan die bevrydingstryd deelgeneem het” polities, militêr, diplomaties, of deur ondergrondse aktiwiteite. Met die oog op die toekoms het Kapofi gesê dat die program vir die 2026/2027-boekjaar N$1,3 miljard toegeken is. Die befondsing sal maandelikse subvensies, welsynstoelaes vir voormalige PLAN-gevegsveterane, eenmalige gratifikasies, IVP’s, mediese en psigososiale ondersteuning, asook die bedrywighede van die Veterane-raad en die Nasionale Eerbewyse Advieskomitee dek. Aupindi het gewaarsku dat die afwesigheid van ’n behoorlik gekapitaliseerde fonds ’n verbruiksmodel afdwing wat onmiddellike besteding bo welvaartskepping stel. “In plaas daarvan om net miljarde dollars te bestee, kon ons—as ons dit van dag een af gedoen het, en ons kan dit steeds regstel—’n permanente finansiële bate opgebou het wat veterane onbepaald uitbetaal,” het hy gesê. Hy het die potensiaal van ’n goed gekapitaliseerde fonds uiteengesit en opgemerk dat dit op ’n wêreldvlak kan funksioneer en hoë-opbrengs opbrengste kan genereer. “Op grond van markneigings kan so ’n fonds vandag in die orde van N$20 tot N$40 miljard wees, en ongeveer N$2 tot N$4 miljard in jaarlikse opbrengste verdien, wat veterane se voordele dek sonder om volledig op die nasionale begroting staat te maak,” het Aupindi gesê. Die LP het ook die fiskale voordele van so ’n fonds uitgelig. “Tans, sonder so ’n fonds, hang ondersteuning volledig af van jaarlikse bewilligings deur die Nasionale Vergadering en die Parlement, en die regering mis die geleentheid om opbrengste te genereer, eerder as om alles onmiddellik te bestee. ’n Selfonderhoudende befondsingspoel sou toelaat dat veterane uit beleggingsinkomste ondersteun word, wat druk op die fiskus verminder,” het hy verduidelik. Aupindi het die belang van intergenerasionele billikheid beklemtoon en aangevoer dat ’n permanente fonds voorspelbare finansiële vloei sou moontlik maak en behoorlike beplanning vir sowel veterane as die staat sou enable. “Die bedrae ter sprake is beduidend. As jy kyk na waarmee ons nou te doen het, is dit N$1 miljard plus—dit is baie, baie groot. Behoorlike kapitaalbewaring sou intergenerasionele billikheid skep, omdat fondse met voorspelbare opbrengste sou vloei, wat mense in staat stel om hul finansiële strategieë en verbruik verantwoordelik te beplan, en behoorlike finansiële bestuur te verseker,” het hy gesê. [email protected]