‘Sy het nooit die behoefte gesien om te verander’

Die voormalige eerste dame, Penehupifo Pohamba, het ’n boodskap vir haar oudste dogter, Ndelitungapo Shiluwa-Marino, gehad toe haar kragte in die laaste weke voor haar dood begin afneem het.In ’n gesprek in September het haar ma vir haar gesê: “Sorg vir jou broers en susters.”Shiluwa-Marino het aan Republikein vertel dat haar ma gesê het: “My liggaam word moeg en word dag vir dag swakker, maar dit gaan goed met my. Wees daar vir jou broers en susters.”Pohamba is op Saterdag 17 Oktober op die ouderdom van 78 oorlede.Shiluwa-Marino het gesê, selfs toe haar ma swakker geword het, was haar gedagtes steeds by die gesin wat sy sou agterlaat – veral haar man, die voormalige president Hifikepunye Pohamba.Selfs lank nadat die egpaar in 2015 Staatshuis verlaat het, het haar man haar prioriteit gebly, het haar dogter gesê.Maar agter die openbare figuur wat haar beywer het vir vroueregte, gesondheidsorg vir moeders en die welstand van kwesbare Namibiërs, was daar ’n vrou wat daarvan gehou het om in die tuin te werk, varkpote te kook en haar gesin te laat lag.AGTER DIE SKERMSShiluwa-Marino onthou haar ma as ’n lewenslustige ouer wat waarde geheg het aan dissipline en gesonde beginsels, sonder om onnodig streng te wees.“Sy was nie ’n streng ma nie, maar eerder een wat pret gehad het – pret in haar beginsels en waardes,” het sy gesê.Pohamba het veral daarvan gehou om in die tuin te werk en groente te verbou, terwyl kookkuns nog ’n passie van haar was. Varkvleis, en veral varkpote, was van haar gunstelinggeregte.“Sy het geweet hoe om dit so goed voor te berei,” het haar dogter gesê. Sy het bygevoeg dat haar ma se sin vir humor net so onvergeetlik was; sy het daarvan gehou om grappies te maak oor alledaagse dinge en die huis met gelag te vul.ALTYD GETROU AAN HAARSELFToe haar man in 2005 die hoogste amp in die land aanvaar het, het Pohamba een van Namibië se mees herkenbare vroue geword, maar dit het nie verander hoe sy met haar gesin omgegaan het nie.“My ma het nooit verander toe sy die eerste dame van Namibië geword het nie. Sy het dieselfde ma, suster en vrou gebly wat sy voor haar openbare lewe was,” het Shiluwa-Marino gesê.“Vir haar was dit bloot ’n groter platform, maar ek sou sê die oorgang het seepglad verloop. Sy het eenvoudig nooit die behoefte gesien om te verander nie.”Haar dogter het ’n vrou beskryf wat dit nie kon verdra om te sien dat ander onregverdig behandel word nie.“As sy opgemerk het dat iemand ’n ander persoon sleg behandel, het sy vir daardie persoon in die bresse getree,” het sy gesê.Alhoewel sy van nature teruggetrokke was, het Pohamba nie toegelaat dat dit haar verhinder om haar verantwoordelikhede na te kom nie.“Sy was in wese ’n skaam mens, maar wanneer sy die geleentheid gekry het om te praat of take uit te voer, het sy dit met trots, dapperheid en ywer gedoen,” het Shiluwa-Marino gesê.VAN BEVRYDINGSKAMPE TOT STAATSHUISPohamba is op 16 Junie 1948 op Okatale in Ohangwena gebore. Haar lewenspad het haar van Namibië se vryheidstryd na die land se hoogste uitvoerende amp gelei.Sy het tydens haar ballingskap militêre opleiding ondergaan en in kampe gewerk wat Namibiese vlugtelinge gehuisves het.Haar mediese opleiding in Tanzanië en Jamaika het haar voorberei op ’n loopbaan as verpleegkundige en vroedvrou – ’n beroep wat altyd na aan haar hart sou bly.Pohamba is in 1969 met Malakias Shiluwa getroud en die egpaar het twee kinders gehad.Ná Shiluwa se dood is sy in 1983 met Hifikepunye Pohamba getroud. Hulle het drie kinders gehad.Toe sy in 2005 die eerste dame geword het, het sy haar agtergrond in verpleegkunde en haar besorgdheid oor kwesbare mense na die openbare sfeer gebring.In November daardie jaar het sy gehelp om die Organisation for the Empowerment of Widows, Widowers and Orphans of HIV/Aids in Namibia (OEWONA) te stig, wat gesinne ondersteun het wat deur die pandemie geraak is.Sy het ook deelgeneem aan die Organisasie van Afrika se presidentsvroue teen MIV/vigs en het later as president van die organisasie gedien.Tussen 2006 en 2008, terwyl sy steeds Namibië se presidentsvrou was, het sy voortgegaan om sonder enige vergoeding as verpleegkundige by ’n plaaslike kliniek te werk. Haar bydrae tot openbare diens is in 2014 erken toe sy die Most Brilliant Order of the Sun, First Class, ontvang het.Vir Shiluwa-Marino het die titels en eerbewyse egter nooit haar ma gedefinieer nie.Die vrou wat tydens amptelike geleenthede aan die sy van Namibië se destydse president gestaan het, was dieselfde vrou wat haar groente versorg het, haar gunstelingmaaltye voorberei het en enigiemand verdedig het wat, na haar mening, onregverdig behandel is.En toe haar kragte begin afneem het, was dit nie openbare erkenning of haar jare in Staatshuis wat haar gedagtes in beslag geneem het nie, maar die gesin wat sy haar hele lewe lank gekoester het. Pohamba laat haar man en vyf kinders agter. – sonja@nmh-hub.com.na

‘Sy het nooit die behoefte gesien om te verander’

Kommentaar

Republikein 2026-10-22

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

‘Sy het nooit die behoefte gesien om te verander’

Kommentaar

Republikein 2026-10-22

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.