’n Toekoms vir ander deur hekelwerk

Vir Martha Ngeve is hekelwerk meer as net handwerk – dit is ’n bestaan, ingeweef uit familie-inspirasie, vasberadenheid en die hoop om met haar eie hande iets blywends te bou.

Die eienaar van Martha Crotchets op Rundu het haar pad in 2019 begin, geïnspireer deur haar ma wat in moeilike tye op handwerk staatgemaak het om die gesin te onderhou.

Uit ’n huishouding waar haar ouers werkloos was, het Ngeve fyn dopgehou hoe haar ma kreatiwiteit en vaardigheid gebruik om ’n inkomste te verdien en vir die familie te sorg.

“My ma het meestal van items wat sy met haar hande gemaak het, geleef,” het Martha gesê. 

“Dit het my gemotiveer om meer te leer en ook my eie hande te gebruik.”

Wat as nuuskierigheid begin het, het gou ontwikkel tot ’n groeiende klein onderneming.

Martha sê haar eerste jaar met hekelwerk was grootliks ’n leerervaring met min finansiële beloning. Terwyl sy die vaardigheid nog bemeester het, het sy ’n groot deel van 2019 geëksperimenteer en haar tegniek verbeter.

Haar reis van entrepreneurskap het intussen saam met haar akademiese strewe voortgegaan.

Martha het in 2021 met ’n honneursgraad in opvoedkunde aan die Universiteit van Namibië (Unam) gegradueer, met die hoop dat haar kwalifikasie deure na werk sou oopmaak. Tog, ondanks die voltooiing van haar studies, sê sy sy sukkel om werk te kry – ’n werklikheid wat haar gedwing het om meer aandag aan hekelwerk te gee, as passie én as bron van inkomste.

“Ná ek gegradueer het, kon ek nie werk kry nie,” het sy gesê. 

“Toe het ek meer op my hekelwerk gefokus, want ek het besef ek moet iets met my hande doen en vir myself geleenthede skep.”

Teen 2021 en in die jare daarna het sy reeds begin om die besigheid ernstiger op te neem.

Met aanlyn en selfleer-metodes het sy verder as basiese hekelwerk na die maak van musse en klerestukke uitgebrei. Sy het klein begin, verkoop wat sy kon en die inkomste weer belê om meer materiaal te koop.

“Ek het vir myself gesê: aangesien ek kan hekel, moet ek meer dinge probeer,” het sy gesê. 

Martha het gesê die besigheid het geleidelik gegroei toe sy ’n eenvoudige sakemodel aangeneem het: Klein items maak, dit verkoop en die opbrengs gebruik om weer nuwe voorraad te koop.

“Ek sou iets kleins maak, dit verkoop en dan daardie geld gebruik om weer meer materiaal te koop,” het sy verduidelik.

Die pad was egter nie sonder uitdagings nie.

Een van die grootste struikelblokke vir haar besigheid is die stygende koste van materiaal, veral wol.

Volgens Martha het dit al hoe moeiliker en duurder geword om geskikte materiaal te kry, veral omdat plaaslike winkels nie altyd die kleure en voorraad het wat sy nodig het nie.

Dit dwing haar om materiaal uit ander dorpe te bestel, wat vervoerkoste byvoeg en nog meer druk op haar reeds beperkte wins plaas.

“Wol raak duur en soms kan ek nie die kleure of materiaal waar ek bly kry wat ek nodig het nie,” het sy gesê. 

“Ek moet uit ander dorpe bestel en geld aan vervoer bestee.”

Om ’n prys op die harde handewerk van handgemaakte produkte te bepaal, bly ook ’n moeilike balanseertoertjie.

URE SE ARBEID

Hekelwerk verg geduld en baie ure se arbeid, maar Martha sê klante huiwer dikwels om pryse te betaal wat die tyd en moeite weerspieël wat in elke stuk ingaan.

Om kliënte tegemoet te kom en verkope aan die gang te hou, verlaag sy soms haar pryse – selfs wanneer dit beteken sy verdien baie min.

“Hekelwerk vat soveel tyd,” het sy gesê. 

“Maar mense wil nie altyd duur items koop nie, so jy moet probeer om hulle tegemoet te kom.”

Die gevolg is ’n besigheid wat in ’n uitdagende omgewing funksioneer waar die kliëntebasis onvoorspelbaar kan wees en die vraag beperk.

“Soms kry ons net een of twee kliënte in ’n maand,” het sy bygevoeg.

BEMAGTIGING

Ten spyte van hierdie probleme bly Martha toegewyd – nie net om haar onderneming te laat groei nie, maar ook om ander deur vaardigheidsontwikkeling te bemagtig.

Sy bied tans hekelklasse aan lede van die gemeenskap, met die doel om hulle met praktiese vaardighede toe te rus en hulle aan te moedig om hul hande produktief te gebruik.

Vir Martha gaan die klasse oor meer as net om mense te leer hekel.

“Ek wil hê mense moet leer dat hulle ook hul hande kan gebruik en iets vir hulself kan doen,” het sy gesê.

“Nie almal gaan dadelik werk kry nie, maar vaardighede kan jou help om êrens te begin.”

Eerder as om op skenkings of finansiële gifte staat te maak, glo Martha dat vaardigheidsopleiding ’n pad na bemagtiging en selfstandigheid kan word.

“Miskien is die ondersteuning waarvoor ek vra dat mense by my span en opleiding aansluit,” het sy gesê. 

“Deur my met opleiding te ondersteun, kan ek meer materiaal kry en aanhou bou.”

Sy sê die opleidingsessies laat haar ook toe om dieselfde lesse van veerkragtigheid en kreatiwiteit, wat sy deur haar ma geleer het, aan ander oor te dra.

“Wanneer mense vir klasse kom, leer ek hulle nie net hekel nie,” het sy gesê. 

“Ek leer hulle geduld en hoe om met jou hande te werk, want dit kan iets waardevols in jou lewe word.”

Martha glo praktiese vaardighede bly belangrik, veral vir jongmense en vir dié wat sukkel om werk te kry.

“Soms wag ons dat geleenthede na ons toe kom, maar ek wil hê mense moet weet dat hulle vir hulself iets kan skep deur ’n vaardigheid te leer.”

Haar ambisies strek verder as om haar huidige besigheid net aan die gang te hou.

Terwyl haar onmiddellike droom is om ’n beskeie werkruimte – moontlik by haar huis – te vestig waar klante haar produkte kan besigtig, beplan sy ook om Martha Crotchets in die komende jare uit te brei.

Eerder as om met produkte rond te beweeg om kopers te ontmoet, sien sy ’n permanente plek waar mense haar skeppings kan sien, klasse kan bywoon en direk met haar besigheid kan skakel.

“Ek wil my eie plek hê waar ek my goed kan neersit,” het Martha gesê. 

“Dan kan mense ten minste daar kom en my werk sien.”

Sy sê die ruimte sal ook as ’n opleidingsentrum dien waar meer mense die handwerk kan leer.

“Dit is iets wat ek regtig wil bereik.”

Vir Martha verteenwoordig hekelwerk meer as besigheid.

Dit is ’n vaardigheid wat deur voorbeeld oorgeërf is, deur omstandighede versterk is en deur volharding gedra word – ’n bewys dat, wanneer geleenthede skaars is, vasberadenheid en vaardige, vlytige hande steeds kan help om ’n toekoms aanmekaar te stik.

– [email protected]