Meer as ’n ekstra chromosoom

Voordat sy die ma van ’n kind met downsindroom (DS) was, het sy gedink sy verstaan konsepte soos inklusiwiteit, aanvaarding, empaties en om te behoort.Op ’n intellektuele vlak het sy dit verstaan, sê Levien Smit, voorsitter van die Downsindroomvereniging van Namibië (DSON), uitvoerende hoof van Special Olympics Namibia en trotse ma van ’n seun met downsindroom, Beaux.En dit was Beaux wat haar geleer het om dit werklik te verstaan, sê Levien. “Hy het my geleer mense word nie gedefinieer deur dit wat hulle nie kan doen nie, maar die geleenthede wat hulle gegee word. “Hy het my geleer geduld is nie ’n swakheid en om gaaf te wees is nie naïef nie en dat elke mens verdien om gesien te word vir wie hulle is, eerder as wat ander oor hulle aanvaar,” sê sy.In die lig van Oktober wat bewusmakingsmaand vir DS is, het Beaux Levien geleer die wêreld plaas dikwels beperkinge op mense lank voordat hulle die kans gehad het om hul eie potensiaal te ontdek. “Daar is ’n algemene wanopvatting dat DS ’n persoon se toekoms definieer. Dit doen nie,” beklemtoon Levien. DS is ’n genetiese toestand wat veroorsaak word deur die teenwoordigheid van ’n ekstra kopie van die 21ste chromosoom. Dit kom saam met ’n paar algemene fisiese kenmerke en kan met sekere gesondheidstoestande geassosieer word. Maar buiten dit is elke individu met DS uniek met hul eie persoonlikheid, belangstellings, sterkpunte, drome en uitdagings, sê Levien. Een van die grootste uitdagings word nie deur DS self veroorsaak nie, maar deur die samelewing en die gebrek aan verwagtinge, maan sy. “Te dikwels aanvaar mense steeds ’n persoon met DS kan nie leer, lees, werk, ’n bydrae lewer of hul eie besluite neem nie.”Hierdie wanopvattings word struikelblokke tot onderrig, werksgeleenthede en geleenthede, sê Levien. In haar betrokkenheid by DSON en daaglikse omgang met mense wat met gestremdhede saamleef in van sport tot onderwys tot inklusiewe projekte, het sy ná jare se voorspraak besef daar is nog ’n lang pad om te stap, erken Levien. Sy was in vergaderings, kongresse en leierskapbesprekings waar die verantwoordelikheid vir intellektuele gestremdhede stil-stil van een stel skouers na ’n ander geskuif word. Sy was getuie van hoe maklik mense met intellektuele en ontwikkelingsgestremdhede ’n nagedagte bly in gesprekke wat veronderstel is om hulle in te sluit. Die uitdaging is weinig kwaadwillige bedoelings, maar meer dikwels ’n gebrek aan begrip, blootstelling en dringendheid, sê Levien. Namibië het belangrike stappe tot insluiting geneem, maar tog wil baie families steeds weet: Waar is die geleenthede? Waar is die jong mense met intellektuele gestremdhede wat tot tersiêre onderrig vorder? Waar is die betekenisvolle loopbaanpaaie en voorbeelde wat families wys wat is moontlik?Wêreldwyd voltooi mense met DS hul skoolloopbane, het hul eie besighede, studeer verder, werk en leef toenemend onafhanklike lewens, sê Levien. Die verskil is nie potensiaal nie, maar toegang, ondersteuning en geleenthede, beklemtoon sy. “Ek weet hulle kan werk, ’n inkomste verdien, betekenisvolle bydraes tot hul gemeenskappe lewer en vervullende lewens lei. Wat hulle beperk, is die struikelblokke wat op hul pad geplaas word,” sê Levien. Sy beklemtoon geleenthede is een van die grootste bepalers van sukses, maar te veel families ken die gevoel van isolasie, te veel ken die bejammerende glimlag, die ongevraagde verwysing na “engelkind” en die subtiele aanname dat hul kind nie verstaan nie. “Isolasie is nie beskerming nie en om verwagtinge te verlaag is nie om gaaf te wees nie,” sê Levien. As Namibië wil hê haar kinders moet groei, het hulle geleenthede nodig om aan die ‘regte’ wêreld deel te neem, beklemtoon sy. “Hulle het nodig om skool by te woon, by sportklubs aan te sluit, deel te neem aan gemeenskapsaktiwiteite, in kerkdienste te sit, restaurante te besoek en dieselfde ruimtes te navigeer as al die ander mense.” Want dit, sê Levin, is hoe begrip groei en aanvaarding ontwikkel en inklusiwiteit meer as ’n beleidsdokument raak. Haar raad aan families is om ’n ondersteuningsnetwerk te bou, “want geen ouer moet hierdie reis alleen aanpak nie”. Net so belangrik is om na jouself om te sien. Sy bly optimisties ten spyte van die uitdagings en hoewel die treë klein mag wees, is dit vorentoe. Haar hoop is dat elke kind met DS verwelkom, ondersteun en verstaan sal word waar hulle ook al gaan. Want wanneer sy na Beaux kyk, sien sy nie beperkinge nie, maar moontlikhede, sê Levien. Hy het haar lewe ten goede verander en op soveel maniere die persoon gevorm wie sy is en die werk wat sy kies om te doen. Sy is optimisties oor wat die toekoms vir alle mense met DS kan inhou as “ons as ’n gemeenskap kies om verder as stereotipes te kyk na werklike insluiting”.“Hulle het dit nodig wat ons almal nodig het: geleenthede, aanvaarding, om te behoort en ’n kans om aan die wêreld te wys wie hulle is.” – henriette@republikein.com.na

Meer as ’n ekstra chromosoom

Kommentaar

Republikein 2026-10-22

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Meer as ’n ekstra chromosoom

Kommentaar

Republikein 2026-10-22

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.