Die koudste plek in die wêreld

As jy by een van die warmste plekke in die wêreld was waar die kwik by 55˚ kook, waarom dan nie sommer ook die koudste plek in die wêreld besoek nie waar ‘n ysige -71 al gemeet is. Dié voorreg was Riaan Coetzee beskore wat ook die heel eerste Namibiër uit die tussen 800 en 1 200 toeriste was wat sy voete in die koudste plek in die wêrld en wel Oymyakon in Rusland gesit het. 

Die 39-jarige Riaan sy matriekjaar in 2004 by die Sekondêre Skool Academia in Windhoek voltooi en werk vir ‘n Amerikaanse maatskappy Kugelman Law.

“Ons doen belasting vir Amerikaners.Ons werk van ons rekenaars af en toer dan maar so oral,” vertel hy.

In 2024 terwyl hy in Amerika was, huur Riaan ‘n motor om vanaf Las Vegas na San Francisco te toer. Toevallig is een van die warmste plekke in die wêreld, Furnace Creek in Death valley in die Nevadawoestyn op die reis op pad na San Francisco. 

“Ons het besluit om daar te stop en uit te klim. Dit was 'n stap van twee kilometer in die woestyn waar dit so 50˚ tot 55˚ raak!”

Einde verlede jaar sien hy en sy meisie Grace Taylor op YouTube vir Oymyakon in Rusland raak - die koudste dorp in die wêreld met permanente inwoners. Hy wou voel wat is die verskil tussen die warmste plek en die koudste plek op aarde waar die laagste temperatuur wat hier aangeteken is, -71˚ was, vertel Riaan. 

‘n Maand later reël ‘n vriend, Johnny Ward - 'n vriend wat al elke land in die wereld besoek het - ‘toevallig’ 'n toer na Oymyakon en natuurlik moes hy en Grace net “ja” sê!.

Om by Oymyakon uit te kom, vlieg jy tot in Rusland, neem 'n vlug van sewe ure oos tot in Yakutsk en ry dan vir twee dae sowat 1 200 kilometer op paaie wat uit gevriesde riviere en mere bestaan.Oymyakon sit in 'n depressie en al die koue lug word hier ‘vasgevang’, verduidelik Riaan. Oymyakon se permanente bevolking bestaan uit tussen 400 tot 800 mense en vir ‘n inkomste boer die meeste met perde wat gebruik word vir vleis wat volgens Riaan “nes koedoe proe”. In die omgewing van die dorpie is daar ook groot goud- en silwermyne. “Die mense maak ook pelsjasse van die perde en bere (bitter baie) en vang ook vis en verkoop dit.”

Op Oymyakon word al die motors met termiese komberse toegemaak wanneer dit afgeskakel is, anders vries alles in die motor, sê Riaan. 

“Motors wat aangeskakel is, word gewoonlik nie afgeskakel nie, anders kom hulle nie weer aan die gang nie!”

Huise is gewoonlik gebou met hout en die gapings word met mos geseël. Dit het ‘n "bufferkamer" wat keer dat die koue lug direk in die huis gaan, en dit is ook hier waar jy jou skoene los.

Inwoners gebruik normale gas of steenkool om die huis te verhit. Pype word in die huis installeer sodat dit nie kan vries nie. Die Husky-honde is mal oor die sneeu en lê heeldag buite, vertel Riaan.

“Ek moet ook sê ons het by 'n huis vir toeriste gebly. Die gewone mense is arm en het nie toilette of lopende water nie. Die water wat hulle gebruik, is maar sneeu wat hulle in dromme stoor en dan ontvries. Hulle bad ook net so een keer per week.” 

Toilette is maar die naaste bos, en inwoners het heeltyd vure en ‘n koolstoof wat binne die huis vir hitte brand. En hul gunstelinghappie is rou gevriesde kos soos vis en perd, sê Riaan.

Om jouself te beskerm teen die uiterste koue, het jy sowat N$30 000 se klere nodig wat maar moeilik is om in Namibië of in Suid Afrika te kry, erken hy. 

“Gewone plakkies en ‘n kakibroek werk nie lekker nie! Ek het gesukkel met my skoene, ons kon net skoene kry wat gemaak is vir -20˚. Ons het darem sokkies gehad wat met 'n battery werk om dit te verhit, dieselfde met die handskoene.”

Jou derde paar handskoene is gewoonlik die een wat met ‘n battery werk, verduidelik Riaan. Wanneer jy uiteindelik klaar aangetrek en gereed is vir buite, het jy drie stelle broeke - elk gemaak van 'n tipe termiese materiaal - een hemp, twee truie, een windbreker, en laastens 'n termiese baadjie aan. 

Jy moet ook 'n serp of iets dra vir jou nek en dan 'n regte Ushanka of Russiese hoed. 

“Vodka werk maar eintlik die beste en ek verstaan nou hoekom hulle dit by die liters drink.”

Op Oymyakon het die winkels nie yskaste nie (natuurlik nie!) en jy koop jou drankies warm, vertel Riaan. 

“Jy kan net so tien minute buite staan met dit, dan sien jy hoe dit in jou hand vries!” 

Riaan was vir so twee weke in Rusland, met vlugte wat soms gekanselleer is wanneer bomme uit Oekraïene op Moskou sou val. Sy volgende besoek sou na Israel wees, maar dit is vir eers gekanselleer. 

Een ding hy van Oymyakon sal onthou, is hoe oud dit dorpie se inwoners lyk en natuurlik hul vriendelikheid.

“Ek het 'n man ontmoet wat ek gedink het is 55 jaar oud, maar hy was 29. Hulle (die inwoners) is baie vriendelik en wil net foto’s neem. Sommige van hulle het nog nooit toeriste gesien nie. Syfers is nie amptelik nie, maar hulle vermoed daar was nog net tussen 800 en 1 200 toeriste en ek was die heel eerste Namibiër!” - [email protected]