Voorkeur-verkrygingsplan kan ontspoor

’n Hersiening van Namibië se openbare verkrygingstelsel deur die Instituut vir Openbare Beleidsnavorsing (IPPR) het wydverspreide vertragings en die nienakoming in die indiening van verkrygingsplanne aan die lig gebring. 

Dit het vrae laat ontstaan ​​oor die regering se vermoë om voorkeurverkryging doeltreffend te implementeer.

Data van die e-verkrygingstelsel se kliënte toon dat net 26 van 176 openbare entiteite (15%) teen 5 Maart 2026 hul jaarlikse verkrygingsplanne vir die 2026-’27-boekjaar ingedien het. Hiervan is slegs agt planne (5%) voor die amptelike sperdatum van Desember 2025 ingedien. Vir die vorige 2025-’26-boekjaar het 94 entiteite (53%) planne ingedien, maar net vyf (3%) het die sperdatum gehaal.

Die bevindinge is in Procurement Tracker Namibia gepubliseer, wat deur die IPPR-navorsingsgenoot Frederico Links saamgestel is. Die bulletin monitor die implementering van die Wet op Openbare Verkryging van 2015 se raamwerk en volg die nakoming van jaarlikse voorleggings van verkrygingsplanne. 

Volgens die verslag word openbare entiteite ingevolge die kode van goeie praktyk verplig om voorkeure in verkrygingsplanne te integreer en dit minstens drie maande voor die aanvang van die boekjaar by die eenheid vir verkrygingsbeleid (PPU) in te dien. Verkrygingstoekennings wat voorkeure toepas, moet ook kwartaalliks gerapporteer word, met die PPU wat die implementering monitor.

Die kode van goeie praktyk wat in Januarie 2023 in die Staatskoerant gepubliseer is, spesifiseer watter verskaffers vir voorkeurverkryging in aanmerking kom. Begunstigdes sluit in vervaardigers, mikro-, klein- en mediumgrootte ondernemings, besighede in jeug- en vrouebesit, voorheen benadeelde persone, omgewingsbewuste verskaffers asook diegene wat Namibiërs in diens neem.

Voorkeurverkryging word gedefinieer as die keuse van 'n persoon of verskaffer gebaseer op die bogenoemde kategorieë as die voorkeurverskaffer. Die kode is geldig tot Maart 2028, terwyl die Wysigingswetsontwerp op Openbare Verkryging van 2025 grootliks dieselfde bepalings handhaaf. 

Die IPPR se verslag beklemtoon egter dat vertragings in die indiening van verkrygingsplanne toesig beperk, deursigtigheid belemmer en die monitering van die implementering van voorkeurverkryging bemoeilik.

Die minister van finansies, Ericah Shafudah, het in haar begrotingsverklaring op 26 Februarie vanjaar beklemtoon dat voorkeurverkryging kern staan ​​tot die regering se mediumtermyn-uitgaweraamwerk.

Volgens haar sit die kode van goeie praktyk “die fundamentele beginsels en regulasies vir voorkeurverkryging in Namibië uiteen”. Dit maak ook voorsiening vir nasionale en eksklusiewe voorkeure wat plaaslike vervaardigers, die jeug, vroue en ander aangewese kategorieë ondersteun. 

“Die regering doen ’n beroep op alle openbare entiteite om die kode van goeie praktyk te implementeer om beleide vir nywerheidsontwikkeling te versterk en te verseker dat openbare besteding ons mense bevoordeel,” het Shafudah gevra. 

– [email protected]