TransNamib onder die vergrootglas

Die Teenkorrupsiekommissie van Namibië (ACC) ondersoek bewerings van korrupsie, wanadministrasie en wanbestuur by TransNamib. Dit sluit onreëlmatighede met die verhuring en verkoop van dié nasionale spoorvervoeroperateur se eiendomme in.Die ACC se direkteur-generaal, Bryan Eiseb, het bevestig TransNamib het die saak na die kommissie verwys vir oorweging.“Ons ondersoek is nog in ’n vroeë stadium,” het Eiseb gesê.Hy het bygevoeg die kommissie is nie in staat om meer oor die spesifieke bewerings wat ondersoek word bekend te maak nie, om objektiwiteit en integriteit te handhaaf.Republikein verneem die ondersoek fokus op eiendomstransaksies waarby TransNamib-bestuurslede betrokke is, insluitend die eiendomsbestuurder, Alynsia Platt, en die voormalige bestuurder van menslike hulpbronne, Webster Gonzo, wat verlede maand afgedank is.’n Interne ondersoek het beweerde verkrygingsoortredings, konflik van belange, bestuursmislukkings en moontlike finansiële verliese, wat terugdateer na 2018, geïdentifiseer.Die kabinet het TransNamib in dieselfde jaar gemagtig om onroerende bates wat nie tot sy kernbesigheid behoort nie – ter waarde van N$205 miljoen – van die hand te sit. Dit vorm deel van sy eiendomsportefeulje ter waarde van meer as N$2,5 miljard.Ondersoekers het egter bevind sekere transaksies het na bewering van verkrygingsvereistes en goedgekeurde wegdoeningsprosedures afgewyk.Geen dokumentêre bewyse is, volgens die verslag, gevind dat Platt, die voormalige uitvoerende hoof, Johny Smith, die uitvoerende bestuur of die raad aan die verpligte verkrygingsdrempel van N$25 miljoen voldoen het toe sekere eiendomsverhurings en -verkope goedgekeur is nie.Die vereiste goedkeurings van die tesourie is nie verkry nie, wat moontlik besluite oor die wegdoening van eiendom wat sedert 2018 geneem is, onwettig of oop vir regsgedinge kan stel en dié tekortkominge kan die besluite “potensieel nietig of aanvegbaar” maak, luidens die verslag.HUUROOREENKOMS VAN N$63 M. BEVRAAGTEKENDie ondersoek het drie hoofeiendomstransaksies ondersoek, insluitend ’n huurooreenkoms met International Training College Lingua Consulting Services.Die ooreenkoms, wat in Februarie 2021 deur Smith onderteken is, is geldig van 1 April 2021 tot 31 Maart 2029, met ’n maandelikse huur van N$496 398 en ’n jaarlikse eskalasie van 8%.Ondersoekers het die kontraktuele waarde daarvan op ongeveer N$63,36 miljoen bereken, hoewel die oorspronklike aanbeveling vir ’n hernubare huurooreenkoms van drie jaar was.Toe die transaksie in Desember 2024 die raad bereik het, het Gonzo en Platt na bewering die waarde daarvan as ongeveer N$11 miljoen oor nege jaar voorgelê.Die verslag het ook ’n moontlike tekort aan seëlregte uitgelig. Die ooreenkoms het voorsiening gemaak vir N$268 054,92, vergeleke met ongeveer N$506 873 wat deur ondersoekers bereken is nadat huurverhogings in ag geneem is.Ander langtermynhuurkontrakte, insluitend brandstofgeriewe op Otjiwarongo en Grootfontein, is vir verdere ondersoek uitgewys.Nog ’n transaksie het betrekking op Erf 353 op Lüderitz, wat volgens ondersoekers nóg as niekernbates geklassifiseer is, nóg op die raad se goedgekeurde lys vir die wegdoening van bates ingesluit is.Die eiendom is aan die prokureur Elias Shikongo, besturende vennoot van Shikongo Law Chambers, verhuur, wat ook aangestel is om die oordrag van eiendom te behartig.’n Huurkontrak wat op 30 Januarie 2024 deur Gonzo onderteken is, het na bewering ’n bykomende klousule bevat wat aan Shikongo die reg van eerste weiering (first refusal) verleen het om die eiendom te koop, ten spyte daarvan dat dié bepaling nie in die standaardooreenkoms ingesluit was, wat deur die raad goedgekeur is nie.Die eiendom is in Desember 2023 op N$500 000 gewaardeer en het ’n maandelikse huur van N$1 500 opgelewer.Ondersoekers het die waardasie, aankoopregte en aanstelling van Shikongo Law Chambers bevraagteken, met die bewering dat Platt die firma in die konsep-koopkontrak ingesluit het sonder om normale verkrygingsprosedures te volg.Hulle het ’n moontlike konflik van belange geïdentifiseer, aangesien Shikongo terselfdertyd die huurder, voornemende koper en verskaffer van regsdienste was.In die verslag word daar ook beweer dat Platt veilingsverkope ter waarde van ongeveer N$30 miljoen aan die raad voorgelê het, sonder om openbaar te maak dat eiendomme ter waarde van N$18 miljoen voorheen onttrek is.DISSIPLINêRE STAPPE AANBEVEELDie ondersoekers het aanbeveel dissiplinêre stappe moet teen Platt en Gonzo weens beweerde growwe nalatigheid, die nienakoming van regulasies, oneerlikheid, bedrog en samespanning oorweeg word.Hulle het ook aanbeveel dat die minister van werke en vervoer, Veikko Nekundi, oorweeg om die adjunkvoorsitter van die raad en voorsitter van die eiendomskomitee, Gaenor Michaels, te verwyder.Die bewerings teen Michaels sluit in oortredings van fidusiêre pligte, konflik van belange wat nie bekendgemaak is nie, die versuim om haarself van relevante beraadslagings te onttrek en die betrokkenheid by verkrygingsprosesse wat na bewering medewerkers bevoordeel het.In die verslag is verder aanbeveel dat TransNamib se raadstrukture hersien word, moontlike korrupsie en misbruik van mag na die ACC verwys word en daar opgevolg word met ’n klagte wat in 2020 by die Regsvereniging van Namibië ingedien is en wat op Michaels en haar medewerkers betrekking het.Ondersoekers het erken dat hul werk nóg ’n oudit nóg ’n regsopinie was en sommige ondersoeke en rekonsiliasies nog uitstaande was.Die jongste ondersoek volg op ’n vroeëre ACC-ingryping in Oktober 2022, toe voormalige direkteur-generaal Paulus Noa die destydse minister van finansies, Iipumbu Shiimi, opdrag gegee het om regstellende maatreëls teen TransNamib-bestuurders wat van wanbestuur beskuldig word, te verseker.“Die bevindinge toon sekere onreëlmatighede en wanbestuur van TransNamib-hulpbronne deur die maatskappy se bestuur” het Noa destyds gesê.Sy ingryping het gevolg op ’n hersiening van ’n forensiese verslag deur Ernst &amp; Young, wat swakhede in uitgawebeheer, kontrakte en huurooreenkomste geïdentifiseer het.Die verslag het aanbeveel dat dissiplinêre stappe oorweeg word teen werknemers en bestuurders wat nie daarin geslaag het om prestasieteikens te behaal nie.In korrespondensie gedateer 26 September 2022 het Michaels by Shiimi gekla oor mediadekking van die forensiese bevindinge.Shiimi het die noukeurige ondersoek na die staatsonderneming verdedig.“Ek stem met u saam dat die mediaberiggewing ongunstig was, maar ons dien die publiek en is daarom aan media-ondersoek blootgestel,” het Shiimi gesê.– republikein@republikein.com.na

TransNamib onder die vergrootglas

Kommentaar

Republikein 2026-11-04

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

TransNamib onder die vergrootglas

Kommentaar

Republikein 2026-11-04

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.