Om 20 jaar met ’n koeël in sy kop te leef

Sonja Smith en Gottlieb Nambahu

Vir meer as 20 jaar sit ’n koeël vas in die middel van Kobus van Wyk se brein. 

Dokters het gewaarsku om dit te verwyder hom net ’n skraal kans op oorlewing sou laat. Om dit daar te los, het hulle gesê, beteken ’n leeftyd van floutes, migraine en verlammende hoofpyne. 

Tog praat die 43-jarige man, pa van drie en voltydse sendeling vandag met stille oortuiging oor ’n lewe wat hy nooit gedink het hy sou hê nie. Die koeël is egter net ’n deel van sy verhaal. Lank voordat hy ’n selftoegediende skietwond oorleef het, het Kobus reeds een keer aan die dood ontkom – as ’n ses maande oue baba wat glo verskeie kere deur sy eie biologiese pa met ’n tradisionele mes gesteek is. 

As hy terugkyk oor vier dekades wat deur geweld, verlies, verslawing, depressie en ’n selfdoodpoging gekenmerk is, sê Kobus daar is net een verklaring waarom hy nog leef. 

“Ek is ’n lewende getuienis. As ek terugkyk na alles wat in my lewe gebeur het, weet ek God het ’n ander plan met my gehad,” sê hy tydens ’n onderhoud met Republikein. 

Kobus is in 1983 op Tsumeb gebore, die enigste seun van sewe kinders. Sy vroegste “herinnering” is nie iets wat hy self onthou nie, maar iets wat deur sy hele lewe vir hom vertel is. Volgens Kobus was hy net ses maande oud toe sy biologiese pa hom met ’n tradisionele Oshiwambo-dolk, bekend as ’n omukonda, aangeval het. 

“My biologiese pa het ’n tradisionele Oshiwambo-mes gevat en my in die bors gesteek. Toe het hy my omgedraai en my in die middel van my rug gesteek voordat hy my regterenkel halfpad afgesny het,” vertel Kobus. 

Sy ma, Wilma Forbes, het hom kritiek beseer gevind en hom haastig na intensiewesorgeenheid (ICU) geneem. 

“My ma het my gekry en my na die ICU gejaag,” het hy onthou. 

“Die dokters het gesê die wonde is te diep en die mes is te groot. Hulle het gesê die baba gaan sterf, maar God het my aan die lewe gehou,” het hy gesê. 

Kobus het byna ’n jaar in die hospitaal gebly terwyl dokters geveg het om sy lewe te red. In daardie selfde tyd het nog ’n nagmerrie ontvou. Terwyl sy ma na haar babaseun omgesien het, het sy glo gehoor dat haar man hul dogters by die huis seksueel misbruik. Volgens Kobus het sy ma ’n onmoontlike besluit geneem. 

“Sy het my in die hospitaal gelos en haar dogters gaan haal,” het hy gesê. 

VLUG VIR HUL LEWENS

“Sy het hulle in koshuisskole weggesteek voordat sy teruggekom het vir my. Daarna het sy begin rondvlug met my, want my pa het ons gesoek.” 

Sy suster, Blom Wonder beaam dit: “Ons pa was baie gewelddadig en het ons ma oor alkohol aangerand. Hy het eintlik vir baba Kobus gesteek omdat my ma nie vir hom geld vir wyn wou gee nie,” het sy aan Republikein gesê.

“Ja, sy het ons na koshuise gestuur om ons van hom weg te hou” en bygevoeg dat haar pa hulle na bewering seksueel misbruik het.

Vir etlike jare het die gesin in vrees geleef. Toe Kobus agt jaar oud was, het sy pa hulle glo opgespoor. Kobus was daardie dag by die skool. Sy ma en een van sy susters was by die huis besig met wasgoed was. 

“Toe hulle terug in die huis ingaan, het my pa hulle met ’n mes gedreig,” het Kobus gesê. “Hy het hulle in ’n slaapkamer ingedruk, my suster op die vloer gegooi en op die bed gaan sit met my ma,” het Kobus vertel. 

Volgens hom het sy pa sy ma in die knie gesteek voordat hy haar om die nek gegryp het. 

“Hy het haar oor sy skoot getrek omdat hy haar in die rug wou steek.” 

Net voordat hy dit kon doen, het sy suster ingegryp. 

“My suster het opgespring en die mes gegryp. Haar hand is erg tydens die stoeiery gesny,” het hy gesê. 

Nog steeds vasbeslote om hul ma te beskerm, het sy ’n kort stuk metaal gekry en hul pa verskeie kere oor die kop geslaan. 

“Hy het weggehardloop.” 

Ongeveer ’n uur later het nog ’n suster die oudste broer of suster, wat reeds getroud was, gebel. Terwyl hulle deur die venster gekyk het, het hulle glo gesien hoe hul pa weer buite die huis is en na ’n manier soek om in te kom. 

Volgens Kobus is die polisie ontbied en het hulle opgedaag net toe sy pa na die nabygeleë bosse gevlug het, waar hy glo albei sy polse oopgesny het voordat hy in hegtenis geneem is. 

“Ek het nooit gehoor dat my pa tronk toe is vir enige van die misdade wat hy gepleeg het nie,” het Kobus stilweg gesê. 

VERLIES

Ná die aanval het die gesin weer getrek. Maar veiligheid het nie vrede gebring nie. Toe Kobus nege jaar oud was, het nog ’n verwoestende tragedie plaasgevind. 

Hy onthou hoe hy buite gespeel het toe een van sy susters hom vra om die hek vir hul ma oop te maak. 

“Ek het die hek oopgesluit en my ma het ingekom. Terwyl ons huis toe stap, het sy my uitgeskel,” het hy onthou. 

Niks het ongewoon gelyk nie. Sy ma het haar slaapkamer ingegaan en op die bed gaan sit. 

“Ek het daar gestaan en na haar gekyk en toe is sy dood.”  

Sy ma is in 1992 oorlede nadat sy ’n hartaanval gehad het. Vir die negejarige seun was dit nog ’n verlies wat sy lewe uitmekaar geruk het. 

“Dit het my in erge depressie gelaat,” het Kobus gesê.

VERSLAWING 

Soos hy ouer geword het, het rou stadig plek gemaak vir verslawing. 

“Die jare daarna het ek myself aan dwelms en alkohol oorgegee weens die depressie waarmee ek gesukkel het.” 

Vir jare het Kobus probeer om die emosionele pyn te verdoof wat hom sedert babatyd gevolg het. 

Uiteindelik het hy by ’n punt gekom waar hy nie meer wou lewe nie. Op 24, terwyl hy in Walvisbaai gewoon het, het Kobus besluit om sy lewe te beëindig. Hy het ’n vuurwapen teen sy voorkop gesit en die sneller getrek. 

“Ek het besluit om selfdood te pleeg deur myself tussen my oë te skiet.” 

Hy sê hy onthou niks daarna nie. Drie dae later het hy in die hospitaal wakker geword, omring deur dokters langs sy bed. 

“Meneer Kobus,” het hulle vir hom gesê, “u selfdoodpoging was ’n mislukking.” 

Die koeël het diep in die middel van sy brein vasgesit. 

“Hulle het vir my gesê hulle kan dit nie uithaal nie, want ek sou net ’n 20% kans hê om die operasie te oorleef. Hulle het gesê ek sal vir die res van my lewe met die koeël moet leef.” 

Dokters het Kobus ook gewaarsku dat chroniese hoofpyne, migraine en floutes deel van sy daaglikse werklikheid sou word. 

“Ek het hulle geglo,” het hy gesê. 

OM HOOP TE VIND

Ná hy die hospitaal verlaat het, sê Kobus het hy afhanklik van pynstillers geraak. 

“Ek het vir omtrent drie maande elke dag tussen 30 en 40 pynpille gedrink. Ek het besef dit is nie die pynpille of die dokters wat my aan die lewe hou nie. Daar moes ’n hoër mag wees.” 

Vasbeslote om antwoorde te soek, het Kobus begin om die Bybel te lees. Hy sê een gedeelte het alles verander. 

“Ek het in die boek Matteus gelees waar Jesus Christus vir ons sondes en ons siektes gekruisig is.” 

Volgens Kobus het daardie oomblik die begin van ’n persoonlike verandering gekenmerk. 

“Toe ek werklik geglo het, het God my van die pyn genees.” 

Hy sê die hoofpyne het verdwyn. Meer as twee dekades later sit die koeël steeds waar die dokters gesê het dit sou bly, maar Kobus sê sy lewe draai nie meer daarom nie. 

Vandag is Kobus al 14 jaar getroud. Hy en sy vrou, Salome, maak drie kinders van 14, 12 en sewe jaar oud groot. 

Die gesin dien nou voltyds in ’n Christelike bediening. As hy terugkyk, sê hy hy dink dikwels aan hoeveel keer sy lewe kon geëindig het. 

“Dit is nou 20 jaar dat die koeël nog daar is. Maar ek leef ’n gelukkige, gesonde lewe. Ek is al 14 jaar getroud. Ons het drie pragtige kinders wat saam met ons die Here dien.” 

Kobus sê hy deel sy verhaal nie omdat hy simpatie wil hê nie, maar omdat hy hoop dat ander wat met trauma, depressie of selfdoodgedagtes worstel, besef daar is nog hoop.

“Ek moes baie jare gelede gesterf het, maar ek is nog hier. En as my lewe selfs net een persoon kan aanmoedig om nie op te gee nie, dan het alles waardeur ek is, ’n doel gehad,” het hy gesê.

– [email protected]