Liefde is wettig, geldruikers nie

Met Februarie as die maand van liefde en  Valentynsdag wat nader sluip, is Namibiërs se liefdestaal reeds orals te sien in van rose en teddiebere tot ruikers wat al hoe meer te sien is - dié gemaak uit (regte) banknote. Vir party is daar niks wat beter “Ek is lief vir jou” sê soos kraakvars banknote mooi gevou in blomme en stingels nie.  Vir die Bank van Namibië (BoN) is dié romantiese gebaar egter minder Cupido en meer misdaadtoneel. Die sentrale bank het met die aanloop tot 14 Februarie Namibiërs gewaarsku teen die 'ontsiering of skening' van banknote vir dekoratiewe of artistieke doeleindes. Dit sluit om note in blomme te verander. Al word dit goed bedoel en met liefde gedoen, maan BoN die praktyk is  onwettig en het werklike finansiële gevolge vir die land. In ’n telefoniese onderhoud met Network Media Hub (NMH) het BoN-woordvoerder Kazembira Zemburuka gister gesê die Bank verskerp eerder openbare bewusmaking as om dadelik met sanksies te begin. “Vir ons is dit iets wat ons net moet versterk en die publiek weer moet inlig,” het Zemburuka gesê. “Dit is ’n ernstige uitdaging, want dit raak die gehalte van ons banknote.” Volgens Zemburuka gaan note baie vinniger agteruit wanneer dit gevou, gekram, vasgeplak of andersins rof hanteer word. “Wanneer die gehalte afneem, beteken dit dat ons meer geld bestee om nuwe banknote te druk,” het hy verduidelik. “Op grond daarvan ontmoedig ons Namibiërs regtig om banknote só te behandel, omdat dit ’n uitwerking op die land het.” Benewens die koste is daar ook die simboliek. Zemburuka het beklemtoon dat banknote nasionale simbole is wat respek verdien. “’n Banknoot is ’n nasionale simbool van die land. Dit moet met die nodige waardigheid behandel word, net soos die nasionale vlag, die wapen of die volkslied,” het hy gesê. Die regsgrondslag vir BoN verwys na Artikel 24 van die Bank van Namibiëwet, 1997, wat bepaal dat enige persoon wat, sonder die BoN se toestemming opsetlik ’n banknoot sny, skeur, perforeer, skend, daarop skryf of teken, dit stempel of enigiets daaraan vasmaak, hom of haar aan ’n oortreding skuldig maak. In die praktyk sluit dit in om note op te rol, vas te maak of saam te stel in ruikers—selfs al lyk die geld nog “bruikbaar”. BoN sê die onmiddellike fokus is bewusmaking eerder as straf. “Ons glo Namibiërs is wetsgehoorsame burgers,” het Zemburuka gesê, en bygevoeg dat die Bank hoop opvoeding sal gevalle voorkom wat polisiebetrokkenheid nodig maak. Hy het egter gewaarsku dat volgehoue nie-nakoming, nadat bewusmaking gedoen is, die owerhede moontlik geen keuse sal laat nie as om voorvalle by wetstoepassing aan te meld. “Onkunde van die wet is nooit ’n verweer nie,” het hy gesê. Intussen het die waarskuwing sommige bloemiste onseker gelaat oor waar hulle staan. Een blommewinkel-eienaar, wat met NMH gepraat het op voorwaarde van anonimiteit, het gesê verkopers is in die middel vasgevang. “Ons hou net aan. Ons is nie die een wat skend nie, ons verkoop nie die geld nie,” het die eienaar gesê. “Maar dit is steeds teen die wet. Ons is ten volle bewus van die kwessie, en as die Bank bepaal dat die praktyk teen die wet is, sal ons voldoen en alternatiewe opsies ondersoek.” Die bloemis het gevra hoe afdwinging sou werk en of besighede geteiken kan word vir sosiale mediaplasings wat geldruikers adverteer. Vir nou is BoN se raad eenvoudig: as jy reeds ’n kontantruiker vooraf bestel het, dink weer. Kry jou geld terug, koop blomme met régte blomme, en laat die note doen waarvoor hulle ontwerp is—om van hand tot hand te gaan, en nie om van vorm te verander nie. [email protected]