ACC spreek NIP-hoofde vry

Die Teenkorrupsiekommissie van Namibië (ACC) het senior bestuurders van die Namibië Instituut vir Patologie (NIP) vrygespreek van kriminele oortredings rakende die staatsinstelling se omstrede voertuigskema van N$5,3 miljoen vir uitvoerende hoofde en gesê dat hulle geen bewyse gevind het wat vervolging regverdig nie.

Die ondersoek het bewerings van korrupsie teen die NIP-raad en senior bestuur ondersoek met betrekking tot die aankoop van luukse voertuie, beweerde dubbele voertuigvoordele en maandelikse brandstofkaarttoelaes.

In ’n brief gedateer 22 Julie 2026 aan die waarnemende uitvoerende hoof van NIP, Vincent Nowaseb, het die uitgaande direkteur-generaal van die ACC, Paulus Noa, gesê ondersoekers het gefokus op die bekendstelling van die voertuigskema, of verkrygingsprosedures gevolg is en of die voordele die nodige goedkeurings ontvang het.

“Die bewerings het gefokus op die bekendstelling van ’n voertuigskema wat NIP se aankoop van luukse motors en die voorsiening van ’n brandstofkaart ter waarde van N$20 000 behels het,” het Noa gesê.

Die ACC het ook ondersoek of bestuurders dubbele voertuigvoordele ontvang het, of die skema behoorlik goedgekeur is, of die raad ministeriële goedkeuring gekry het en of die minister die aankoop van die voertuie gemagtig het.

“Die ondersoek het gefokus op die verifikasie of senior bestuurspersoneel dubbele voertuigvoordele ontvang het en ’n brandstofkaart ter waarde van N$20 000 per maand ontvang het; of die korrekte prosedure gevolg is met die bekendstelling van die voertuigskema; ​​of enige korrespondensie van die raad aan die minister gerig is om goedkeuring vir sulke voordele te versoek; of magtiging van die minister vir die genoemde voertuie verkry is en die rasionaal vir sodanige magtiging,” het Noa gesê.

Ondersoekers het verder bewerings beoordeel dat bestuurders verkrygingsreëls omseil het deur gebruikte maatskappyvoertuie vir hulself aan te koop in stryd met die wet op openbare verkryging en verwante regulasies.

Volgens die ACC het die ondersoek bevind dat die voertuigskema deur beide die NIP-raad en die verantwoordelike minister goedgekeur is. Noa het gesê die destydse raadsvoorsitter, Bryan Eiseb, het goedkeuring van die destydse minister van finansies, Iipumbu Shiimi, versoek vir die uitvoerende hoof se vergoedingspakket, insluitend voertuie vir topbestuur.

Die ACC het ook bevind dat die eenheid vir openbare verkryging bevestig het dat die aankope buite die bestek van Artikel 3(1) van die Wet op Openbare Verkryging val, omdat die voertuie deel van die bestuurders se byvoordele uitgemaak het.

Noa het gesê die ondersoek het geen kriminele gedrag aan die lig gebring nie.

“Die ACC kon geen kriminele bewyse vind wat die voorlegging van die dossier aan die aanklaer-generaal vir kriminele vervolging kan regverdig nie.

“Die minister en die raad het hul toesighoudende en administratiewe magte uitgeoefen toe hulle die voertuigskema as deel van die byvoordele vir die bestuurders goedgekeur het,” het hy gesê.

“Na aanleiding van ons bevindinge is die lêer oor die saak gesluit.” 

Die ACC het die ondersoek in 2024 van stapel gestuur na ’n klagte deur die Namibiese Vakbond vir Staatsdienswerkers (Napwu).

Die ACC se beslissing sluit slegs die kriminele ondersoek af. 'n Afsonderlike forensiese ondersoek wat deur die ministerie van gesondheid en maatskaplike dienste in opdrag gegee is, is steeds aan die gang.

Verlede maand het die ministerie die ouditfirma, KPMG, aangestel om die bestuur, verkryging en die voertuigskema van senior hoofde te ondersoek. Dokumente wat deur Network Media Hub (NMH) gesien is, toon dat ondersoekers uitvoerende kontrakte, betaalstaatrekords, vergoedingsbeleide, fakture, voertuigregistrasiedokumente, betalingsrekords en raadsnotules met betrekking tot die skema se goedkeuring aangevra het, terwyl die forensiese oorsig ook strek tot ander bestuurs- en verkrygingsaangeleenthede by NIP.

LUUKSE VOERTUIE

Die voertuigskema het in 2023 onder openbare ondersoek gekom nadat verslae aan die lig gebring het dat NIP N$5,3 miljoen aan voertuie vir vyf senior bestuurders bestee het as deel van hul vergoedingspakkette.

Rekords toon dat die instituut N$1,1 miljoen betaal het vir die voormalige uitvoerende hoof, Kapena Tjombonde se Mercedes-Benz, N$1 miljoen vir hoof- tegniese beampte, Nabot Uushona, se Ford Ranger, N$987 034 vir ’n Nissan wat aan die destydse bedryfshoof, Vincent Nowaseb, toegeken is, N$1,1 miljoen vir die hoof van menslike hulpbronne, Oaitse van Staden se Toyota Fortuner en N$1 miljoen vir hoof- finansiële beampte, Scholastika Mwetulundila, se Volkswagen Amarok.

Tjombonde het destyds die aankope verdedig en gesê die voertuie vorm deel van goedgekeurde salarispakkette van die hoofde.

“Onder die goedgekeurde skema bly die voertuie bates in die boeke van die NIP en diegene wat kwalifiseer het die gebruiksreg – amptelik en privaat. Ná ’n tydperk van vyf jaar is daar ’n bepaling vir ’n eerste opsie om die voertuig te koop,” het Tjombonde destyds gesê.

– [email protected]