Sloerende sertifikate knel glo plaasverkope

Die plaasverkopebedryf sit hande in die hare omdat die ministerie van landbou, visserye, water en grondhervorming glo sloer om sertifikate van afstanddoening van plase (waivers) uit te reik.Namibiese boere verloor glo tussen N$70 000 en N$100 000 per maand aan bankrente-betalings, terwyl ander potensiële beleggingsinkomste ter waarde van honderde duisende dollars misloop, aangesien langdurige vertragings met die uitreiking van die sertifikate steeds plaasverkope oraloor die land tot stilstand bring.Ten spyte van hierdie kommer sê die landbouministerie hy is nie bewus van enige agterstande nie.Die ministerie se woordvoerder en adjunkdirekteur van openbare betrekkinge, Romeo Muyunda, het aan Network Media Hub (NMH) gesê die ministerie is slegs bewus van twee plase – Winkelhaak en Vertevriende in die Kunenestreek – wat die regering van plan is om aan te koop vir generasie-plaaswerkers en boere in aangewese korridors.“Wat dit beteken, is dat ons nie bewus is van die agterstand in sertifikate nie. Wat bekend is, is die twee plase wat in die Kunenestreek genoem is wat die regering wil koop, maar die eienaar wil dit nie verkoop nie,” het Muyunda gesê.Die plaaseienaar Lientjie Roux het egter met die ministerie se reaksie verskil en gesê sy wag al nege maande vir ’n sertifikaat sonder om enige terugvoer van die ministerie te ontvang.“Ek het op 1 September 2025 vir ’n sertifikaat aansoek gedoen. Dit is nou nege maande, en ek het geen terugvoer ontvang nie,” het Roux aan NMH gesê.Die boer (byna 70) het gesê die vertraging het haar finansieel gestrand gelaat, met die opbrengs uit die beplande verkoop wat feitlik al is wat van haar oorlede man se boedel oorbly.“Ek ontvang geen huurgeld-inkomste uit die geld wat in die transaksie vas is nie en ek sukkel om te oorleef. Daardie geld is al wat ek van my oorlede man oorhet,” het sy gesê.Roux skat sy het reeds nagenoem N$500 000 aan rente verloor weens die langdurige vertraging en verloor steeds tussen N$40 000 en N$50 000 elke maand terwyl sy wag dat die afstanddoening goedgekeur word.“Ek het wel ’n koper vir die plaas, maar hulle raak al hoe meer onrustig. Hulle begin vra of hulle met die aankoop moet voortgaan, omdat die afstanddoening nie goedgekeur is nie,” het sy gesê.Vir Roux is die saak egter meer dringend: “Op my ouderdom is dit moeilik om werk te kry. Ek ontvang ’n pensioen van N$1 600 per maand, wat eenvoudig nie genoeg is om van te leef nie. “Intussen moet ek steeds vir water en ander uitgawes betaal om die plaas aan die gang te hou.”‘STELSEL WERK DUIDELIK NIE’Eiendomsagent Pieter Kotze het ook die ministerie se bewering dat daar geen agterstand is nie, van die hand gewys en aangevoer dat die bewyse op aansienlike administratiewe vertragings dui.“As hy ontken dat daar enige agterstand is, sal hy moet terugkom en erken dat hy verkeerd was, want die stelsel werk duidelik nie,” het Kotze gesê.Volgens hom beweeg afstanddoenings deur verskeie administratiewe vlakke voordat dit die minister vir finale goedkeuring bereik, wat geleenthede vir knelpunte in die proses skep.“Die proses moet deur verskeie amptenare gaan voordat dit die minister vir ondertekening bereik en êrens langs die pad lyk dit of daar ’n amptenaar is wat die dokumente ophou,” het hy gesê.Kotze het gesê onlangse goedkeurings wys dat aansoeke nie in die volgorde verwerk word waarin dit ingedien word nie. Een sertifikaat wat hy verlede week ontvang het, was vir ongeveer 270 dae vertraag, terwyl ’n ander uit dieselfde bondel net sowat 110 dae in die stelsel was.“Dit wys duidelik dat afstanddoenings nie in dieselfde volgorde verwerk word waarin dit ingedien word nie. Sommige aansoeke uit dieselfde bondel is goedgekeur terwyl ander nog ongeteken bly.” Hy het beweer dat sommige uitstaande aansoeke nou meer as 200 dae verby die statutêre 90-dae-tydperk is.“Daar is ’n aansienlike agterstand. Iewers binne die sewe kantore waardeur ’n aansoeke vir afstanddoening moet gaan, is daar ’n ineenstorting in die proses. “Die vertragings kos boere elke maand geld. As ek my plaas aan jou verkoop, het die koper eers finansiering van ’n bank nodig. Die bank sal nie daardie leningsaansoek sonder ’n sertifikaat verwerk nie nie,” verduidelik Kotze. “Hoe langer die afstanddoening neem, hoe langer word die transaksie vertraag en hoe meer geld verloor die verkoper.”Hy het gesê verkopers van plase ter waarde van N$10 miljoen tot N$15 miljoen verloor aansienlike beleggingsinkomste wat verdien kon gewees het as oordragte betyds afgehandel is.“Teen ’n rentekoers van 7,5% beloop die verliese duisende dollars per dag.”WEIDING- EN HUURKOSTEKotze het bygevoeg dat kopers ook geraak word, veral dié wat reeds vee vir die beoogde eiendom aangeskaf het en moet aanhou om weidings- of huurkoste te betaal terwyl hulle wag dat transaksies gefinaliseer word.“Wanneer ’n plaastransaksie afgehandel is, moet oordragbelasting aan die regering betaal word. Weens hierdie vertragings word oordragbelasting dikwels eers ses tot agt maande later betaal as wat dit moes gewees het. Dit is dus nie net die verkoper en koper wat geld verloor nie, die regering ook.”Volgens ’n ingeligte bron in die bedryf wat anoniem met NMH gepraat het, bly talle plase vasgevang in administratiewe limbo lank nadat die wetlik voorgeskrewe beslissingtydperk verstryk het, wat verkopers verhinder om transaksies te finaliseer terwyl bankrente en finansiële verpligtinge aanhou ophoop.“Mense verloor elke dag geld wat deur hierdie afstanddoenings vertraag word. Sommige plaaseienaars het kopers wat gereed is om voort te gaan, maar hulle kan nie die verkooptransaksie voltooi nie, omdat hulle steeds maande ná die sperdatum vir die sertifikate wag,” het die bron gesê. Onder Namibië se raamwerk vir die oordrag van landbougrond, aktiveer plase wat aan die staat aangebied word ’n 90-dae-tydperk waartydens die regering moet besluit of hy sy voorkeurreg wil uitoefen om die eiendom te koop. As geen besluit binne daardie tyd geneem word nie, behoort ’n sertifikaat van afstanddoening uitgereik te word om die verkooptransaksie te laat voortgaan.Die bron beweer egter talle aansoeke bly onopgelos lank nadat die statutêre tydraamwerk verstryk het.Volgens inligting wat met NMH gedeel is, het ’n onlangse lys wat aan die ministerie voorgelê is 58 plase bevat waarvoor die 90-dae-tydperk reeds verstryk het. Sommige van daardie gevalle was na bewering meer as 220 dae agterstallig bo en behalwe die aanvanklike wagtydperk.Terwyl ’n aantal sertifikate onlangs uitgereik is, bly meer as 40 gevalle glo uitstaande.Daar word gesê die vertragings het ernstige finansiële gevolge vir grondeienaars, veral dié met aansienlike bankskuld.“As ’n boer ’n verband op die eiendom het en wag dat ’n oordrag deurgaan, hou die rente nie op om op te loop nie. Sommige betaal tussen N$70 000 en N$100 000 per maand aan rente terwyl hulle wag dat papierwerk onderteken word,” het die bron gesê.– nikanor@nmh-hub.com.na

Sloerende sertifikate knel glo plaasverkope

Kommentaar

Republikein 2026-06-15

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Sloerende sertifikate knel glo plaasverkope

Kommentaar

Republikein 2026-06-15

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.