'Oorskietkos' vir gemeenskappe langs groenskemas

Gemeenskapslede wat naby staatsbeheerde besproeiingskemas in Kavango-Oos woon, sê die projekte het min gedoen om die omliggende gemeenskappe op te hef, wat hulle laat oorleef het op die oesreste ten spyte van dekades in bedryf en miljoene in belastingbetalerfondse. Tydens 'n gesprek tussen belanghebbendes en die parlementêre staande komitee oor natuurlike hulpbronne hierdie week, het gemeenskapslid Rudolph Haingura gesê gemeenskappe wat aan die groenskemas grens, trek minimaal voordeel.“Diegene van ons wat naby woon, oorleef dikwels net op wat oorbly nadat die oeste gestroop is,” het hy gesê. “In plaas van betekenisvolle toegang tot produkte, is ons afhanklik van oorskietkos. Die skemas was bedoel om honger en werkloosheid te bestry, maar vir ons hier voel daardie doelwit steeds ver weg.”Haingura het bygevoeg dat kleinskaalse boere in armoede vasgevang bly, nie in staat is om oor te skakel na mediumskaalse produksie nie as gevolg van beperkte marktoegang, hoë insetkoste, skaars toerusting en 'n gebrek aan opleidingsondersteuning.VORDERING ‘ONAANVAARBAAR STADIG’Die parlementêre leier en komiteelid van die Independent Patriots for Change (IPC), Imms Nashinge, het hierdie frustrasies tydens 'n besoek aan die streek herhaal.“Vyf-en-dertig jaar later behoort ons ver voor te wees. Die groenskemas het nie veel ontwikkel in die afgelope 15 jaar nie. Die potensiaal is daar, maar die aksie was stadig en inkonsekwent,” het hy gesê, met verwysing na burokratiese vertragings, opgeblase koste en korrupsie.Hy het die tendergedrewe praktyk van die aankoop van kunsmis deur middelmanne gekritiseer en gesê dit vertraag bedrywighede en skep ruimte vir wangedrag. Nashinge het verder aangevoer dat die skemas verder moet vorder as lae-waarde gewasse soos mielies en tamaties.“Waarom nie gemmer nie? Waarom nie bloubessies nie? Hoë-waarde gewasse is in aanvraag beide plaaslik en internasionaal,” het hy gesê.Tydens die komitee se besoek aan die Shadikongoro-groenskema het Nashinge ook kommer uitgespreek oor swak finansiële aanspreeklikheid.“Wat kom eintlik in die bank in? Daar is geen duidelike naspoorbaarheid nie. Gemeenskappe verdien tasbare oplossings en aanspreeklikheid,” het hy beklemtoon.UITDAGINGS ERKENDie adjunkdirekteur van die ministerie van landbou, visserye, water en grondhervorming vir die noordoostelike streek, Vihoroka Kaapehi, het erken dat die vordering traag was, met winsgewendheid wat sedert 2019 laag bly.“Sedert 2023 het die ministerie meer betrokke geraak en daar was verbeterings in die laaste twee oesseisoene, maar sommige komponente bly onfunksioneel,” het hy gesê.Volgens Kaapehi bly hoë insetkoste en elektrisiteitsrekeninge groot struikelblokke. Die ministerie ondersoek nou operasionele herstrukturering, die integrasie van landboubesigheidspersoneel en die oorskakeling na hernubare energie om uitgawes te besnoei.MEER AS MIELIESNashinge het Kavango-Oos aangespoor om verder as tradisionele bestaansmodelle te dink en verwys na toerisme, landbouverwerking en uitvoermarkte as groeigeleenthede.“Ons moet ons produkte plaaslik met handelsmerke verpak en bemark, nie net in Namibië nie, maar ook in markte soos Dubai. Ons het bekwame Namibiërs wat gereed is om by te dra, maar stadige konsultante belemmer vordering,” het hy gesê.- phillipus@nmh-hub.com.na

'Oorskietkos' vir gemeenskappe langs groenskemas

Kommentaar

Republikein 2026-03-06

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

'Oorskietkos' vir gemeenskappe langs groenskemas

Kommentaar

Republikein 2026-03-06

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.