N$179 miljoen vir inperking van BKS

Die regering het N$179 miljoen voorgestel vir die inperking van bek-en-klouseer (BKS), aangesien bewegingsbeperkings steeds veeverkope ontwrig en druk op boere se kontantvloei plaas.

Die befondsing vorm deel van die voorgestelde middeljaar-begrotingsaanpassings en is gemobiliseer deur ’n vermindering van 2% in die uitgaweperke van alle regeringskantore, ministeries en agentskappe. Dit volgens die minister van finansies, Ericah Shafudah, wat gister die aanpassings in die parlement voorgelê het.

Die uitbreking is op 23 September in die Karasburg-staatsveeartsenydistrik in die ||Kharasstreek bevestig, binne ’n gebied wat voorheen as deel van Namibië se BKS-vrye sone erken is.

Shafudah se begrotingsverklaring identifiseer die toewysing van N$179 miljoen vir die inperking en bestuur van die uitbreking, maar kondig nie ’n vergoedingskema aan vir boere se wyer finansiële verliese wat voortspruit uit vertraagde verkope en bewegingsbeperkings nie.

Die onderskeid maak saak. Die wet op dieregesondheid verwys na Artikel 30 wat eienaars toelaat om billike vergoeding teen markwaarde te eis vir diere of produkte wat in kwalifiserende omstandighede vir siektebeheer van kant gemaak word. Dit is aan die wet se voorwaardes onderhewig. 

Dit is apart van vergoeding vir verlore inkomste, vertraagde verkope of die deurlopende koste van die onderhoud van vee tydens beperkings.

Die onmiddellike uitdaging vir geraakte boere is dus hoe om hul bedrywighede te finansier, terwyl hulle wag dat bemarkingsgeleenthede weer hervat word.

Die uitbreking dra ook by tot die risiko’s wat die landboubedryf in die gesig staar in aanloop tot die verwagte El Niño-weerpatroon. 

Shafudah het gesê die regering het N$40 miljoen aan die Landboubemarkings- en Handelsagentskap (Amta) beskikbaar gestel om surplusgraan van plaaslike boere vir strategiese graanreserwes te verkry.

Volgens syfers van die ministerie van landbou, visserye, water en grondhervorming, gedateer 14 Oktober, het 131 diere op 18 plase positief vir BKS getoets. Teen daardie tyd was 63 011 diere reeds geïnspekteer. Verpligte inenting in aangewese gebiede het op 14 Oktober begin, met drie rondes wat oor ’n tydperk van drie maande beplan word.

Vir boere strek die ontwrigting verder as net besmette kuddes. Diere wat vir verkope bestem was, bly op die plase, verwagte inkomste word vertraag en die koste verbonde aan die onderhoud van vee bly ophoop.

Republikein het op 29 September berig oor Veronica Mouton, ’n boer van Karasburg, wat die finansiële druk beskryf het wat deur die beperkings veroorsaak word.

“Ons behoort nie aan onsself oorgelaat te word nie. Ons het nie geld nie, want ons word nie toegelaat om enigiets te verkoop nie,” het sy gesê.

Die ontwrigting het ook ’n impak op veehandelaars, afslaers, vervoerders, abattoirs en vleisverwerkers, wat die breër ekonomiese gevolge van die beperkings oraloor die veewaardeketting beklemtoon.

‘WAG IS NIE ’N PLAN NIE’

Die Namibiese Landbou-unie (NLU) het gepoog om tussentydse reëlings te tref wat sou toelaat dat vee onder streng beheer na abattoirs verskuif word.

Op 12 Oktober het die unie ’n voorstel vir veeartseny-owerhede opgestel, na aanleiding van gesprekke met Suid-Afrikaanse bedryfsverteenwoordigers oor permitte, naspeurbaarheid en die protokolle wat vereis word om diere vanuit beperkte gebiede vir slagdoeleindes te verskuif.

Thinus Pretorius, president van die NLU, het gesê produsente kon sedert die instelling van bewegingsbeperkings op 23 September geen vee verkoop nie. 

“BKS maak selde ’n koei dood, maar dit maak maklik ’n plaas dood,” het Pretorius gesê.

Die uitvoerende hoof van die NLU, Roelie Venter, het teen lang vertragings in die bereiking van ’n ooreenkoms gewaarsku.

“Wag is nie ’n plan nie,” het hy gesê.

Enige hervatting van handel sal goedkeuring van die veeartsenykundige owerhede van Namibië en Suid-Afrika vereis. Die unie se voorstel het gepoog om beheerde bemarkingsopsies te ondersoek, terwyl siektebeheermaatreëls van krag bly. – [email protected]